Mười sáu bông lúa hóa sóng Long Đại
Năm 1972, Bến phà II Long Đại là một trong những "tọa độ lửa" khốc liệt nhất trên tuyến đường Trường Sơn. Tại đây, 16 thanh niên xung phong của Đại đội C130 đã anh dũng hy sinh khi đang làm nhiệm vụ mở đường, vận chuyển và bảo đảm giao thông cho tuyến chi viện chiến lược. Sự hy sinh của các anh, các chị đã trở thành biểu tượng bất diệt của tuổi trẻ Việt Nam trong thời hoa lửa.
Tháng 9 năm 1972, chiến tranh bước vào giai đoạn ác liệt. Bến phà II Long Đại là điểm vượt sông đặc biệt quan trọng trên tuyến đường Trường Sơn. Mỗi đoàn xe chở lương thực, vũ khí và bộ đội muốn vào chiến trường miền Nam đều phải đi qua nơi đây. Chính vì vậy, khu vực này liên tục trở thành mục tiêu đánh phá dữ dội của không quân Mỹ.
Giữa "túi bom", "chảo lửa" ấy là những chàng trai, cô gái của Đại đội C130. Họ đều còn rất trẻ, nhiều người vừa rời ghế nhà trường đã tình nguyện lên đường. Công việc của họ không phải cầm súng xung phong mà là mở đường, vận chuyển hàng hóa, sửa đường và bảo đảm cho từng chuyến xe vượt qua sông Long Đại an toàn.
Ngày 19 tháng 9 năm 1972, khi đơn vị đang làm nhiệm vụ tại Bến phà II Long Đại, máy bay Mỹ bất ngờ lao đến ném bom dữ dội. Đất trời rung chuyển, khói lửa bao trùm cả bến phà. Sau đợt oanh tạc, 15 thanh niên xung phong của Đại đội C130 đã anh dũng hy sinh. Đồng đội còn sống sót chạy đi tìm kiếm trong những hố bom, bên bờ sông và dưới lớp đất đá, nhưng nhiều thi thể đã không còn nguyên vẹn.
Nỗi đau chưa kịp nguôi thì bốn ngày sau, 23 tháng 9 năm 1972, máy bay Mỹ tiếp tục đánh phá khu vực Long Đại. Trong trận bom thứ hai, thêm một chiến sĩ của Đại đội C130 ngã xuống. Chỉ trong bốn ngày, đơn vị đã mất 16 cán bộ, chiến sĩ, gồm 7 nữ và 9 nam, tất cả đều là những người con của quê lúa Thái Bình.
Sự hy sinh của các anh, các chị không làm dòng xe ngừng lại. Đồng đội tiếp tục bám trụ, sửa đường, đưa phà hoạt động và giữ cho tuyến chi viện không bị gián đoạn. Mỗi chuyến xe vượt qua Long Đại đều mang theo một phần tuổi xuân của những người đã nằm lại nơi đây.
Nhiều năm sau chiến tranh, tại Bến phà II Long Đại đã dựng Nhà bia tưởng niệm và sau đó là Khu tưởng niệm khang trang để ghi nhớ sự hy sinh của 16 thanh niên xung phong Đại đội C130. Tượng đài cao 16 mét với hình tượng 16 bông lúa vươn lên giữa trời là biểu tượng của 16 người con quê lúa đã hóa thành bất tử trên dòng Long Đại.
Hôm nay, dòng Long Đại vẫn chảy hiền hòa. Những đoàn xe không còn phải chạy dưới bom đạn. Nhưng mỗi người đến nơi đây đều lặng người trước câu chuyện về 16 chàng trai, cô gái tuổi mười tám, đôi mươi đã gửi lại tuổi xuân để giữ cho "mạch máu" Trường Sơn không bao giờ bị đứt đoạn.
