Nét mực đạn bom và ký ức Tiểu đoàn 81

Trong gian nhà nhỏ bình yên ở thành phố Quảng Ngãi, cựu chiến binh Nguyễn Xuân Quang nhẹ nhàng mở chiếc hộp gỗ lấy ra một cuốn sổ nhỏ phủ màu thời gian. Mép giấy đã hoen ố, nhiều trang phai nét mực, nhưng đối với ông—người từng là Chính trị viên Tiểu đoàn 81 (Tỉnh đội Quảng Ngãi)—đây không chỉ là một cuốn sổ tay, mà là "nhân chứng sống" lưu giữ trọn vẹn mười năm khói lửa chiến tranh (1966 – 1975) trên mảnh đất Quảng Ngãi kiên cường.

Trở về ký ức năm 1966, khi vừa bước sang tuổi mười tám, người thanh niên trẻ Nguyễn Xuân Quang nghe theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc đã xếp lại ước mơ riêng để lên đường nhập ngũ. Trận đánh mở màn tại đồi Chùa (xã Bình Đông, huyện Bình Sơn) ngay trong mùa đông năm ấy đã trở thành thử thách lòng quả cảm đầu tiên. Sau những giờ phút sinh tử mặt đối mặt với kẻ thù, ông vinh dự nhận giấy chứng nhận “Dũng sĩ diệt Mỹ”. Giữa lằn ranh mong mong giữa sống và chết, ông bắt đầu cầm bút ghi lại những dòng nhật ký đầu tiên dưới ánh đèn dầu trong hầm dã chiến.

Cuốn nhật ký không ghi lại những lời hoa mỹ, mà là những dòng mốc thời gian chân thực: những chặng đường hành quân qua rừng sâu Ba Tơ, những trận đánh đồn Gò Sỏi ác liệt, và cả danh sách tên tuổi những người đồng đội đã anh dũng nằm lại với lòng đất mẹ Quảng Ngãi. “Mỗi lần tiếng súng tạm ngưng, tôi lại ngồi nhớ và ghi lại chi tiết. Bút mực lúc ấy thiếu thốn, nhưng ý chí thì chưa bao giờ vơi” — ông Quang bồi hồi nhớ lại. Từng trang viết chính là điểm tựa tinh thần giúp ông và đồng đội giữ vững niềm tin sắt đá vào ngày đất nước hoàn toàn thống nhất.

Tháng 3 năm 1975, khi lệnh ra quân giải phóng phía Tây huyện Bình Sơn vang lên, Tiểu đoàn 81 của ông lại bí mật dàn quân tiến về phía trước. Khi lá cờ chiến thắng tung bay trên quê hương Quảng Ngãi, người lính năm xưa lật mở trang cuối cuốn nhật ký, nghẹn ngào nước mắt vì hòa bình đã thực sự trở về.

Nhìn lại thời điểm ấy, ông Quang cho biết: “Chiến thắng tại Quảng Ngãi đã tạo bước ngoặt lớn, mở ra thế tiến công dồn dập trên toàn miền Trung. Sau đó, tỉnh Quảng Nam, Đà Nẵng, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa... lần lượt được giải phóng. Địch bị chia cắt từng phần, hoang mang dao động, không còn khả năng chống trả. Những chuyển biến đó đã góp phần đẩy nhanh quá trình sụp đổ của chính quyền Sài Gòn, dẫn tới đại thắng mùa Xuân 1975, thống nhất đất nước”.

Lắng nghe câu chuyện trực tiếp từ cựu chiến binh Nguyễn Xuân Quang và ngắm nhìn cuốn nhật ký thời chiến, thế hệ sinh viên chúng tôi không khỏi xúc động. Lịch sử không còn là những con số khô khô trên trang sách, mà trở nên sống động qua từng dòng chữ, từng vết thương và ánh mắt của nhân chứng lịch sử.

Sự hy sinh, lòng dũng cảm của thế hệ đi trước như ông Quang chính là ngọn lửa soi đường cho tuổi trẻ hôm nay. Nhìn vào quá khứ hào hùng của quê hương Quảng Ngãi, mỗi sinh viên càng thêm trân trọng giá trị của độc lập, tự do, từ đó nuôi dưỡng khát vọng học tập và cống hiến để tiếp nối truyền thống vẻ vang của cha anh trong thời bình.