NGÃ BA CÒ NÒI: KHÚC TRÁNG CA BẤT TỬ TRÊN "GIAO LỘ LỬA"

Trong dòng chảy cuồn cuộn của chiến dịch Điện Biên Phủ "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu", nếu như lòng chảo Mường Thanh là nơi diễn ra cuộc đọ sức trực tiếp giữa hai quân đội, thì Ngã ba Cò Nòi (huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La) chính là "yết hầu" quyết định sự sống còn của toàn bộ mặt trận. Nơi đây đã đi vào lịch sử như một biểu tượng sáng ngời của tinh thần quyết chiến, quyết thắng và sự hy sinh vô bờ bến của lực lượng Thanh niên xung phong.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã từng nhận định: "Cò Nòi là cái cửa ải tất cả các loại xe, pháo và người ra tiền tuyến đều phải đi qua". Hiểu rõ điều đó, thực dân Pháp đã biến thung lũng nhỏ bé này thành một "túi bom" khổng lồ nhằm cắt đứt mạch máu giao thông của quân ta.

Từ đầu năm 1954, không quân Pháp tập trung đánh phá Cò Nòi với cường độ khủng khiếp. Trung bình mỗi ngày, địch ném xuống đây từ 60 đến gần 100 tấn bom các loại: từ bom tạ, bom bướm đến bom nổ chậm và bom Napalm.

Bầu trời Cò Nòi khi ấy không lúc nào ngớt tiếng gầm rú của máy bay Hellcat và Bearcat. Mặt đất bị cày xới đến mức không còn một ngọn cỏ xanh, đất đá bị nghiền nát thành bụi phấn sâu đến nửa mét. Thực dân Pháp tin rằng với sự hủy diệt này, "không một con kiến nào có thể bò qua ngã ba Cò Nòi".

Thế nhưng, kẻ thù đã sai. Đối mặt với hàng vạn tấn bom đạn là những chàng trai, cô gái tuổi đôi mươi thuộc Đội TNXP 34 và 40. Với khẩu hiệu "Máu có thể đổ, nhưng đường không thể tắc", họ đã biến Cò Nòi thành một pháo đài thép của ý chí.

Câu chuyện cảm động nhất tại Cò Nòi chính là hình ảnh những chiến sĩ TNXP làm "cọc tiêu sống". Trong những đêm tối trời, khi đèn pha xe tải không được phép bật để tránh máy bay địch, các chiến sĩ đã mặc áo trắng hoặc quấn băng trắng, đứng sát mép hố bom để làm dấu cho đoàn xe vận tải vượt qua.

Họ đứng đó, giữa làn bom đạn chực chờ bùng phát, làm biển chỉ đường bằng chính thân mình. Mỗi khi bom nổ, họ lại lao ra mặt đường, dùng tay không và xẻng cuốc để san lấp hố bom ngay lập tức, đảm bảo mạch máu giao thông chưa bao giờ bị tê liệt quá hai giờ đồng hồ.

Tại Ngã ba Cò Nòi, hơn 100 chiến sĩ TNXP đã anh dũng hy sinh, và hàng trăm người khác đã để lại một phần xương máu. Có những tiểu đội hy sinh đến người cuối cùng ngay trên mặt đường khi đang phá bom nổ chậm.

Sự hy sinh của họ đã được đền đáp xứng đáng. Hàng vạn tấn gạo, hàng nghìn tấn đạn dược và pháo hạng nặng đã vượt qua Cò Nòi, qua đèo Pha Đinh để đổ dồn về Điện Biên, tạo nên sức mạnh tổng lực đập tan tập đoàn cứ điểm mạnh nhất Đông Dương của Pháp vào ngày 7/5/1954.

Ngày nay, Ngã ba Cò Nòi không còn khói bom, thay vào đó là màu xanh bát ngát của những đồi mía, vườn nhãn và những ngôi nhà sàn khang trang của đồng bào các dân tộc Sơn La.

Đài tưởng niệm liệt sĩ Thanh niên xung phong tại Ngã ba Cò Nòi sừng sững giữa đất trời như một lời nhắc nhở thế hệ mai sau về một thời oanh liệt. Mỗi du khách khi đi qua đây đều dừng chân thắp một nén tâm nhang để tri ân những người con ưu tú đã ngã xuống cho mảnh đất này.

Ngã ba Cò Nòi không chỉ là một địa danh lịch sử, đó là bài ca bất tận về lòng yêu nước, là niềm tự hào của người dân Mai Sơn nói riêng và tỉnh Sơn La nói chung. Những "cọc tiêu sống" năm xưa sẽ mãi mãi soi sáng con đường đi tới tương lai của thế hệ trẻ hôm nay.