Nắm Cơm Gói Lá Chuối (2)

Ông Đào Xuân Nghĩa nhớ mãi mùa khô năm 1972, khi đơn vị quân y của ông đóng quân trong một cánh rừng sát chân núi. Những ngày ấy, việc tiếp tế vô cùng khó khăn. Có khi cả tiểu đội chỉ còn ít gạo nấu thành cháo loãng, mỗi người ăn vài muỗng rồi tiếp tục làm nhiệm vụ cứu chữa thương binh. Một buổi trưa, sau nhiều giờ khiêng cáng đưa thương binh vượt dốc, ông cùng một đồng đội kiệt sức vì đói. Đúng lúc ấy, từ mép rừng xuất hiện một bà cụ người dân tộc Ba Na, lưng đeo gùi, tay cầm một gói lá chuối còn nóng. Bà không nói nhiều, chỉ mỉm cười hiền hậu rồi đặt gói lá vào tay ông. Mở ra, bên trong là hai nắm cơm trắng, ít muối mè và vài lát sắn luộc. Ông vội lấy trong ba lô ít thuốc cảm định biếu lại, nhưng bà xua tay: — "Các chú giữ thuốc cứu người. Cơm này là của làng gửi." Nói xong, bà lặng lẽ men theo con đường nhỏ khuất dần sau rừng cây. Hai nắm cơm hôm ấy được ông và đồng đội chia thành nhiều phần nhỏ. Người nhường người, cuối cùng ai cũng có vài miếng để lót dạ trước khi tiếp tục chăm sóc thương binh. Ông kể: "Đó là bữa cơm ngon nhất trong suốt những năm tháng ở chiến trường. Không phải vì có nhiều thức ăn, mà vì trong từng hạt gạo có tình thương của người dân." Sau chiến tranh, năm 1998, ông có dịp trở lại Tây Nguyên cùng đoàn cựu chiến binh. Điều ông mong mỏi nhất là tìm được ngôi làng năm xưa. Sau nhiều lần hỏi thăm, ông gặp một già làng đã ngoài tám mươi tuổi. Khi nghe kể về hai nắm cơm gói lá chuối năm ấy, già làng trầm ngâm rồi đưa ông đến một ngôi nhà sàn nhỏ. Người con gái của bà cụ xúc động nói: — "Mẹ tôi mất đã nhiều năm. Hồi chiến tranh, cứ có hạt gạo nào dành dụm được, mẹ lại bảo mang cho bộ đội. Bà nói các chú còn trẻ, phải ăn để đánh giặc và trở về với gia đình." Ông Nghĩa đứng lặng rất lâu trước bàn thờ của bà cụ. Ông thắp nén hương rồi cúi đầu thật sâu như một lời tri ân muộn màng. Trước khi ra về, ông xin một tàu lá chuối khô rụng bên hiên nhà, ép vào cuốn sổ kỷ niệm. Với ông, đó là biểu tượng của tấm lòng người dân trong những năm tháng gian khó. Mỗi lần gặp gỡ học sinh hay kể chuyện truyền thống, ông đều mang cuốn sổ ấy theo và nói: "Chiến thắng không chỉ được làm nên bởi những người cầm súng. Nó còn được nuôi dưỡng từ những nắm cơm, bầu nước, củ sắn và tấm lòng của biết bao người dân vô danh. Chúng tôi không bao giờ quên món nợ ân tình ấy." Đến hôm nay, hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, ký ức về nắm cơm gói lá chuối vẫn nguyên vẹn trong lòng ông Đào Xuân Nghĩa. Đó không chỉ là một bữa ăn giữa thời hoa lửa, mà còn là biểu tượng của tình quân dân son sắt, góp phần làm nên sức mạnh để những người lính vượt qua những tháng năm khốc liệt của chiến tranh.