Mười Lý - Tạ Thị Kiều: Nữ du kích xứ Dừa mưu trí chặn địch cho đồng đội rút

Tạ Thị Kiều, bí danh Mười Lý, sinh năm 1938 tại xã An Thạnh, huyện Mỏ Cày, tỉnh Bến Tre. Từ một cô gái trẻ của miền quê xứ Dừa, năm 19 tuổi, bà đã sớm giác ngộ cách mạng và bắt đầu tham gia hoạt động từ năm 1957. Trong những năm tháng chiến tranh ác liệt, Tạ Thị Kiều không chỉ là một nữ cán bộ tận tụy với công tác vận động quần chúng mà còn là một nữ du kích gan dạ, mưu trí, trực tiếp tham gia nhiều trận chiến đấu. Cuộc đời hoạt động của bà đã trở thành một trong những biểu tượng tiêu biểu cho hình ảnh người phụ nữ Việt Nam kiên cường trong kháng chiến.

Tháng 1/1960, Tạ Thị Kiều được phân công xây dựng phong trào cách mạng tại địa phương. Chỉ trong gần bảy tháng, bà đã tổ chức nhiều cuộc đấu tranh chính trị, xây dựng ba tổ nòng cốt, vận động 13 gia đình binh sĩ, tuyên truyền bốn binh lính đối phương trở về với nhân dân và giúp đỡ thêm nhiều cơ sở cách mạng. Để kết hợp giữa đấu tranh chính trị và đấu tranh vũ trang, bà còn tổ chức một tiểu đội du kích. Với sự năng động, táo bạo và khả năng vận động quần chúng, Tạ Thị Kiều từng bước xây dựng được cơ sở cách mạng vững chắc ngay trong lòng địch.

Những con số về thành tích của Mười Lý khiến người ta không khỏi khâm phục: 107 cuộc đấu tranh chính trị và 33 trận chiến đấu trực tiếp. Trong quá trình hoạt động, bà đã cùng đồng đội tiêu diệt 7 người, làm bị thương 11 người, bắt sống 13 người và thu 24 khẩu súng các loại. Tuy nhiên, điều làm nên tên tuổi Tạ Thị Kiều không chỉ nằm ở số lượng những trận đánh mà còn ở sự mưu trí, bình tĩnh và dũng cảm trong từng tình huống.

Tiêu biểu là trận đánh bót An Bình, khi lực lượng cách mạng còn ít nhưng có cơ sở bên trong. Bằng cách đánh lừa và phân tán lực lượng đối phương, Tạ Thị Kiều đã tạo điều kiện để đồng đội tiến vào chiếm bót, đồng thời bảo toàn được cơ sở nội tuyến. Trong trận bót Kinh Ngang năm 1961, bà tiếp tục thể hiện tài thao lược khi tìm cách dụ lực lượng trong đồn ra khỏi vị trí phòng thủ. Khi đối phương mất cảnh giác, đồng đội của bà nhanh chóng tiến vào chiếm bót mà không phải tốn một viên đạn. Những chiến công ấy cho thấy người nữ du kích không chỉ có lòng dũng cảm mà còn có khả năng phán đoán tình hình và sử dụng trí tuệ để giành thắng lợi.

Nếu sự mưu trí được thể hiện rõ trong những trận đánh bót thì lòng gan dạ của Tạ Thị Kiều lại được thể hiện trong trận phục kích tháng 10/1961 trên tuyến đường Mỏ Cày – Thom. Sau khi lực lượng cách mạng bắn cháy một xe của đối phương, địch tổ chức phản kích với lực lượng đông hơn. Nhận thấy tình thế nguy hiểm, bà quyết định một mình ở lại chặn quân truy kích, tạo điều kiện cho đồng đội đưa thương binh rút lui an toàn. Hành động ấy thể hiện tinh thần sẵn sàng hy sinh vì đồng đội – một phẩm chất cao đẹp của người chiến sĩ cách mạng.

Với những thành tích đặc biệt xuất sắc, Tạ Thị Kiều được tặng Huân chương Chiến công Giải phóng hạng Nhì, hai năm liền là Chiến sĩ thi đua. Năm 1965, bà được tặng Huân chương Quân công Giải phóng hạng Ba và được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Cũng trong năm ấy, bà cùng đoàn cán bộ, chiến sĩ tiêu biểu miền Nam ra miền Bắc và vinh dự được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh. Trong những năm học tập và công tác tại miền Bắc, bà có sáu lần được gặp Bác Hồ. Đặc biệt, kỷ niệm về những bữa cơm giản dị tại Phủ Chủ tịch và sự ân cần, gần gũi của Bác đã trở thành ký ức không thể nào quên trong cuộc đời bà.

Năm 1973, Tạ Thị Kiều có dịp gặp Tổng tư lệnh Fidel Castro khi ông đến thăm vùng giải phóng Quảng Trị. Sự dũng cảm của nữ Anh hùng xứ Dừa đã để lại ấn tượng sâu sắc đối với nhà lãnh đạo Cuba. Đến năm 1985, Fidel Castro đã đích danh mời bà sang thăm Cuba, thể hiện sự trân trọng đối với một người phụ nữ Việt Nam đã góp phần làm nên lịch sử của cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc.

Sau ngày đất nước thống nhất, Tạ Thị Kiều tiếp tục phục vụ trong quân đội, mang quân hàm Đại tá, từng giữ chức Phó Giám đốc Bảo tàng Quân khu 7 và tham gia công tác cựu chiến binh. Dù đã bước qua những năm tháng chiến tranh, bà vẫn tiếp tục cống hiến cho cộng đồng và gìn giữ những ký ức lịch sử của dân tộc. Năm 2010, ở tuổi 72, bà tham gia hành trình “Thăng Long – Hồn thiêng sông núi”, cùng đoàn 1.000 Anh hùng về Hà Nội dự Đại lễ 1.000 năm Thăng Long – Hà Nội.

Anh hùng Tạ Thị Kiều qua đời năm 2012, hưởng thọ 74 tuổi. Để ghi nhớ công lao của người con ưu tú, ngày 13/1/2014, chính quyền và nhân dân xã An Thạnh đã đổi tên Trường THCS An Thạnh thành Trường THCS Tạ Thị Kiều.

Cuộc đời Tạ Thị Kiều là câu chuyện đẹp về một người phụ nữ bình dị nhưng có ý chí phi thường, lòng yêu nước sâu sắc, sự mưu trí và tinh thần dũng cảm. Từ cô gái 19 tuổi đến nữ Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, bà đã dành trọn tuổi trẻ cho quê hương, đất nước. Hình ảnh người nữ du kích Mười Lý năm nào vì đồng đội mà sẵn sàng ở lại giữa vòng vây của quân thù sẽ mãi là biểu tượng đẹp về người phụ nữ Việt Nam “anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang”, góp phần làm nên truyền thống vẻ vang của quê hương Bến Tre – xứ Dừa anh hùng.