MƯỜI NỮ DÂN QUÂN PHÁO PHÒNG KHÔNG LAM HẠ – MƯỜI BÔNG HOA THÉP BẤT TỬ

CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA

MƯỜI NỮ DÂN QUÂN PHÁO PHÒNG KHÔNG LAM HẠ – MƯỜI BÔNG HOA THÉP BẤT TỬ

Có những người ra trận khi tuổi đời còn rất trẻ. Họ không mang trên vai những quân hàm cao, không đứng trong những đơn vị lớn, nhưng khi Tổ quốc cần, họ đã đứng vào vị trí chiến đấu bằng tất cả lòng dũng cảm và niềm tin của mình. Mười nữ dân quân pháo phòng không Lam Hạ là những người như thế.

Trong những năm chiến tranh phá hoại miền Bắc, Lam Hạ, thuộc huyện Duy Tiên, tỉnh Hà Nam trước đây, nằm trên tuyến giao thông quan trọng, có cầu Phủ Lý và nhiều tuyến đường huyết mạch phục vụ chi viện cho chiến trường miền Nam. Vì vậy, nơi đây thường xuyên trở thành mục tiêu đánh phá ác liệt của không quân Mỹ.

Trước yêu cầu bảo vệ quê hương và các mục tiêu trọng yếu, Đại đội dân quân pháo phòng không Lam Hạ được thành lập vào tháng 8 năm 1965 với 87 cán bộ, chiến sĩ. Trong đó có một trung đội nữ gồm 24 người. Các chị vừa lao động sản xuất, vừa huấn luyện, trực chiến và phối hợp với bộ đội phòng không chiến đấu bảo vệ quê hương.

Nhiệm vụ của những nữ dân quân ấy không chỉ là tiếp đạn, cứu thương hay phục vụ chiến đấu. Họ được huấn luyện các vị trí pháo thủ từ số 1 đến số 6, sẵn sàng thay thế đồng đội khi có người bị thương hoặc hy sinh. Các chị phải thuần thục nhiều vị trí trên các trận địa pháo 57mm, 37mm và súng 14,5mm.

Ngày 1 tháng 10 năm 1966 trở thành một ngày không thể nào quên trong lịch sử Lam Hạ.

Hôm ấy, máy bay Mỹ tập trung đánh phá khu vực Phủ Lý. Các nữ dân quân cùng bộ đội phòng không kiên cường bám trận địa, hiệp đồng chiến đấu bảo vệ mục tiêu. Khi không thể dễ dàng đạt được mục tiêu, máy bay Mỹ tập trung đánh phá trận địa pháo.

Trong trận chiến khốc liệt ấy, sáu nữ dân quân đã anh dũng hy sinh ngay trên trận địa. Đó là Đinh Thị Tâm, Phan Thị Tuyết, Nguyễn Thị Thu, Nguyễn Thị Thi, Phạm Thị Lan và Vũ Thị Phương.

Trong số đó, Nguyễn Thị Thi khi hy sinh mới chỉ khoảng 16 tuổi. Hai chị em Nguyễn Thị Thu và Nguyễn Thị Thi đều có mặt trong đội hình chiến đấu; sự hy sinh của hai cô gái trẻ đã trở thành một trong những ký ức đau thương nhưng đầy tự hào của quê hương Lam Hạ.

Những câu chuyện được đồng đội kể lại càng khiến người hôm nay xúc động. Đinh Thị Tâm từng trở về nhà gần trận địa để báo cho gia đình biết tình hình, rồi lại trở ra vị trí chiến đấu. Vũ Thị Phương, vốn là cô giáo kiêm y tá, dù bị thương vẫn cố gắng tiếp tục nhiệm vụ cho đến khi không thể tiếp tục.

Nhưng sự hy sinh của các chị chưa dừng lại ở ngày 1 tháng 10.

Tám ngày sau, ngày 9 tháng 10 năm 1966, máy bay Mỹ tiếp tục đánh phá trận địa phòng không tại thôn Đường Ấm. Ba nữ dân quân Nguyễn Thị Thuận, Trần Thị Thẹp và Nguyễn Thị Oánh đã anh dũng hy sinh trong trận chiến ấy.

Gần một năm sau, ngày 7 tháng 7 năm 1967, trong trận chiến bảo vệ cầu Phủ Lý, nữ dân quân Đặng Thị Chung tiếp tục ngã xuống tại trận địa pháo ở thôn Hòa Mạc.

Mười cái tên, mười cuộc đời còn rất trẻ: Nguyễn Thị Thu, Nguyễn Thị Thi, Đinh Thị Tâm, Phan Thị Tuyết, Phạm Thị Lan, Vũ Thị Phương, Nguyễn Thị Thuận, Trần Thị Thẹp, Nguyễn Thị Oánh và Đặng Thị Chung. Họ đến từ những gia đình bình dị, từng sống, lao động và mơ ước như bao cô gái cùng trang lứa. Nhưng khi quê hương bị bom đạn đe dọa, họ đã lựa chọn đứng vào trận địa.

Các chị không phải những người lính chuyên nghiệp. Họ là những nữ dân quân của một vùng quê, ngày ngày vẫn gắn với ruộng đồng, gia đình và cuộc sống lao động. Nhưng trên trận địa, họ đã trở thành những pháo thủ thực sự, làm nhiệm vụ trong điều kiện bom đạn và hiểm nguy luôn cận kề.

Sự hy sinh của mười nữ dân quân Lam Hạ là một phần trong cuộc chiến đấu rộng lớn của quân và dân miền Bắc nhằm bảo vệ hậu phương, bảo vệ các tuyến giao thông và duy trì mạch máu chi viện cho chiến trường miền Nam. Trong suốt những năm chống chiến tranh phá hoại, Đại đội dân quân pháo phòng không Lam Hạ đã phối hợp với các lực lượng khác chiến đấu bảo vệ địa bàn.

Năm 2010, Đại đội dân quân pháo phòng không Lam Hạ được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Liệt sĩ Nguyễn Thị Thi cũng được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Năm 2016, trận địa pháo phòng không Lam Hạ được xếp hạng Di tích lịch sử cấp quốc gia. Nơi từng vang lên tiếng pháo năm xưa hôm nay trở thành địa chỉ để các thế hệ tìm về tưởng niệm, tri ân những người đã hy sinh.

Năm 2026, tròn 60 năm kể từ ngày sáu nữ dân quân Lam Hạ đầu tiên hy sinh. Những ngày này, câu chuyện về mười cô gái tiếp tục được nhắc lại trong các hoạt động tưởng niệm, giáo dục truyền thống và trong ký ức của nhân dân.

Sáu mươi năm đã đi qua. Những trận địa năm xưa đã trở thành di tích, tiếng bom đã lùi vào quá khứ, những con đường Lam Hạ hôm nay đã mang một diện mạo khác. Nhưng mười cái tên ấy vẫn còn ở lại.

Ở lại trong những trang sử quê hương.

Ở lại trong ký ức của những người đồng đội.

Ở lại trong những nén hương của các thế hệ hôm nay.

Và ở lại trong câu chuyện về một thế hệ phụ nữ Việt Nam đã không đứng ngoài cuộc chiến bảo vệ quê hương.

Mười nữ dân quân Lam Hạ đã nằm xuống khi tuổi đời còn rất trẻ, nhưng sự hy sinh của các chị đã trở thành một phần của ký ức dân tộc. Các chị đã góp phần để những cây cầu, những tuyến đường, những chuyến xe và những mạch máu giao thông của hậu phương tiếp tục được giữ vững trong những năm tháng khốc liệt.

Hôm nay, thế hệ trẻ được sống trong hòa bình, được học tập, lao động và theo đuổi những ước mơ của riêng mình. Mỗi ngày bình yên ấy càng nhắc chúng ta phải biết trân trọng những gì đang có.

Nhớ về mười nữ dân quân Lam Hạ không chỉ là nhớ về một trận đánh hay một thời kỳ lịch sử. Đó còn là sự tri ân đối với những người đã đặt Tổ quốc, quê hương và đồng đội lên trên sự sống của chính mình.

Mười bông hoa đã nằm lại trên trận địa năm xưa, nhưng câu chuyện của các chị vẫn tiếp tục nở trong ký ức của dân tộc.

Để mỗi thế hệ hôm nay hiểu rằng: hòa bình không tự nhiên mà có. Và phía sau mỗi ngày bình yên là biết bao tuổi xuân đã gửi lại nơi chiến trường.