Nắm muối trong túi áo người giao liên

Trong chuyến hành trình về nguồn ở Nghĩa Lộ, đoàn thanh niên phường được mời đến thăm một cựu giao liên từng tham gia phục vụ chiến dịch giải phóng Nghĩa Lộ năm 1952. Ông sống trong một ngôi nhà nhỏ sát chân núi, phía sau là con đường đất dẫn lên rừng – nơi ngày xưa từng là tuyến hành quân bí mật. Ông không kể ngay. Chỉ rót nước chè, nhìn rất lâu ra phía con dốc trước nhà rồi mới bắt đầu câu chuyện. Ông nói, thời ấy ông mới mười bảy, mười tám tuổi, được giao nhiệm vụ giao liên dẫn đường và chuyển tin giữa các mũi bộ đội. Công việc nghe thì đơn giản, nhưng thực tế là phải đi trong rừng suốt ngày đêm, tránh địch tuần tra, thuộc từng lối mòn, từng bờ suối như thuộc lòng bàn tay. Có những hôm đi từ tối hôm trước đến sáng hôm sau mới tới nơi, người ướt sương, chân rớm máu vì đá sắc, nhưng vẫn phải giữ tuyệt đối bí mật. Ông kể, hồi đó gian khổ nhất không phải là đi xa, mà là… đói. Lương thực lúc nào cũng thiếu. Có khi cả ngày chỉ được chia một nắm cơm nhỏ. Những chuyến đi dài, ông phải nhịn đói để giữ sức, có khi đi giữa rừng mà bụng cồn cào đến hoa mắt. Nhưng trong túi áo ông luôn có một thứ: một gói nhỏ bọc lá, bên trong là vài hạt muối. Không nhiều, chỉ là muối trắng đơn sơ. Có lần, đoàn bị kẹt lại trong rừng vì địch càn quét khu vực phía trước. Phải nằm im suốt cả ngày trong một hốc đá, không được nhóm lửa, không được di chuyển. Cơm mang theo đã hết, nước cũng cạn dần. Mọi người bắt đầu mệt rã rời. Ông kể, lúc đó ông lấy gói muối ra, chia cho từng người một chút xíu, chỉ đủ chạm đầu lưỡi. Không ai nói gì, nhưng ai cũng thấy tỉnh lại một chút, như có thêm sức để chờ thời cơ. Một chiến sĩ trong nhóm khẽ nói:
“Có muối thôi mà cũng thấy như ăn được cả bữa cơm.” Ông cười:
“Không phải muối làm mình no… mà là biết mình không một mình giữa rừng này.” Đêm trước ngày nổ súng, ông lại đi giao một mệnh lệnh quan trọng sang mũi khác. Đường rừng tối đặc, sương phủ kín lối. Ông đi một mình, chỉ có tiếng lá khô dưới chân và nhịp tim của chính mình. Trong túi áo, vẫn là gói muối nhỏ ấy. Ông nói, không phải vì cần thiết, mà vì nó giống như một thứ để nhắc mình rằng: dù đi xa đến đâu, vẫn còn có đơn vị phía sau, có đồng đội đang chờ. Sau chiến dịch, Nghĩa Lộ được giải phóng. Con đường giao liên cũ dần được mở rộng, không còn phải đi trong bí mật như trước. Nhưng gói muối ấy, ông vẫn giữ lại. Một bạn trẻ trong đoàn hỏi:
“Sau này muối đó còn dùng không ạ?” Ông lắc đầu:
“Không dùng nữa. Nhưng giữ lại để nhớ rằng, có những lúc trong chiến tranh… thứ quý nhất không phải là lương thực, mà là niềm tin.” Buổi gặp kết thúc khi ánh chiều buông xuống bản làng. Đoàn thanh niên ra về, nhưng mỗi người đều mang theo một suy nghĩ rất lặng: Giữa những năm tháng khốc liệt ấy, chỉ một nắm muối nhỏ thôi… cũng đủ giữ cho con người ta đi tiếp giữa rừng bom lửa đạn.