Mười Lý - Tạ Thị Kiều: Nữ du kích xứ Dừa mưu trí chặn địch cho đồng đội rút, vinh dự được gặp Bác Hồ 6 lần

Từ cô gái 19 tuổi đến 107 cuộc đấu tranh và 33 trận chiến đấu anh dũng

Tạ Thị Kiều, tức Mười Lý, sinh năm 1938, quê xã An Thạnh, huyện Mỏ Cày, tỉnh Bến Tre (cũ). Bà bắt đầu tham gia cách mạng từ năm 1957, khi vừa tròn 19 tuổi. Về sau, bà trở thành cán bộ Ban Chỉ huy Quân sự huyện Mỏ Cày. Hoạt động của Tạ Thị Kiều không chỉ giới hạn trong chiến đấu vũ trang. Một phần quan trọng trong công việc những năm đầu là xây dựng cơ sở, vận động quần chúng và đấu tranh chính trị trực diện với chính quyền đối phương.

Hình ảnh anh hùng Tạ Thị Kiều thời trẻ. Ảnh Bảo tàng phụ nữ Nam Bộ.

Tháng 1/1960, bà được phân công xây dựng phong trào tại địa phương. Trong gần 7 tháng, Tạ Thị Kiều tổ chức nhiều cuộc đấu tranh chính trị, xây dựng được 3 tổ nòng cốt, vận động 13 gia đình binh sĩ, tuyên truyền 4 binh lính đối phương trở về với nhân dân, đồng thời tổ chức thêm 2 người giúp đỡ cơ sở cách mạng hoạt động.

Để hỗ trợ đấu tranh chính trị, Mười Lý còn tổ chức một tiểu đội du kích. Đơn vị này hoạt động bằng nhiều hình thức: rải truyền đơn, phá rào ấp chiến lược, gài mìn, phá đường, đốt chòi canh và đánh những phần tử bị lực lượng cách mạng xác định là ác ôn.

Theo tài liệu Bảo tàng Phụ nữ Nam Bộ lưu giữ cho thấy mức độ hoạt động đặc biệt dày của nữ du kích Bến Tre: bà tổ chức và tham gia 107 cuộc đấu tranh chính trị trực diện với đối phương, trực tiếp chiến đấu 33 trận, tiêu diệt 7 người, làm bị thương 11 người, bắt sống 13 người và thu 24 khẩu súng các loại.

Mưu trí lấy bót không tốn một viên đạn, một mình ở lại chặn quân truy kích

Một trong những chiến công ấn tượng của cô du kích Mười Lý Là trận bót An Bình. Lực lượng cách mạng khi đó ít người nhưng có cơ sở bên trong. Tạ Thị Kiều sử dụng biện pháp đánh lừa, phân tán lực lượng đối phương, tạo thời cơ cho đồng đội tiến vào chiếm bót. Điều quan trọng là sau trận này, cơ sở nội tuyến vẫn được bảo toàn và tiếp tục duy trì được thế hoạt động hợp pháp.

Tiếp đó là trận bót Kinh Ngang vào năm 1961. Theo Bảo tàng Phụ nữ Nam Bộ, Mười Lý tìm cách dụ lực lượng trong đồn ra bờ kênh. Khi những người bảo vệ rời khỏi vị trí, đồng đội của bà lập tức xông vào chiếm đồn. Toàn bộ quá trình thành công mà lực lượng tiến công không phải tốn một viên đạn.

Nếu Kinh Ngang thể hiện sự mưu trí thì trận đánh tháng 10/1961 cho thấy sự gan dạ của người nữ du kích khi tình thế trở nên nguy cấp. Tháng đó, Tạ Thị Kiều chỉ huy du kích phục kích một đoàn xe trên tuyến đường Mỏ Cày - Thom, bắn cháy một xe. Sau đòn tiến công, lực lượng đối phương đông hơn đánh trả quyết liệt. Nhận thấy tình thế bất lợi, bà quyết định một mình ở lại, cơ động chiến đấu chặn đối phương để đồng đội đưa thương binh rút lui an toàn.

Những hoạt động liên tiếp đưa Mười Lý trở thành một trong những gương mặt nữ tiêu biểu của lực lượng vũ trang miền Nam. Bà được tặng Huân chương Chiến công Giải phóng hạng Nhì, hai năm liền là Chiến sĩ thi đua. Đến năm 1965, bà được tặng Huân chương Quân công Giải phóng hạng Ba và được phong danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

6 lần được gặp Bác Hồ và bữa cơm bà nhớ suốt đời

Sau khi được tuyên dương Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân năm 1965, Tạ Thị Kiều cùng đoàn cán bộ, chiến sĩ tiêu biểu của miền Nam ra miền Bắc. Đây cũng là thời điểm bà có lần đầu tiên được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Trong ký ức của Mười Lý, lần đầu tiên gặp Bác Hồ tại Phủ Chủ tịch để lại ấn tượng đặc biệt. Trước khi đến, mọi người đã nhắc nhau phải cố gắng giữ bình tĩnh để có thời gian báo cáo với Bác về tình hình chiến đấu và đời sống của đồng bào miền Nam. Nhưng khi nhìn thấy Người, nhiều thành viên trong đoàn không kìm được xúc động.

Bác Hồ ân cần hỏi thăm từng người về gia đình, cha mẹ, anh chị em và tình hình quê hương. Khi đến lượt mình, Tạ Thị Kiều vì quá xúc động nên chủ yếu kể chuyện gia đình, chưa nói được nhiều về những trận chiến đấu mà bà và đồng đội đã trải qua. Một kỷ niệm khác mà bà nhớ rất rõ là bữa cơm tại Phủ Chủ tịch. Mâm cơm có những món giản dị như canh cải xanh nấu sườn, cá kho, cà pháo, nước mắm và vài trái ớt. Bác nhắc mọi người ăn ngon, ăn hết thức ăn, không để thừa.

Bác Hồ hỏi chuyện thân mật các anh hùng Tạ Thị Kiều và Huỳnh Văn Đảnh trong buổi tiếp Đoàn đại biểu anh hùng, chiến sĩ thi đua các lực lượng vũ trang giải phóng miền Nam ra thăm miền Bắc năm 1965. Ảnh: Bảo tàng Hồ Chí Minh

Trong thời gian học tập ở miền Bắc, Tạ Thị Kiều còn nhiều lần được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh. Tổng cộng, bà có 6 lần được gặp Bác. Mùa xuân năm 1968, dù sức khỏe đã giảm, Bác vẫn hỏi thăm việc học tập của đoàn cán bộ, chiến sĩ miền Nam và mời mọi người vào Phủ Chủ tịch ăn Tết. Đến khoảng tháng 4/1969, khi sức khỏe của Người đã yếu, đoàn lại có dịp vào thăm.

Ngày 2/9/1969, khi nhận tin Chủ tịch Hồ Chí Minh qua đời, Tạ Thị Kiều cùng đồng đội trở về Hà Nội ngay trong đêm. Trong dịp này, bà vinh dự được túc trực bên linh cữu của Người.

Năm 1985, vì dành sự kính trọng đặc biệt cho nữ Anh hùng Tạ Thị Kiều, Tổng tư lệnh Fidel Castro đã thông qua Bộ Ngoại giao Cuba đích danh mời bà sang tham quan đất nước Cuba. Trước đó, hai người từng gặp nhau trong chuyến thăm vùng giải phóng Quảng Trị của Fidel Castro năm 1973, khi ông đến tận tuyến đầu giữa lúc chiến sự còn ác liệt.

Sau ngày đất nước thống nhất, Tạ Thị Kiều tiếp tục phục vụ trong quân đội. Bà mang quân hàm Đại tá, từng đảm nhiệm chức Phó Giám đốc Bảo tàng Quân khu 7 (tại TP.HCM), sau đó tiếp tục tham gia công tác cựu chiến binh.

Năm 2010, khi đã 72 tuổi, bà tham gia hành trình “Thăng Long - Hồn thiêng sông núi” cùng đoàn 1.000 Anh hùng về Hà Nội dự Đại lễ 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội. Trước chuyến đi, bà đến viếng mộ cụ Nguyễn Sinh Sắc tại Đồng Tháp. Anh hùng Tạ Thị Kiều qua đời năm 2012, hưởng thọ 74 tuổi.

Để tưởng nhớ và tri ân công lao đóng góp cho quê hương của nữ anh hùng xứ dừa, chính quyền và nhân dân xã An Thạnh đã quyết định đổi tên Trường THCS An Thạnh thành Trường THCS Tạ Thị Kiều vào ngày 13/1/2014.