nạn nhân da cam

Năm 1970, GS Tôn Thất Tùng có những nghiên cứu về vấn đề ung thư gan ở các chiến sĩ giải phóng quân và những trường hợp dị tật, quái thai ở con cái họ.

GS.BS Nguyễn Thị Ngọc Toản cùng các GS.BS Tôn Thất Lang (anh trai bà), Lê Cao Đài, Hoàng Đình Cầu cũng bắt tay vào nghiên cứu di chứng mà chất độc da cam gây ra cho con người. Những nghiên cứu này khiến mọi người quan tâm và nhìn nhận đúng hơn về tác hại của chất độc da cam.

Tuy nhiên, phải đến khi về hưu, GS.BS Nguyễn Thị Ngọc Toản mới có điều kiện dành toàn bộ thời gian và tâm sức cho cuộc chiến chống lại những nỗi đau mà chất độc da cam gây ra.Bà là một trong những người đầu tiên đứng ra vận động các cơ quan, các nhà lãnh đạo để xây dựng Quỹ Ủng hộ nạn nhân chất độc da cam, ra đời năm 1997, tiếp đó là Hội Nạn nhân chất độc da cam, ra đời năm 2003.

“Bệnh án da cam” đầu tiên là bệnh án của nguyên Bộ trưởng Y tế Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam Dương Quỳnh Hoa, do chính tay bà chuẩn bị và gửi đi làm bằng chứng khi Việt Nam quyết định khởi kiện các nhà máy hóa chất của Mỹ.

Bà từng đi tới nhiều kho tập kết chất độc hóa học của Mỹ trong chiến tranh như Biên Hòa, Đồng Nai; Aso, A Lưới, Thừa Thiên Huế; Phù Cát, Bình Định... để tìm hiểu và thu thập những “bằng chứng da cam”.

Trong những chuyến đi này, bà và các đồng nghiệp đã phát hiện sự thật kinh hoàng: có những nơi nồng độ nhiễm độc dioxin cao gấp hàng nghìn lần mức cho phép, trong khi vẫn còn không ít người dân sống tại những khu vực có nguy cơ nhiễm dioxin cao.

Theo số liệu của các nhà khoa học Mỹ, từ năm 1961 đến năm 1971, khoảng 80 triệu lít hóa chất độc, chứa gần 400kg dioxin, đã được rải xuống Việt Nam. Gần 5 triệu người Việt Nam bị phơi nhiễm chất độc da cam. Với liều lượng chỉ 1 nanogam, tức một phần tỷ gam, dioxin đã có thể gây ung thư, tai biến sinh sản ở người và di truyền tới đời con cháu.

Bà đã đi nhiều nơi (cả trong và ngoài nước) để chia sẻ về vấn đề da cam ở Việt Nam và viết rất nhiều bài báo đăng tải trên các báo trong và ngoài nước về các vấn đề liên quan đến chất độc da cam.

Tiếng nói của GS Ngọc Toản đã góp phần thức tỉnh lương tri nhân loại…

70 năm sau đám cưới đặc biệt, bà trở lại hầm Đờ Cát, nơi ghi dấu đám cưới năm xưa, với mái tóc bạc trắng, dáng người nhỏ nhắn, nhưng ánh mắt vẫn ánh lên niềm hạnh phúc.