Mười tuổi xuân đã hóa thành bất tử. Mười đóa hoa đã nằm lại giữa đất trời Đồng Lộc. Và mùa hoa lửa năm ấy vẫn còn nở mãi trong ký ức của dân tộc Việt Nam.

Có một nơi trên mảnh đất Hà Tĩnh mà mỗi khi nhắc đến, người Việt Nam lại lặng người trước sự hy sinh của những cô gái tuổi đôi mươi. Đó là Ngã ba Đồng Lộc – nơi từng được ví như “tọa độ chết” trong những năm tháng chiến tranh.

Năm 1968, cuộc kháng chiến chống Mỹ diễn ra vô cùng ác liệt. Ngã ba Đồng Lộc là điểm giao thông quan trọng trên tuyến đường vận chuyển vào chiến trường miền Nam. Máy bay địch liên tục đánh phá nhằm cắt đứt con đường chi viện của hậu phương miền Bắc.

Tại nơi ấy, những nữ thanh niên xung phong ngày đêm bám đường. Công việc của họ là san lấp hố bom, sửa đường, bảo đảm cho những đoàn xe vượt qua trọng điểm an toàn.

Mười cô gái trong Tiểu đội 4, Đại đội 552 gồm:

Võ Thị Tần, Nguyễn Thị Xuân, Nguyễn Thị Nhỏ, Dương Thị Xuân, Võ Thị Hà, Trần Thị Hường, Lê Thị Hồng, Nguyễn Thị Nhị, Vương Thị Hương và Nguyễn Thị Xanh.

Họ đều còn rất trẻ.

Có người mới ngoài hai mươi tuổi. Có người còn chưa kịp lập gia đình. Những ước mơ về một mái nhà, một tình yêu, một cuộc sống bình yên vẫn còn ở phía trước.

Nhưng chiến tranh đã đưa họ đến Ngã ba Đồng Lộc.

Ngày 24 tháng 7 năm 1968, trong lúc các cô đang làm nhiệm vụ san lấp hố bom, máy bay Mỹ ném bom xuống khu vực. Một quả bom trúng ngay vị trí các cô đang làm việc.

Mười cô gái đã hy sinh.

Họ ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ.

Không có những lời từ biệt dài. Không có thời gian để nói với gia đình rằng mình sẽ không trở về. Chỉ có con đường, tiếng bom và nhiệm vụ còn dang dở.

Sau trận bom, những đồng đội tiếp tục tìm kiếm giữa đất đá. Nhưng mười cô gái đã mãi mãi nằm lại nơi Đồng Lộc.

Sự hy sinh ấy đã trở thành biểu tượng bất tử của tuổi trẻ Việt Nam trong thời kỳ kháng chiến.

Điều khiến người ta xúc động nhất không chỉ là mười cô gái đã hy sinh cùng một lúc, mà là trước đó họ vẫn sống như bao cô gái khác: vẫn nhớ nhà, nhớ mẹ, vẫn có những ước mơ rất đỗi bình thường.

Nhưng khi Tổ quốc cần, họ đã đặt nhiệm vụ lên trên hạnh phúc riêng.

Ngày nay, Ngã ba Đồng Lộc đã trở thành một địa danh lịch sử. Con đường năm xưa đã có thể đi qua trong bình yên. Những hố bom đã được phủ xanh. Nhưng dưới lòng đất nơi ấy vẫn có ký ức về mười người con gái đã gửi lại tuổi xuân.

Mỗi khi đứng trước phần mộ của mười cô gái, chúng ta không chỉ tưởng nhớ những người đã khuất.

Chúng ta còn tưởng nhớ tuổi trẻ Việt Nam của một thời hoa lửa – những con người đã sống, chiến đấu và hy sinh để những thế hệ sau được sống trong hòa bình.

Mười cô gái đã không trở về.

Nhưng tên tuổi của các chị vẫn còn ở lại với Đồng Lộc, với Hà Tĩnh và với lịch sử dân tộc.