Ngã ba Đồng Lộc
Mười Đóa Hoa Bất Tử Tại Ngã Ba Đồng Lộc
Tọa Độ Chết Nơi Tuyến Lửa
Năm 1968, Ngã ba Đồng Lộc là yết hầu giao thông quan trọng bậc nhất trên tuyến đường Trường Sơn. Mọi chuyến xe chở vũ khí, lương thực từ miền Bắc chi viện cho chiến trường miền Nam đều phải đi qua đây.
Để cắt đứt tuyến đường này, không quân Mỹ đã trút xuống Đồng Lộc hàng chục ngàn tấn bom đạn. Nơi đây được mệnh danh là "tọa độ chết" vì không một bóng cây, ngọn cỏ nào có thể mọc nổi dưới sức công phá của bom mìn. Mặt đất bị cày nát hết lần này đến lần khác.
Tiểu Đội 4: Những Cô Gái Hay Cười
Bám trụ tại tọa độ lửa ấy là Tiểu đội 4, Đại đội 552, Tổng đội Thanh niên xung phong (TNXP) 55, gồm 10 cô gái tuổi từ 17 đến 24, do chị Võ Thị Tần làm tiểu đội trưởng. Nhiệm vụ của họ là canh gác giao điểm, san lấp hố bom, sửa đường và thông xe sau mỗi đợt ném bom.
Dù đối mặt với cái chết mỗi ngày, những cô gái ấy vẫn giữ được sự lạc quan kỳ lạ của tuổi trẻ. Chỉ 5 ngày trước khi hy sinh, Tiểu đội trưởng Võ Thị Tần đã viết một bức thư gửi về cho mẹ ở quê nhà:
"Mẹ ơi, ở đây vui lắm mẹ ạ. Ban đêm chúng nó thắp đèn để chúng con làm đường, còn ban ngày chúng đem bom giết cá để chúng con cải thiện... Bom đạn của chúng có thể làm rung chuyển cả núi rừng, nhưng không thể làm rung chuyển những trái tim của chúng con."
Buổi Chiều Tráng Liệt - 24/07/1968
Khoảng 16 giờ ngày 24/07/1968, một đợt bom lớn lại trút xuống Đồng Lộc. Tiểu đội 4 vừa ăn vội bữa cơm chiều, lập tức mang cuốc xẻng lao ra mặt đường để san lấp hố bom, kịp thông tuyến cho đoàn xe quân sự đi qua vào buổi tối.
Lúc này, một chiếc máy bay địch bất ngờ quay lại, trút thẳng một loạt bom rơi trúng đội hình của 10 cô gái đang làm nhiệm vụ. Khói bụi mù mịt trùm kín cả một góc trời.
Khi tiếng bom dứt, đồng đội từ các đơn vị khác lao đến hiện trường. Trớ trêu thay, họ chỉ tìm thấy một hố bom sâu hoắm. Cả 10 cô gái đã bị đất đá vùi lấp. Đồng đội đã dùng tay đào bới trong tuyệt vọng, móc từng tảng đất tảng đá để tìm các chị. Lần lượt 9 thi thể được tìm thấy, xếp thành một hàng ngang. Nhưng người thứ 10 – chị Hồ Thị Cúc – vẫn bặt vô âm tín.
Tiếng Gọi "Cúc Ơi" Gây Ám Ảnh
Suốt 3 ngày đêm, đồng đội đào bới khắp nơi nhưng vẫn không tìm thấy chị Cúc. Quá đau xót, tác giả Yến Thanh (một kỹ sư làm việc tại Đồng Lộc lúc bấy giờ) đã nghẹn ngào viết lên bài thơ "Cúc ơi" để gọi hồn người em gái nhỏ:
"Tiểu đội đã xếp một hàng ngang Cúc ơi em ở đâu không về tập hợp? Chín bạn đã quây quần đủ hết Nhỏ - Xuân - Hà - Hường - Hợi - Rạng - Xuân - Xanh A trưởng Võ Thị Tần điểm danh Chỉ thiếu mình em Chín bỏ làm mười răng được!"
Phải đến ngày thứ ba, đồng đội mới tìm thấy thi thể chị Cúc ở một hố bom khác, cách những người chị em của mình không xa. Chị hy sinh trong tư thế vẫn đội nón, vai vác cuốc, những ngón tay vẫn cào vào đất dở dang.
