“NẰM HẦM, NGỦ ĐẤT” – NHỮNG NGƯỜI CÁN BỘ KIÊN CƯỜNG BÁM TRỤ Ở LONG ĐIỀN NĂM 1969

Năm 1969, phong trào cách mạng Long Đất bước vào một giai đoạn đặc biệt khó khăn.

Sau cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, quân Mỹ, quân Úc và chính quyền Sài Gòn tăng cường các hoạt động bình định cấp tốc nhằm kiểm soát địa bàn, truy lùng và phá vỡ các cơ sở cách mạng.

Tại Long Đất, quân Úc tổ chức đánh phá các tuyến giao liên, ủi phá địa hình, xây dựng hệ thống ụ ngầm và bố trí lực lượng kiểm soát những con đường từ vùng căn cứ vào khu dân cư.

Đầu năm 1969, quân Úc xây dựng 36 ụ ngầm bằng bê tông bao quanh ba xã vùng đất đỏ.

Các ụ ngầm được bố trí cách nhau từ khoảng 100 đến 500 mét, có lỗ châu mai, phương tiện liên lạc và hàng rào kẽm gai bảo vệ.

Ban đêm, hệ thống đèn pha được sử dụng để kiểm soát khu vực xung quanh. Các toán quân phục kích nhằm ngăn chặn cán bộ, bộ đội cách mạng ra vào vùng dân cư.

Hệ thống này khiến các tuyến liên lạc từ căn cứ huyện vào ba xã vùng đất đỏ bị cắt đứt, việc vận chuyển lương thực và vật dụng từ bên trong ra căn cứ gặp nhiều khó khăn.

Từ giữa năm 1969, cán bộ, chiến sĩ tại căn cứ nhiều lúc không có gạo ăn, phải hái rau rừng, đào củ mài thay cơm.

Trước tình hình ấy, Huyện ủy Long Đất xác định bám trụ trong Nhân dân là nhiệm vụ trọng tâm, đồng thời là một tiêu chuẩn quan trọng đối với cán bộ, đảng viên.

Trong nhiều cuộc họp, Bí thư Huyện ủy nhấn mạnh yêu cầu cán bộ phải tin Đảng, tin dân, vào bên trong bám trụ để duy trì và chỉ đạo phong trào.

Huyện ủy lựa chọn những cán bộ, đảng viên trung kiên, có năng lực vận động quần chúng và được Nhân dân tin tưởng để đưa vào hoạt động tại các địa bàn bị địch kiểm soát.

Không chỉ ở vùng nông thôn, ngay tại thị trấn Long Điền, nhiều cán bộ vẫn bí mật bám trụ trong các căn hầm được xây dựng tại ấp Long Sơn.

Những gia đình có hầm bí mật được tài liệu lịch sử ghi nhận gồm nhà Sáu Kiên, Sáu Mót, Tư Khai, Mười Chững và Sáu Mắt Kiếng.

Trong điều kiện địch thường xuyên lùng sục, truy tìm cơ sở cách mạng, việc ở lại những căn hầm ấy đòi hỏi sự kiên trì và khả năng chịu đựng rất lớn.

Các căn hầm thường chật hẹp, nóng bức, thiếu nước sinh hoạt. Người ở trong hầm không thể tùy tiện gây khói vì có nguy cơ bị phát hiện.

Có những căn hầm chỉ đủ cho một cán bộ nam và một cán bộ nữ cùng bám trụ.

Nhiều nữ cán bộ phải sống liên tục trong hầm suốt cả tháng. Theo tài liệu lịch sử, có người bị rụng quá nửa mái tóc vì điều kiện sinh hoạt khắc nghiệt.

Dù vậy, phần lớn cán bộ được đưa vào bám trụ vẫn giữ vững tinh thần, tiếp tục hoạt động nhờ sự che chở và nuôi giấu của các cơ sở bên trong.

Trong những năm tháng ấy, đồng chí Nguyễn Thành Liêm, Phó Bí thư Huyện ủy, thường nói:

“Nằm hầm, ngủ đất mà lâng lâng nhạc chiến thắng trong lòng”.

Câu nói ấy phản ánh tinh thần của những cán bộ cách mạng trong hoàn cảnh gian khổ.

Tuy nhiên, việc bám trụ cũng đi cùng những tổn thất nặng nề.

Tại Long Điền, nhiều cán bộ chủ chốt hy sinh, trong đó có đồng chí Mười Chiến, Bí thư Chi bộ, và đồng chí Nguyễn Văn Hà, Đội trưởng biệt động.

Những tháng đầu năm 1969, lực lượng cán bộ thị trấn Long Điền chỉ còn sáu người.

Để tăng cường lực lượng, Huyện ủy điều đồng chí Tám Bình, Huyện đội phó, về Long Điền trực tiếp chỉ đạo phong trào du kích chiến tranh.

Các cơ sở tiếp tục nuôi giấu cán bộ, bảo vệ đường liên lạc và hỗ trợ lực lượng vũ trang hoạt động.

Tháng 4/1969, với sự phục vụ của các cơ sở bí mật là Kiên, Nhiệm và Thúc, bộ đội huyện C25 phối hợp với du kích Long Điền tiến công tua Ngã Năm, tiêu diệt một tiểu đội địch, thu 25 khẩu súng cùng nhiều quân trang, quân dụng.

Đến giữa năm 1969, Đảng bộ huyện Long Đất đã từng bước xây dựng được thế bám trụ bên trong tại thị trấn Long Điền, Đất Đỏ, vùng biển Phước Hải và các khu vực nông thôn.

Dù tình hình chiến sự tiếp tục ác liệt, các cơ sở cách mạng vẫn duy trì hoạt động và góp phần hỗ trợ phong trào đấu tranh tại địa phương.

Câu chuyện về những căn hầm bí mật ở Long Sơn là một phần lịch sử của phong trào cách mạng Long Điền năm 1969. Trong điều kiện bị truy lùng, thiếu thốn và thường xuyên đối diện với hiểm nguy, cán bộ, đảng viên vẫn kiên trì bám trụ. Phía sau sự bền bỉ ấy là sự che chở của những gia đình cơ sở, những người đã góp phần giữ cho phong trào cách mạng tiếp tục tồn tại và phát triển giữa vùng địch kiểm soát.

*Nguồn tư liệu: Lịch sử Đảng bộ huyện Long Điền 1930-2010