Nạn đói năm 1945 – ký ức đau thương
Cách đây 81 năm, chính sách vơ vét của phát xít Nhật - Pháp đã gây ra nạn đói năm 1945, cướp đi sinh mạng của hàng triệu đồng bào. Sự kiện đó là một trong những ký ức đau buồn nhất trong lịch sử, là minh chứng không thể chối cãi cho tội ác của phát xít-thực dân đối với dân ta, đồng thời cũng để lại nhiều bài học sâu sắc về con đường phát triển của dân tộc
Ngay sau cuộc chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ (1939), quân phiệt Nhật nhân danh chiêu bài “Giải phóng Đại Đông Á” đưa quân chiếm đóng các nước Đông Nam Á, biến các nước này trở thành vùng cung cấp nguyên liệu, nhiên liệu, lương thực để phục vụ việc mở rộng chiến tranh của chúng.
Tại Đông Dương, phát xít Nhật bắt tay với thực dân Pháp thi hành nhiều chính sách phản động về chính trị kết hợp với chính sách kinh tế thời chiến, vơ vét đến cạn kiệt tài lực, vật lực của nhân dân ta để phục vụ chiến tranh.
Với chính sách “thu mua thóc tạ” theo kiểu “mua như cướp, bán như cho”; chính sách “phá lúa trồng đay”; nạn đầu cơ của bọn tay sai; thêm vào đó hạn hán, lũ lụt gây mất mùa và hệ thống cung cấp lương thực từ miền Nam ra Bắc bị đứt gãy do chiến tranh, đã làm cho nạn đói ở nước ta (1944-1945) diễn ra hết sức nghiêm trọng. Việc vận chuyển lương thực gặp nhiều khó khăn, khiến cho có những vùng dư thừa lương thực, ngược lại nhiều vùng khác trên đất nước ta thiếu lương thực trầm trọng, đồng bào ta chết đói hàng loạt.
Hệ quả của những chính sách đó đã gây ra nạn đói cuối năm 1944 đầu năm 1945 ở Bắc Kỳ và Bắc Trung Kỳ làm cho hàng triệu đồng bào ta chết đói.
Chỉ tính riêng 4 tỉnh Nam Định, Hà Nam, Ninh Bình và Thái Bình đã có hơn nửa triệu người chết đói. Một dòng họ Tô ở Tiền Hải (Thái Bình) có 35 người thì chỉ còn sống 4 người…Riêng một làng Thượng Cẩm, thuộc phủ Thái Ninh, tỉnh Nam Định, có 900 suất đinh thì chết chỉ còn 400, và tính cả nam, phụ, lão, ấu thì trong làng ngót 4.000 người, chết đói mất 2.000 người…
Do hoàn cảnh lịch sử phức tạp, chiến tranh và thiếu hệ thống thống kê đồng bộ tại thời điểm đó, số lượng nạn nhân thiệt mạng được ghi nhận với nhiều mức chênh lệch khác nhau qua các nguồn tài liệu và công trình nghiên cứu.
Tháng 5/1945, Tòa khâm sai tại Hà Nội lệnh cho các tỉnh miền Bắc phúc trình tổn thất. Tổng hợp từ báo cáo của 20 tỉnh cho ra con số khoảng 400.000 người chết vì đói và bệnh tật.
Đại sứ quán Mỹ tại Trùng Khánh trong Báo cáo Pentagon gửi Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết có khoảng 2.000.000 người Việt Nam chết đói trong mùa Đông 1944 và mùa Xuân 1945.
Trong bản Tuyên ngôn Độc lập ngày 02/09/1945 và các phát biểu sau đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định từ Quảng Trị đến Bắc Kỳ có hơn 2.000.000 đồng bào bị chết đói.
Gần đây nhất, theo kết quả điều tra thực tế của Giáo sư Văn Tạo và Giáo sư Furuta Motoo trong công trình nghiên cứu hợp tác Việt - Nhật “Nạn đói năm 1945 ở Việt Nam - Những chứng tích lịch sử”, các nhà khoa học đã khảo sát chi tiết từng địa phương.
Kết quả chỉ ra riêng tỉnh Thái Bình có khoảng 280.000 người chết; Nam Định và Thái Bình cộng lại là hơn 210.000 người; Ninh Bình 38.000 người; Hà Nam 50.000 người.
Tổng hợp dữ liệu thực địa khẳng định con số khoảng 2.000.000 người chết đói trên toàn khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ bị ảnh hưởng là sát với thực tế nhất.
Con số hơn 2 triệu người cướp đi khoảng 1/10 dân số cả nước lúc bấy giờ, biến nạn đói Ất Dậu thành một trong những thảm họa nhân đạo tàn khốc nhất lịch sử Việt Nam hiện đại. Nạn chết đói cuối năm 1944 đầu năm 1945 là tai họa khủng khiếp nhất, là “một vết tích ghi thành di hận nghìn đời không quên được tội ác của giặc thực dân Pháp - Nhật” đối với dân tộc ta.
Nguồn: sưu tầm.
