Nạn đói năm 1945 – Khi một bát cơm quý hơn vàng

Đầu năm 1945, Việt Nam trải qua một trong những thảm họa nhân đạo lớn nhất lịch sử dân tộc. Dưới ách thống trị của thực dân Pháp và phát xít Nhật, người dân vừa phải nộp thuế nặng nề, vừa bị bắt nhổ lúa để trồng đay phục vụ chiến tranh. Trong khi đó, thiên tai liên tiếp xảy ra khiến mùa màng thất bát. Kho thóc của quân Nhật vẫn đầy, nhưng hàng triệu người dân không có nổi một bữa cơm.

Khắp các tỉnh đồng bằng Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, người chết đói nằm la liệt trên đường, trước chợ, bên gốc cây hay ngay trước cửa đình làng. Nhiều gia đình phải bán hết tài sản, thậm chí bán cả nhà cửa nhưng vẫn không đủ gạo để sống. Có những người kiệt sức đến mức ngã xuống giữa đường rồi không bao giờ đứng dậy nữa. Theo nhiều tài liệu lịch sử, khoảng 2 triệu người Việt Nam đã chết đói chỉ trong vài tháng đầu năm 1945.

Trước cảnh tượng ấy, nhiều địa phương đã tổ chức nấu cháo cứu đói, người dân san sẻ từng bát gạo ít ỏi cho nhau. Sau khi giành được chính quyền trong Cách mạng Tháng Tám, Chính phủ lâm thời đã phát động phong trào “Hũ gạo cứu đói”, “Nhường cơm sẻ áo”, kêu gọi mỗi gia đình bớt một nắm gạo mỗi bữa để giúp đồng bào đang đói.

Nạn đói năm 1945 là ký ức đau thương nhưng cũng nhắc nhở các thế hệ hôm nay về giá trị của hòa bình, độc lập và một cuộc sống đủ đầy. Nó cũng cho thấy trong lúc gian khổ nhất, tinh thần tương thân tương ái của người Việt chưa bao giờ mất đi.