Năm ngày giữa rừng Hạ Lào

Chiến trường Hạ Lào trong những năm chiến tranh là một không gian khắc nghiệt: rừng núi rộng lớn, mùa mưa kéo dài, đường đi khó khăn và khoảng cách giữa các đơn vị có khi rất xa.

Trong không gian ấy, một người lính bị thương và lạc đơn vị có thể phải tự mình tìm đường sống giữa rừng sâu.

Liệt sĩ Hoàng Trung Hùng là một trường hợp như vậy.

Hoàng Trung Hùng là người Hà Nội, là chiến sĩ trinh sát thuộc Trung đoàn 39, Quân khu 4. Năm 1965, ông cùng đơn vị thực hiện nhiệm vụ trên chiến trường Hạ Lào.

Tháng 5-1965, trong một lần tổ trinh sát đang làm nhiệm vụ tại khu vực huyện Át-xa-phăn-thoong, tỉnh Xavanakhet, đơn vị bất ngờ bị đối phương tấn công.

Đây là một trận chiến không cân sức. Đối phương đông hơn nhiều lần và sử dụng nhiều loại hỏa lực.

Trong những phút đầu của trận đánh, Hoàng Trung Hùng nổ súng chống trả và bắn hạ ba người ở hướng tiến công. Sau đó ông lăn về phía một con suối, tìm vị trí có thể tiếp tục chiến đấu.

Nhưng trong lúc giao tranh, ông bị trúng đạn vào chân trái.

Máu chảy nhiều. Trong điều kiện đơn vị bị chia cắt, ông không thể lập tức trở về với đồng đội.

Trời về chiều nhanh chóng tối trong rừng.

Hoàng Trung Hùng tự băng bó vết thương rồi lần theo khe suối, cố gắng di chuyển để tìm đường về đơn vị.

Điều ông lo lắng không chỉ là vết thương của mình. Trong tình trạng bị tách khỏi đơn vị, ông không biết những người đồng đội trong tổ trinh sát còn sống hay đã hy sinh.

Ông tiếp tục di chuyển trong rừng.

Đến ngày thứ ba, số gạo rang dự trữ mang theo đã hết. Vết thương ngày càng nhiễm trùng. Ông bị đói và sốt liên tục.

Trong rừng, những con vắt và mối bám đầy trên người. Điều kiện sinh tồn ngày càng khó khăn.

Nhưng mục tiêu của ông vẫn là tìm được đường trở về đơn vị.

Sau nhiều ngày, đồng đội tìm thấy và đưa Hoàng Trung Hùng về bệnh xá Trung đoàn.

Tuy nhiên, vết thương quá nặng và đã bị nhiễm trùng. Các biện pháp cứu chữa không thể giữ được mạng sống của ông.

Khoảng 5 giờ sáng ngày 21-6-1965, Hoàng Trung Hùng hy sinh.

Ông được an táng tại khu vực trạm xá Trung đoàn.

Nhiều năm sau, gia đình Hoàng Trung Hùng trao tặng những kỷ vật của ông cho Bảo tàng Cách mạng Việt Nam, nay là Bảo tàng Lịch sử Quốc gia.

Những kỷ vật ấy gồm một chiếc ba lô màu cỏ úa, sổ tay, túi vải, kèn harmonica, bút chì, giấy báo công, thư của đơn vị gửi gia đình và một cuốn “Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản” bằng tiếng Đức.

Những món đồ ấy cho thấy một phần đời sống của người chiến sĩ trẻ: bên cạnh súng đạn và nhiệm vụ chiến đấu vẫn có sách, âm nhạc, những cuốn sổ tay và những vật dụng cá nhân.

Chiếc kèn harmonica đặc biệt gợi lên hình ảnh một người thanh niên mang theo một chút đời sống riêng giữa chiến trường.

Nhưng trong số những kỷ vật ấy, có lẽ chiếc ba lô là vật gắn bó trực tiếp nhất với những ngày hành quân.

Nó từng chứa những vật dụng mà Hoàng Trung Hùng mang theo trên đường đi và sau này trở thành một chứng tích vật chất của một người lính đã chiến đấu ở chiến trường Hạ Lào.

Câu chuyện về Hoàng Trung Hùng được lưu giữ không chỉ bằng giấy báo tử hay hồ sơ quân nhân. Nó còn được kể lại qua lời người đồng đội, qua chiếc ba lô, cuốn sổ, cây kèn và những vật dụng nhỏ bé ông từng sử dụng.

Chiến tranh đã kết thúc từ lâu. Nhưng khi đứng trước những hiện vật ấy, người xem có thể hình dung được một người lính trẻ đã từng đi qua rừng Hạ Lào, từng bị thương, từng cố gắng tìm đường về đơn vị và cuối cùng nằm lại nơi đất bạn.

Những kỷ vật ấy vì vậy không chỉ là đồ dùng cá nhân. Chúng là những mảnh nhỏ còn lại của một cuộc đời.