Ngã ba Đồng Lộc - Con đường huyết mạch

Nhiều người cứ bảo chiến tranh là chỉ có hy sinh, nhưng cũng có những người "từ cõi chết trở về" như bà Lan để còn có cơ hội ngồi kể lại cho con cháu.

Bà Trần Thị Lan, sinh năm 1949, quê ở xã Đồng Lộc, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh. Năm 1968 ấy, bà vừa tròn 19 tuổi, cái tuổi bẻ gãy sừng trâu nhưng lại mảnh khảnh như cây sậy. Bà là một trong số những cô gái thanh niên xung phong bám trụ tại Ngã ba Đồng Lộc. Bà kể:

Cái Ngã ba đó hồi ấy nó không xanh mướt như bây giờ đâu. Nó xám xịt, khét lẹt mùi thuốc súng và đặc quánh mùi đất bị xới tung. Người ta gọi đó là "túi bom". Địch nó đánh ác lắm, cứ hố bom này chưa kịp lấp xong đã có hố bom khác chồng lên.

Chiều ngày 24 tháng 7 năm đó, tôi nhớ như in cái không khí oi nồng, ngột ngạt của miền Trung. Tiểu đội của chúng tôi nhận lệnh ra san lấp mặt đường sau một trận oanh tạc để đêm cho đoàn xe chở nhu yếu phẩm vào Nam kịp lăn bánh. Vừa cầm xẻng, tay chân còn đang bết bát bùn đất thì tiếng phản lực rít lên xé toạc bầu trời.

"Bom! Bom tọa độ! Tất cả vào hầm mau!" - Tiếng chị Cúc tiểu đội trưởng hét lên xé lòng.

Tôi lúc đó đang ở gần một miệng hố bom vừa lấp dở. Tiếng nổ đinh tai nhức óc vang lên ngay sát bên cạnh. Một luồng áp lực cực mạnh hất văng tôi đi, rồi cả một khối đất đá khổng lồ ụp xuống. Tôi cảm nhận được bóng tối bao trùm, lồng ngực bị ép chặt đến nghẹt thở. Tai tôi ù đi, chỉ còn nghe thấy tiếng tim mình đập thình thịch rồi lịm dần...

Lúc đó, tôi nghĩ mình chết chắc rồi. Trong cái ranh giới mong manh ấy, tôi chỉ kịp nhớ về mẹ, nhớ về bát nước chè xanh chát đắng ở quê nhà. Nhưng số tôi chưa tận, cháu ạ.

Sau trận bom, đồng đội cuống cuồng đi tìm. Họ thấy một góc áo của tôi lộ ra dưới lớp đất đá. Các chị, các anh đã dùng tay không, dùng xẻng bới đất trong điên cuồng. Khi lôi được tôi lên, người tôi tím tái, miệng đầy đất cát, hơi thở chỉ còn thoi thóp. May sao, tôi được đưa đi cấp cứu kịp thời ở tuyến sau.

Khi tỉnh dậy trong trạm quân y, câu đầu tiên tôi hỏi bác sĩ là: "Các chị em khác đâu rồi?". Ông bác sĩ im lặng, đôi mắt đỏ hoe. Lúc đó tôi mới bàng hoàng biết rằng, mười chị em cùng tiểu đội với tôi ngày hôm đó, chỉ có mình tôi là được thần chết "từ chối". 10 người ra đi, chỉ còn lại mình tôi mang theo ký ức của cả mười người.

Bây giờ, mỗi khi nhìn vào vết sẹo dài trên cánh tay và những vết thương cũ mỗi khi trái gió trở trời, bà lại thấy mình như đang được sống thay cho cả những người chị em đã nằm lại dưới lòng đất Đồng Lộc năm ấy. Bà kể lại cho cháu, để cháu biết rằng người con gái Hà Tĩnh mình đã can trường như thế nào giữa mưa bom bão đạn.