Mười hai năm sống cảnh đi ở

Giữa núi rừng Tây Bắc năm 1954, một khẩu pháo muốn đến được trận địa phải trải qua hành trình mà sức người tưởng như không thể thực hiện. Những con đường dốc, vực sâu và đất đá khiến việc di chuyển một khẩu pháo trở thành thử thách đặc biệt. Trong hành trình ấy, người lính không chỉ chiến đấu với địa hình mà còn phải đối mặt với bom đạn. Tô Vĩnh Diện đã hy sinh trong chính một tình huống như vậy.

Sinh ra trong cảnh nghèo khó, tuổi thơ của Tô Vĩnh Diện gắn với những năm tháng đi ở cho địa chủ. Anh quê ở Nông Cống, Thanh Hóa và phải lao động từ khi còn rất nhỏ. Sau Cách mạng Tháng Tám, cuộc sống của anh có cơ hội thay đổi. Năm 1946, anh tham gia dân quân ở địa phương. Ba năm sau, người thanh niên ấy xung phong vào bộ đội.

Những ngày đầu trong quân ngũ, Tô Vĩnh Diện luôn được đánh giá cao bởi tinh thần gương mẫu. Anh tích cực học tập, chăm chỉ công tác và thường đi đầu trong những nhiệm vụ khó khăn. Khi quân đội xây dựng các đơn vị pháo cao xạ, anh được giao nhiệm vụ Tiểu đội trưởng.

Đối với một người lính pháo cao xạ, việc vận hành khẩu pháo đòi hỏi sự phối hợp chính xác giữa nhiều vị trí. Nhưng trước khi có thể chiến đấu, những khẩu pháo còn phải vượt qua quãng đường dài để đến trận địa.

Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, nhiệm vụ kéo pháo vào chiến trường trở thành một cuộc thử thách lớn. Công binh phải mở đường xuyên qua rừng núi. Nhiều đoạn đường quanh co, gồ ghề, một bên là vách núi và bên kia là vực sâu. Hàng chục chiến sĩ phải cùng nhau kéo từng đoạn.

Tô Vĩnh Diện nhiều lần cùng đồng đội kiểm tra đường. Khi đến khu vực Dốc Ba Tời, anh đặc biệt chú ý đến những đoạn nguy hiểm. Con dốc có nhiều bậc và độ nghiêng lớn, việc đưa pháo xuống đòi hỏi phải sử dụng hệ thống tời và dây kéo.

Đúng lúc đơn vị chuẩn bị đưa pháo xuống dốc, pháo địch liên tục bắn tới. Những tiếng nổ làm mặt đường rung chuyển. Các chiến sĩ vẫn giữ chặt dây và tìm cách bảo vệ khẩu pháo.

Bất ngờ, một mảnh đạn làm đứt dây tời. Khẩu pháo lập tức mất điểm giữ và lao xuống. Hàng chục người cố gắng ghìm lại nhưng sức nặng của khẩu pháo quá lớn.

Tô Vĩnh Diện nhanh chóng lao vào vị trí nguy hiểm. Anh cố điều khiển khẩu pháo, tìm cách đưa nó về phía vách núi. Trong lúc khẩu pháo trượt xuống với tốc độ lớn, anh vẫn bám chặt và không chịu rời vị trí.

Cuối cùng, anh dùng thân mình cùng sức lực còn lại để ghìm càng pháo vào vách núi. Khẩu pháo được giữ lại, nhưng Tô Vĩnh Diện bị thương nặng và hy sinh.

Đối với những người có mặt tại đó, sự hy sinh ấy chắc chắn là một mất mát lớn. Nhưng nó cũng cho thấy ý thức trách nhiệm của một người chỉ huy đối với nhiệm vụ và đồng đội.

Tô Vĩnh Diện đã không trực tiếp chứng kiến những trận đánh lớn sau đó. Tuy nhiên, hành động của anh trên đường kéo pháo đã trở thành một phần của câu chuyện Điện Biên. Đằng sau mỗi khẩu pháo đến được trận địa là mồ hôi, sức lực và cả sự hy sinh của những người lính.