Mưu phạt tâm công, áng thiên cổ hùng văn "Bình Ngô đại cáo" và bi kịch Lệ Chi Viên.

Nguyễn Trãi là con trai của Nguyễn Trãi và cháu ngoại Trần Nguyên Đán. Đỗ Thái học sinh thời nhà Hồ, khi nhà Minh xâm lược, ông bị bắt giam ở Đông Quan. Trốn thoát ra ngoài, ông tìm theo Lê Lợi và dâng tập "Bình Ngô sách" với tư tưởng chiến lược: "Đánh vào lòng người" (Mưu phạt tâm công).

Ông dùng ngòi bút sắc bén viết hàng chục bức thư dụ hàng các tướng giặc Minh, góp phần giải phóng nhiều thành lũy mà không tốn xương máu. Mùa xuân năm 1428, ông soạn bản "Bình Ngô đại cáo" - bản Tuyên ngôn Độc lập thứ hai của dân tộc, khẳng định chủ quyền, văn hiến và tư tưởng "Lấy đại nghĩa thắng bạo tàn / Lấy chí nhân thay thần bạo".

Cuối đời, Nguyễn Trãi về ở ẩn tại Côn Sơn (Hải Dương). Năm 1442, vụ án oan Lệ Chi Viên bùng nổ sau cái chết đột ngột của Vua Lê Thái Tông, Nguyễn Trãi và gia quyến bị khép án tru di tam tộc oan khốc. Mãi đến năm 1464, Vua Lê Thánh Tông mới chính thức minh oan cho ông. Năm 1980, ông được UNESCO công nhận là Danh nhân văn hóa thế giới.