Nặng nghĩa tình đồng đội

Một cuốn sổ dày 150 trang ghi chép hoàn cảnh hy sinh của 14 liệt sĩ thuộc Đại đội 26, Trung đoàn 33, Sư đoàn 320B trong cánh rừng Bù Gia Mập. Một cuốn sổ chứa đầy cung bậc tình cảm của người lính: Diễn biến chiến tranh, những đau thương mất mát, tình cảm quê nhà thân thương, sự gắn bó nặng nghĩa tình đồng đội… Đó là nhật ký của CCB Nguyễn Tuấn Tùy, quê ở Thanh Oai (Hà Nội).

Tình thương đồng đội

Sau gần 9 tháng huấn luyện trên đất Bắc, đơn vị của Binh nhất Nguyễn Tuấn Tùy được lệnh vượt Trường Sơn vào Nam chiến đấu.

Ngày 19-4-1971: 17 giờ chúng tôi tới trạm 3 Quân giải phóng. Mệt mỏi rã rời nhưng tôi vẫn xung phong đi khiêng nước vì trong tiểu đội còn nhiều người yếu hơn. 8 giờ chúng tôi mới ăn cơm chiều. Nhìn những đồng chí bị sốt mà rơi nước mắt.

Ngày 10-7-1971: Chúng tôi đã ở trạm trung chuyển chờ xuống chiến trường cả tuần rồi, ai cũng nóng ruột muốn mau chóng được về đơn vị chiến đấu. Sáng nay có lệnh hành quân. Sau 5 giờ mệt nhọc, chúng tôi đứng trước một dòng sông cuồn cuộn chảy. Từng nhóm một vượt qua sông. Bơi gần bên tôi là anh Vân quân y, quê ở Thanh Hóa. Vực xoáy mạnh quá! Tôi dùng hết sức lực để vượt qua. Quay nhìn lại tôi thấy anh Vân đang chới với bên miệng vực xoáy. “Thoát ra anh Vân ơi”, tôi hét lên. Thế nhưng, dòng xoáy ác nghiệt đã kéo anh xuống. Tôi chỉ kịp nhìn thấy cái phao bơi vọt lên rồi cũng bị dòng xoáy nhấn chìm. Tôi khóc nấc. Vậy là ngày hôm nay, tôi đã mất đi một đồng đội!

Quá trình hành quân tới địa bàn tỉnh Phước Long (nay là Bình Phước), ngày 16-7-1971, Đại đội 26 của Nguyễn Tuấn Tùy bị tụi Mỹ chặn đường, án ngữ phía trước. Lực lượng của chúng quá đông khiến đơn vị anh phải lánh vào rừng lồ ô để trú ẩn. Kể từ đây, Đại đội 26 bị cô lập hoàn toàn. Trong khi đó, trên vai mỗi người chiến sĩ chỉ còn 12kg gạo. Họ phải sống và chờ đợi được đồng đội giải vây.

Ngày 28-7-1971: Hơn 10 ngày nằm ở đây rồi, nỗi lo thiếu gạo càng kinh khủng, mỗi ngày chúng tôi chỉ ăn 0,5kg mà bây giờ còn có 6kg mỗi người. Muỗi và vắt rừng nhiều vô kể.

Ngày 30-7-1971: Mỗi người còn 5kg gạo, lệnh của trên ăn giảm xuống 3 lạng mỗi ngày. Chúng tôi phải kiếm măng rừng ăn thêm cho đỡ đói. Hôm nay vì đói và thiếu thuốc điều trị sốt rét, một đồng chí đã hy sinh. Đi chôn đồng đội mà lòng tôi đau như cắt.

Ngày 2-8-1971: Hôm nay, tôi đi lấy măng, vì sáng chỉ ăn lưng bát măng luộc, không gạo, không muối nên tôi đi không vững nhưng vẫn phải cố gắng đi. Cả tiểu đội gần như đã kiệt sức. Trưa nay mang được măng về thì đồng chí tiểu đội trưởng của tôi đã hy sinh vì ốm và đói. Tôi lại khiêng bạn đi chôn trong tâm trạng xót xa. Cả đại đội 70 người đến hôm nay đã mất 3 đồng chí.

Ngày 5-8-1971: Hôm nay là ngày thứ 19 chúng tôi chịu đói. Tôi cũng thấy người rã rượi. Nhưng cả tiểu đội ốm hết rồi, chỉ còn mình tôi. Phải tự động viên mình cố gắng đi kiếm măng về nấu cháo cho anh em ăn. Chiều nay, tôi lại mất đi một người đồng đội, đồng hương. Ty - quê ở Thanh Oai, hy sinh nữa là người thứ 6.

Ngày 6-8-1971: Hôm nay, đồng chí Đức hy sinh, không kịp ăn miếng măng rừng do tôi vất vả kiếm được. Vậy là, 7 đồng chí đã nằm lại ở rừng tre này rồi. Thương xót đồng đội bao nhiều tôi lại căm thù quân xâm lược bấy nhiêu.

Ngày 8-8-1971: Đồng chí thứ 8 và thứ 9 hy sinh. Cả hai mới chỉ 21 tuổi. Sáng nay, tôi vẫn gắng sức đi lấy măng về ăn để nhường phần gạo cho những người ốm nặng.

Ngày 20-8-1971: 12 ngày qua tôi không viết nhật ký vì đói khát và bận đi lấy măng rừng về nấu cho đồng đội. Tính đến hôm nay đơn vị tôi đã hy sinh 14 đồng chí. Họ đều ở tuổi 20, 21.

Gần như cả 14 người hy sinh đều được Nguyễn Tuấn Tùy chôn cất gần khu vực đơn vị bị mắc kẹt trong rừng. May sao, đến ngày 25-8 thì bọn địch bị đẩy lui, đường thông, ở chiến trường tức tốc mang gạo tiếp tế. Bưng bát cháo mà lòng chiến sĩ Tùy đau như cắt vì xót thương đồng đội.

Chiến đấu cho cả người đã khuất
Vượt qua sự bao vây của kẻ thù, đơn vị của Nguyễn Tuấn Tùy bắt đầu tiến sâu vào vùng chiến đấu. Những kiến thức, kinh nghiệm trong quá trình huấn luyện được anh vận dụng linh hoạt vào thực tế chiến trường, giúp anh mau chóng trưởng thành và vượt qua bao gian nguy, khốc liệt.

Ngày 18-11-1971: Hôm nay, chúng tôi nằm phục kích địch từ 4 giờ sáng. Hơn 5 giờ, bọn địch kéo đến đúng hướng hầm tôi. Anh Sót, Chính trị viên đại đội nổ một loạt đạn, mấy tên đi đầu ngã gục. Tôi nhoài người lên khỏi hầm, nhằm tụi lính bóp cò. Cuộc chiến đấu ác liệt diễn ra trong 15 phút thì bọn địch tháo chạy… Chúng tôi lại chuẩn bị cho trận phản công mới.

Ngày 7-12-1971: Mới 7 giờ sáng đã có tiếng máy bay đầm già. Theo những gì tôi biết thì có máy bay là có địch. Quả vậy, khoảng 8 giờ 15 phút, tốp địch đi đầu đã lọt vào ống nhòm của đồng chí trinh sát. Có lệnh chuẩn bị sẵn sàng. Tôi phát hiện 5 tên đi đầu xách AR-15 hùng hổ bước tới. Phía sau có khoảng 60 tên. Mìn hiệu lệnh nổ, trận địa ầm vang tiếng súng. Tôi bắn hết băng này đến băng khác, hỗ trợ đồng đội tiêu diệt chừng 1/3 lực lượng địch khiến chúng hoảng loạn rút lui. Chúng tôi lại giành thắng lợi.

Sau trận đánh này, Nguyễn Tuấn Tùy cùng đơn vị cơ động chiến đấu ở Biên Hòa, Long Khánh rồi tham gia Chiến dịch Nguyễn Huệ, đánh địch trên tuyến đường 20. Liên tục thời gian dài, các anh chiến đấu kiên cường để giữ từng tấc đất, bảo vệ nhân dân, có thời điểm cả tiểu đoàn chỉ còn một đại đội nguyên vẹn. Thế nhưng, những chiến sĩ trẻ vẫn dũng cảm ngoan cường đẩy lùi quân địch.

Ngày 27-4-1972: 2 giờ sáng nay, chúng tôi ra ngã 3 suối Nghệ đào hầm phục kích. 5 giờ, hầm đào xong, nhìn ai mắt cũng sâu trũng vì mất ngủ. Chúng tôi chăm chú theo dõi phát hiện địch. Hơn 8 giờ, 1 xe chở đầy tụi lính đi qua. Mìn nổ, chúng tôi bắn ra như mưa. Chiếc xe chạy vụt qua để lại hơn chục xác chết lăn xuống đường. Tôi lao ra thu gom mấy khẩu súng về bổ sung cho đơn vị.

Ngày 17-8-1972: Trận đánh hôm nay vô cùng ác liệt. Hơn 10 giờ, một đại đội trinh sát ngụy dàn hàng ngang tiến thẳng về hướng hầm tôi. Phía trước chúng tôi đã bố trí mìn. Ầm…, quả mìn của tiểu đội 3 đã dọn sạch một tốp ngụy. Cuộc đọ súng bắt đầu. Hơn 2 tiếng quần nhau dữ dội, tôi đã sử dụng hết 4 quả lựu đạn. Bọn địch chết gần hết buộc phải tháo chạy nhưng bom xăng, bom cháy của chúng ném xuống khiến cả đơn vị phải vất vả chữa cháy.

Ngày 28-1-1973: Mấy ngày nay địch không có phản ứng gì, pháo của chúng vẫn bắn dồn dập quanh ấp. Chúng tôi cắm cờ giành đất, bọn địch trong chi khu bắn vào chúng tôi. Quả B40 của đồng chí Tỵ nổ diệt ngay 10 thằng. Chúng tôi lợi dụng địa hình đánh trả, đẩy lùi đối phương, giữ vững khu vực đất đã chiếm. Vậy là địa bàn của chúng tôi lại rộng thêm…

Cuối tháng 6-1973, Nguyễn Tuấn Tùy được cử đi học tại một trường hạ sĩ quan, rồi tiếp tục trở về đơn vị tham gia chiến đấu đến ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng. Đất nước thống nhất, năm 1976, Nguyễn Tuấn Tùy xuất ngũ theo học sư phạm và về giảng dạy tại quê nhà. Đến nay, dù đã nghỉ hưu nhưng ông vẫn thường xuyên cùng đồng đội tìm kiếm, xác nhận và cung cấp thông tin cho thân nhân liệt sĩ, góp phần làm vơi đi những mất mát trong chiến tranh. Mới đây, ông đã giao cuốn nhật ký của mình cho anh Nguyễn Mạnh Hùng là con trai của liệt sĩ Nguyễn Mạnh Toan, hy sinh tại Bù Gia Mập và chuẩn bị cùng anh Hùng vào Nam tìm hài cốt những người đồng đội do chính tay ông chôn cất. Vậy là, cuốn nhật ký của ông đã mang lại niềm hy vọng lớn lao cho thân nhân liệt sĩ, giúp họ vững niềm tin trong hành trình tìm kiếm phần mộ người thân.