Nắm cơm giữa đường hành quân

Câu chuyện này được kể lại từ ký ức của người lính Nguyễn Thọ Xương, sinh ngày 02/01/1951, trong những năm tháng ông cùng đơn vị hành quân nơi chiến trường. Đó là một kỷ niệm rất giản dị nhưng lại khiến ông nhớ mãi suốt cuộc đời, bởi nó thể hiện rõ tình đồng đội giữa những người lính trong hoàn cảnh gian khổ.

Một buổi sáng rất sớm, khi trời còn chưa sáng hẳn, đơn vị của Nguyễn Thọ Xương đã chuẩn bị lên đường hành quân. Màn sương dày đặc phủ kín khu rừng, những tán cây cao che gần hết ánh sáng. Mọi người nhanh chóng thu dọn võng, xếp lại ba lô rồi nối nhau đi theo con đường mòn nhỏ giữa rừng.

Con đường hôm đó rất dài và khó đi. Có đoạn phải leo lên những con dốc cao, đất trơn vì mưa từ đêm hôm trước. Có đoạn lại phải lội qua những con suối nhỏ với nước chảy khá mạnh. Đôi giày của nhiều người đã ướt từ sớm, bùn đất bám đầy ống quần. Trên lưng mỗi người lính là chiếc ba lô nặng, bên trong có gạo, lương khô và một vài vật dụng cần thiết cho những ngày hành quân dài.

Sau nhiều giờ đi bộ liên tục, mặt trời bắt đầu lên cao. Không khí trong rừng trở nên nóng và ngột ngạt hơn. Ai cũng bắt đầu cảm thấy mệt và đói vì từ sáng sớm đến giờ vẫn chưa được ăn gì. Tuy vậy, đơn vị vẫn phải tiếp tục di chuyển vì còn phải đi một quãng đường khá xa mới đến được điểm dừng chân.

Đến gần trưa, đơn vị mới dừng lại nghỉ ở một khoảng đất nhỏ bên bìa rừng. Người chỉ huy ra hiệu cho mọi người tranh thủ nghỉ chân khoảng hai mươi phút. Các chiến sĩ nhanh chóng ngồi xuống gốc cây hoặc trên những tảng đá ven đường. Một số người uống nước trong bi đông để đỡ khát.

Nguyễn Thọ Xương lúc đó cũng ngồi xuống dưới một gốc cây lớn. Ông mở túi nhỏ bên hông ba lô và lấy ra một nắm cơm vắt đã chuẩn bị từ sáng. Đó là phần lương thực mà mỗi người lính mang theo khi hành quân.

Khi ông chuẩn bị ăn, ông nhìn thấy một người đồng đội ngồi gần đó. Người bạn ấy đã ăn hết phần cơm của mình từ sớm vì quá đói. Bây giờ anh ta chỉ ngồi dựa vào gốc cây, trông có vẻ khá mệt sau quãng đường dài.

Thấy vậy, Nguyễn Thọ Xương không suy nghĩ nhiều. Ông bẻ nắm cơm của mình ra làm hai phần rồi đưa một nửa cho người đồng đội. Người bạn ban đầu còn ngại nên lắc đầu từ chối, nhưng ông chỉ cười và nói nhẹ nhàng:
“Cầm lấy ăn đi, còn phải đi tiếp một quãng đường dài nữa.”

Cuối cùng người đồng đội cũng nhận lấy. Hai người lính ngồi cạnh nhau dưới gốc cây, mỗi người cầm một nửa nắm cơm. Họ vừa ăn vừa uống vài ngụm nước trong bi đông. Bữa ăn chỉ có cơm trắng và một ít muối mang theo, nhưng trong hoàn cảnh đó lại trở nên rất quý giá.

Xung quanh họ, những người lính khác cũng tranh thủ ăn phần lương thực ít ỏi của mình. Có người vừa ăn vừa trò chuyện nhỏ với đồng đội để quên đi mệt mỏi. Không khí nghỉ ngơi giữa rừng tuy đơn giản nhưng lại rất ấm áp.

Sau khoảng hai mươi phút nghỉ ngơi, người chỉ huy ra hiệu tiếp tục lên đường. Tất cả mọi người nhanh chóng đứng dậy, phủi đất trên quần áo rồi khoác ba lô lên vai. Họ lại nối hàng bước tiếp trên con đường rừng dài phía trước.

Nhiều năm sau khi chiến tranh đã qua đi, mỗi khi nhắc lại kỷ niệm ấy, ông thường nói rằng điều ông nhớ nhất không phải là sự mệt mỏi của cuộc hành quân, mà chính là tình đồng đội giản dị như việc chia nhau một nắm cơm giữa đường hành quân. Trong những hoàn cảnh khó khăn nhất, chính sự sẻ chia nhỏ bé ấy đã giúp những người lính có thêm sức mạnh để tiếp tục bước đi và hoàn thành nhiệm vụ của mình.