Mười hai người con - Một dáng hình Đất Nước

MƯỜI HAI NGƯỜI CON - MỘT DÁNG HÌNH ĐẤT NƯỚC

“Khi viên đạn xuyên vào một người lính, dù thuộc bên nào đi nữa, thực ra nó đã xuyên vào trái tim một người mẹ”. Câu nói của Abraham Lincoln vang lên như một tiếng thở dài của nhân loại trước những nỗi đau chiến tranh. Bởi phía sau mỗi người lính khi ngã xuống không chỉ là một sinh mệnh mất đi, mà còn là một trái tim của người mẹ đang âm thầm vỡ vụn. Chiến tranh có thể được ghi nhớ bằng những mốc son lịch sử, bằng chiến công và chiến thắng, nhưng những người mẹ thì nhớ con bằng những nỗi đợi chờ khôn nguôi, bằng những giọt nước mắt lặng lẽ rơi vào đêm tối và những khoảng trống không gì có thể bù đắp. Chính từ những mất mát âm thầm ấy, ta nhận ra rằng: lịch sử của một dân tộc không chỉ được viết bằng súng đạn và lá cờ, mà còn được nâng đỡ bởi sự hy sinh vô bờ của những người mẹ - những con người đã chịu đau thay cho Tổ quốc để đất nước có thể đi trọn con đường đến hòa bình. Và mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Thứ, người mẹ đã mười bốn lần tiễn con ra trận mà chỉ nhận về chín giấy báo để đổi lấy một dáng hình đất nước.

Mẹ Thứ sinh ra ở Quảng Nam, một tỉnh thuộc vùng duyên hải Nam Trung Bộ, miền Trung của Việt Nam, gắn liền với biển, đồi núi và đồng bằng. Trong kháng chiến, mẹ lần lượt tiễn chín người con trai máu mủ, một con rể và hai cháu ngoại. Tất cả những người con, người cháu ấy đều là những liệt sĩ, những người lính anh hùng đã lần lượt hy sinh để đổi lấy độc lập, tự do cho đất nước. Người con đầu và cũng là người con gái duy nhất của mẹ Thứ - bà Lê Thị Trị là thương binh và cũng được trao tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng (VNAH) khi có chồng và 2 con gái là liệt sĩ. Như vậy, gia đình mẹ Thứ có mười hai liệt sĩ, một thương binh (cũng là Bà mẹ Việt Nam anh hùng). Mẹ Thứ không chỉ là bà, là mẹ của những người con, người cháu trong gia đình của mẹ mà còn là mẹ của cả dân tộc Việt Nam bởi vì hiếm có người mẹ nào trên thế giới này mang nhiều nỗi đau và sự hy sinh cho Tổ quốc như mẹ Thứ.

Trong cả hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1945-1954) và kháng chiến chống đế quốc Mỹ (1954-1975), mẹ Thứ lần lượt nhận chín giấy báo tử của chín người con trai và nhận tin con rể cùng hai cháu ngoại đã anh dũng hy sinh. Mẹ không chỉ mất con, mất cháu mà còn mất đi niềm an ủi lớn nhất của cuộc đời. Mỗi đứa con là từng khúc ruột mà mẹ mang nặng đẻ đau và với biết bao cực nhọc để nuôi dưỡng lớn lên. Chín người con với mẹ các anh vẫn là những chàng trai rắn rỏi, cương nghị ngày nào quyết xin bằng được mẹ cho đi bộ đội. Khi đất nước cần, mẹ vẫn sẵn sàng cho các con ra trận. Lần lượt các anh ra đi và đã không trở về với người mẹ ấy. Mội người con hy sinh cũng giống như từng ngọn giáo xuyên vào trái tim mẹ. Nhưng chẳng có lời than trách, chỉ có dòng nước mắt đã cạn khô vì khóc cho các con. Chín con trai, một rể, hai cháu ngoại- mười hai liệt sĩ nhưng không có đủ mười hai ngôi mộ cho mẹ thắp hương, có những liệt sĩ vẫn chưa tìm thấy mộ để lòng mẹ vẫn đau đáu một nỗi niềm thương nhớ các con. Người con gái cả duy nhất còn lại trong gia đình ngày đêm chăm sóc mẹ, chị cũng đã mất đi người chồng, người con trong chiến tranh. Trong cuộc sống sinh hoạt thường ngày, trên bàn cơm của mẹ Thứ lúc nào cũng có thêm chín cái bát, chín đôi đũa dành cho chín người con của mẹ đã hy sinh. Với mẹ đó không chỉ là sự nhớ nhung, mà còn là sự mong chờ vào một phép màu không bao giờ có thể xảy ra, đó là có thể cùng những người con ăn một bữa sau những ngày đã giành được hòa bình và độc lập cho Tổ quốc. Một điều tưởng chừng là bé nhỏ hiện nay với nhiều gia đình nhưng lại khó thực hiện đến thế, hay nói đúng hơn là không thể thực hiện được nữa.

Mẹ Thứ là biểu tượng vĩnh hằng của vẻ đẹp tâm hồn và phẩm chất cao quý của một người mẹ Việt Nam anh hùng. Với lòng yêu nước cao cả và sâu sắc mẹ chấp nhận nỗi đau riêng cho những người con ra đi theo tiếng gọi của Tổ quốc. “Giữ con lại thì mất nước, còn giữ nước thì mất con” dù thế nào thì trong lòng mẹ vẫn đau đớn khôn nguôi. Giữa nỗi đau và sự lo sợ con mất thì nỗi đau và sự lo sợ mất nước trong mẹ càng lớn hơn. Không có người mẹ nào là không thương con và cũng không có người Việt Nam nào là không yêu nước. Giữa lợi ích cá nhân và lợi ích chung của đất nước mẹ vẫn chọn lợi ích chung to lớn. Có thể với mẹ những người con ấy cũng là một phần của Tổ quốc nên lợi ích của đất nước cũng là lợi ích của mẹ và những người con ấy. Sự mất mát, hy sinh của gia đình mẹ Thứ không có bút mực nào diễn tả hết. Nhiều cựu lãnh đạo, cán bộ vẫn còn kể câu chuyện, vào năm 1998 khi một đoàn khách nước ngoài về thăm mẹ Thứ, một nhà báo, cựu chiến binh người Hàn Quốc đã hỏi mẹ: “Thưa bà, với quan niệm người Á Đông, con cái là phúc lộc, là tài sản. Khi người con thứ tư, thứ năm tử trận, tại sao bà vẫn tiếp tục động viên những người con khác ra mặt trận”? Mẹ Thứ điềm tĩnh trả lời: “Ở nước tôi, Cụ Hồ đã dạy là “Không có gì quý hơn độc lập tự do” nên cứ là người Việt Nam, trong đó có các con, các cháu tôi đều sẵn sàng chiến đấu, hy sinh để giành lấy độc lập, tự do. Nếu còn chiến tranh, các con tôi, rồi cháu tôi vẫn sẽ tiếp tục ra trận để giành độc lập, tự do, bình yên mà hôm nay chúng tôi đang hưởng”. Người cựu chiến binh Hàn Quốc sững người, rưng rưng nước mắt rồi thấp người xuống, cầm tay xin lỗi mẹ… Tấm lòng yêu nước của mẹ không chỉ chạm tới trái tim của người trong nước mà ngay cả những người nước ngoài cũng phải cảm động về lòng yêu nước, đức hy sinh của mẹ Thứ. Một tấm lòng yêu nước sâu sắc và đức hy sinh cao đẹp. Mặc dù, biết con đi rồi có thể không thể trở về được nữa, nhưng mẹ vẫn miệt mài chờ đợi một phép màu sẽ xảy ra để con trở về. Tình mẫu tử của mẹ hòa quyện với tình yêu đất nước, nâng tầm mẹ từ một cá nhân trở thành biểu tượng dân tộc.

Với những sự hy sinh ấy, mẹ Thứ được xem là hiện thân tiêu biểu của mẹ Việt Nam anh hùng trong lịch sử. Cuộc đời mẹ đã hy sinh những người con, người cháu góp phần làm nên giá trị nhân văn sâu sắc của chiến thắng. Từ cuộc đời mẹ, ta càng thêm thấm thía và hiểu rõ cái giá của hòa bình đắt đến mức nào khi phải trả bằng biết bao xương máu của các vị anh hùng, những dòng nước mắt của những người mẹ khi người con hy sinh. Từ đó thế hệ trẻ hôm nay cần hiểu rõ giá trị của hòa bình và trách nhiệm của mình trong việc gìn giữ Độc lập- Tự do- Hạnh phúc của Tổ quốc. Mẹ thứ không chỉ xứng đáng với danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng, mà còn được xây dựng Tượng đài Bà mẹ Việt Nam anh hùng- Nguyễn Thị Thứ nằm ở trên đỉnh Núi Cấm, thôn Phú Thạnh, phường Quảng Phú, Đà Nẵng (Quảng Nam cũ) để thể hiện tấm lòng biết ơn của bao người dân Việt dành cho sự hy sinh không bờ bến của những người mẹ anh hùng, với ngụ ý: mẹ là suối nguồn, là linh hồn của dân tộc; là người sinh ra từ mảnh đất anh hùng, và cũng sinh ra những người con anh dũng hóa thành hồn non nước Việt Nam ngàn đời.

Cuộc đời của mẹ Nguyễn Thị Thứ có thể đã khép lại theo quy luật tự nhiên của thời gian, nhưng sự hiện diện của mẹ thì vẫn còn nguyên vẹn trong chiều sâu ký ức dân tộc. Mẹ ra đi, mang theo một đời chịu đựng, một đời mất mát không gì có thể bù đắp, để lại cho đất nước một biểu tượng lặng lẽ mà vĩ đại về đức hy sinh của người mẹ Việt Nam. Từ những nỗi đau riêng tư tưởng chừng không thể vượt qua, mẹ đã âm thầm nâng đỡ cả một phần lịch sử, để những thế hệ sau được sống trong hòa bình và tự do. Nhìn vào cuộc đời mẹ, ta thấm thía rằng chiến tranh không chỉ cướp đi sinh mạng của những người lính nơi tiền tuyến, mà còn khắc sâu những vết thương dai dẳng trong trái tim những người mẹ ở hậu phương- những vết thương không bao giờ lành theo năm tháng. Bởi vậy, sự tri ân dành cho mẹ Nguyễn Thị Thứ không chỉ dừng lại ở lòng xúc động hay những lời tưởng niệm, mà phải trở thành ý thức sống của mỗi con người hôm nay. Sống sao cho xứng đáng với những hy sinh đã hóa thân thành lịch sử, sống sao cho nhân ái, trách nhiệm và biết yêu thương con người hơn, chính là cách thiết thực nhất để trả nghĩa cho mẹ và cho bao người mẹ Việt Nam Anh hùng khác. Khi còn biết cúi đầu trước nỗi đau của quá khứ và trân trọng giá trị của hòa bình, thì hình bóng mẹ vẫn sẽ còn đó, lặng thầm, bền bỉ, như một điểm tựa tinh thần nâng đỡ lương tri và nhân cách của cả dân tộc.