“Nam quốc sơn hà – lời khẳng định chủ quyền bên dòng Như Nguyệt”
Lý Thường Kiệt (1019–1105) là danh tướng nổi tiếng thời Lý. Ông có vai trò quan trọng trong cuộc kháng chiến chống quân Tống năm 1075–1077. Chiến thắng trên phòng tuyến sông Như Nguyệt gắn với bài thơ “Nam quốc sơn hà”, thường được xem là một trong những bản tuyên ngôn độc lập sớm của dân tộc.
Năm 1075, trước nguy cơ quân Tống chuẩn bị xâm lược, Lý Thường Kiệt chủ động thực hiện một quyết định táo bạo: đưa quân tiến sang đất Tống đánh vào các căn cứ hậu cần quan trọng ở Khâm Châu, Liêm Châu và Ung Châu.
Mục tiêu của cuộc tiến công không phải chiếm đất mà nhằm phá tan căn cứ chuẩn bị chiến tranh của đối phương. Sau khi hoàn thành mục tiêu, quân Đại Việt rút về nước.
Năm 1076, nhà Tống tổ chức lực lượng lớn tiến sang xâm lược Đại Việt. Lý Thường Kiệt lựa chọn sông Như Nguyệt làm nơi xây dựng phòng tuyến.
Quân Đại Việt dựng chiến lũy, đào hào và tổ chức lực lượng phòng thủ. Quân Tống nhiều lần tìm cách vượt sông nhưng gặp phải sự chống trả quyết liệt.
Trong những đêm chiến đấu căng thẳng, quân sĩ Đại Việt nghe vang lên một bài thơ:
“Nam quốc sơn hà Nam đế cư...”
Bài thơ khẳng định rõ ràng rằng nước Nam có vua Nam, lãnh thổ và chủ quyền của nước Nam là điều thiêng liêng không thể xâm phạm.
Ngày nay, chúng ta có thể nhìn bài thơ như một lời tuyên bố đầy mạnh mẽ về ý thức quốc gia và chủ quyền dân tộc.
Cuộc chiến cuối cùng kết thúc bằng việc quân Tống phải rút quân. Đại Việt bảo vệ được nền độc lập.
Điều đáng nhớ trong câu chuyện Lý Thường Kiệt là ông không chỉ sử dụng sức mạnh quân sự mà còn biết sử dụng tâm lý, địa hình và sức mạnh tinh thần.
“Nam quốc sơn hà” vì thế không chỉ là một bài thơ. Nó trở thành tiếng nói của cả một dân tộc về quyền được sống độc lập.
