Nắm cơm vắt và lá thư không gửi
Không phải ký ức nào trong chiến tranh cũng gắn với tiếng súng. Với Nguyễn Hải Đăng, một kỷ niệm rất đời thường giữa rừng sâu lại theo ông đến tận bây giờ. Đó là một buổi chiều yên hiếm hoi, bên nắm cơm vắt và lá thư chưa kịp gửi về quê. Ký ức nhỏ bé ấy phản chiếu rõ nhất tâm hồn người lính.
Ông kể, có những ngày đơn vị không hành quân, chỉ ém quân chờ lệnh. Buổi chiều hôm đó, mưa vừa dứt, rừng bốc hơi ẩm, anh em ngồi tựa vào gốc cây, chia nhau từng nắm cơm vắt đã nguội. “Cơm cứng như đá,” ông cười, “nhưng lúc ấy thấy ngon lạ.”
Một đồng đội mang theo tờ giấy nhàu, nhờ ông viết hộ mấy dòng gửi về quê, vì ông Đăng chữ đẹp hơn. Ông cặm cụi viết, tay run run vì mệt. Viết xong, người bạn cầm lá thư, đọc lại một lần rồi gấp vào túi áo. Nhưng rồi thư không bao giờ gửi được, bởi ngay tối hôm sau, đơn vị lại cơ động sang khu vực khác.
“Có nhiều lá thư như thế,” ông nói, “viết rồi để đó, không biết người ở nhà có đợi không.” Chính ông cũng từng viết một lá, nhưng không dám gửi, sợ mẹ lo. Ông giữ lá thư trong ba lô suốt nhiều tháng, đến khi giấy mục ra, chữ nhòe mất.
Buổi chiều ấy, không có tiếng súng, không có lệnh gấp. Chỉ có tiếng côn trùng, mùi khói bếp và vài câu chuyện quê nhà. “Những lúc như vậy,” ông kể, “mới thấy mình vẫn là con người, không chỉ là người lính.”
Sau này, khi đã xuất ngũ trở về thôn Hạ Vũ 1, mỗi lần nhìn bát cơm nguội, ông lại nhớ đến nắm cơm vắt năm nào. “Chiến tranh dạy mình quý từng thứ nhỏ nhất,” ông nói, “từ hạt gạo đến một buổi chiều yên bình.”
