NAM LONG – VỊ TƯỚNG THAM MƯỜI TÀI BÀN TRÊN ĐƯỜNG 9 - NAM LÀO

1. Chí lớn dấn thân từ vùng đất địa linh Cao Bằng

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước trường kỳ và vĩ đại của dân tộc Việt Nam, Chiến dịch Đường 9 - Nam Lào (1971) được coi là cú đòn chiến lược hiểm hóc, làm phá sản hoàn toàn chiến lược “Việt Nam hóa chiến tranh” của đế quốc Mỹ. Làm nên thắng lợi rực rỡ mang tính bước ngoặt ấy, bên cạnh lòng dũng cảm phi thường của các binh đoàn chủ lực ngoài mặt trận, có sự đóng góp vô cùng to lớn của cơ quan tham mưu tác chiến – nơi hội tụ trí tuệ và bản lĩnh của những nhà chỉ hữu quân sự kiệt xuất. Một trong những gương mặt tiêu biểu nhất trên mặt trận tham mưu ấy chính là Trung tướng Nam Long (tên thật là Đoàn Văn Ưu) – nguyên Tham mưu trưởng Mặt trận Đường 9 - Nam Lào, vị tướng tài ba có nhiều cống hiến đặc biệt xuất sắc cho sự nghiệp giải phóng dân tộc.

Trung tướng Nam Long sinh năm 1921 tại xã Đôn Phong, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng – vùng đất cội nguồn cách mạng giàu truyền thống yêu nước. Lớn lên giữa lúc quê hương bị thực dân Pháp cai trị tàn bạo, người thanh niên dân tộc Tày Đoàn Văn Ưu đã sớm giác ngộ lý tưởng cách mạng. Năm 1940, ông vinh dự được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương và được cử sang Trung Quốc học tập tại Trường Quân sự Hoàng Phố. Là một trong những học viên quân sự đầu tiên được Bác Hồ trực tiếp dìu dắt, ông lấy bí danh Nam Long (với ý nghĩa người con của miền Nam dũng cảm) và dấn thân trọn vẹn cuộc đời cho sự nghiệp cách mạng.

2. Tôi luyện bản lĩnh qua những chiến dịch lịch sử

Trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945 và cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đồng chí Nam Long nhanh chóng khẳng định tài năng chỉ huy quân sự qua nhiều vị trí quan trọng: từ Tư lệnh Khu 10, Trung đoàn trưởng Trung đoàn 174 (Trung đoàn Cao - Bắc - Lạng) đến Phó Đại đoàn trưởng Đại đoàn 304.Ông đã trực tiếp tham gia chỉ huy nhiều chiến dịch lớn như Chiến dịch Biên giới 1950, Chiến dịch Hòa Bình, Chiến dịch Tây Bắc và Chiến dịch Điện Biên Phủ lừng lẫy năm châu.

Trải qua hàng chục trận đánh gian khổ, thử thách giữa bão bom đạn pháo, Trung tướng Nam Long đã rèn luyện cho mình một tư duy quân sự sắc bén, khả năng phân tích cục diện trận địa nhạy bén và phong thái chỉ huy điềm tĩnh, mưu trí.

3. Dấu ấn nhà tham mưu tài lược tại Chiến dịch Đường 9 - Nam Lào (1971)

Đầu năm 1971, đế quốc Mỹ và chính quyền Sài Gòn huy động lực lượng hỏa lực và quân cơ động sừng sỏ nhất (gồm các sư đoàn dù, thủy quân lục chiến, biệt động quân...) mở cuộc tiến công quy mô lớn mang tên “Lam Sơn 719” vào khu vực Đường 9 - Nam Lào. Mục tiêu của kẻ thù là cắt đứt hoàn toàn tuyến vận tải chiến lược Đường Hồ Chí Minh, phá hủy các kho tàng hậu cần và đập tan chủ lực Quân Giải phóng.

Trước tình thế nguy cấp, Bộ Tổng Tư lệnh quyết định thành lập Bộ Tư lệnh Mặt trận Đường 9 - Nam Lào (Mặt trận 702), cử Thiếu tướng Lê Trọng Tấn làm Tư lệnh và đồng chí Nam Long giữ trọng trách Tham mưu trưởng Mặt trận. Đảm nhiệm vị trí “người kiến tạo phương án tác chiến”, Tham mưu trưởng Nam Long đã cùng Tập thể BTL đánh giá chính xác điểm yếu chết người của địch: sự chủ quan, phụ thuộc tuyệt đối vào sức mạnh hỏa lực hàng không và các hạm đội trực thăng.

Với tư duy tham mưu tài lược, ông đã chỉ đạo cơ quan tham mưu xây dựng phương án tác chiến phối hợp binh chủng quy mô lớn chưa từng có: vây điểm diệt viện, lập lưới lửa phòng không khép kín tiêu diệt trực thăng giặc, tổ chức các cú đòn tiến công thình lình bằng xe tăng và pháo binh hạng nặng. Dưới sự điều hành tham mưu nhịp nhàng, chính xác của ông, các cánh quân chủ lực của ta đã đập tan từng căn cứ then chốt của địch như Bản Đông, điểm cao 500, điểm cao 501, bắt sống toàn bộ BTL Lữ đoàn dù 3 chính quyền Sài Gòn.

Thắng lợi rực rỡ của Chiến dịch Đường 9 - Nam Lào đã làm chấn động Lầu Ngũ Góc, đánh bại hoàn toàn học thuyết “Việt Nam hóa chiến tranh” của Mỹ và khẳng định sự trưởng thành vượt bậc của nghệ thuật quân sự Việt Nam dưới sự đóng góp to lớn của Tham mưu trưởng Nam Long.

4. Ngọn lửa lý tưởng cách mạng thắp sáng thế hệ trẻ

Sau ngày đất nước hoàn toàn giải phóng, Trung tướng Nam Long tiếp tục đảm nhiệm nhiều trọng trách cao quý như Phó Giám đốc Học viện Quân sự Tối cao (nay là Học viện Quốc phòng), góp phần đào tạo hàng ngàn cán bộ chỉ huy quân sự cao cấp cho Quân đội nhân dân Việt Nam.

Dù ở bất kỳ vị trí công tác nào, ông vẫn luôn giữ trọn phẩm chất cao đẹp của người chiến sĩ cộng sản kiên trung: khiêm tốn, giản dị, sâu sát thực tiễn và hết lòng truyền dạy kinh nghiệm cho thế hệ đi sau. Ghi nhận những cống hiến đặc biệt xuất sắc cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, ông đã được Đảng và Nhà nước trao tặng Huân chương Hồ Chí Minh, Huân chương Quân công hạng Nhất cùng nhiều thưởng cao quý.

Cuộc đời và sự nghiệp cống hiến quên mình của Trung tướng Nam Long (Đoàn Văn Ưu) là một thiên hùng ca ngời sáng về lòng yêu nước, trí tuệ tham mưu quân sự và chí khí cách mạng quật cường. Tấm gương ngời sáng của ông mãi là bài học lịch sử vô giá, giáo dục lý tưởng sống cách mạng cho thế hệ trẻ hôm nay về lòng tự hào dân tộc, tinh thần trách nhiệm, ý chí vượt khó và khát vọng cống hiến cho sự phồn vinh, vững bền của Đất nước Việt Nam Xã hội Chủ nghĩa.