Ngã ba Đồng Lộc – Mười cô gái giữ đường trong mùa hè 1968

NGÃ BA ĐỒNG LỘC – MƯỜI CÔ GÁI GIỮ ĐƯỜNG TRONG MÙA HÈ 1968

Giữa màu xanh của núi đồi Hà Tĩnh hôm nay, mười ngôi mộ tại Khu di tích Ngã ba Đồng Lộc vẫn được người dân và du khách thành kính chăm sóc, tưởng nhớ. Phía sau mỗi tấm bia là một cuộc đời còn rất trẻ, một cái tên và một câu chuyện về những người đã góp phần giữ cho con đường ra tiền tuyến không bị gián đoạn.

Đó là câu chuyện của mười nữ thanh niên xung phong thuộc Tiểu đội 4, Đại đội 552, Tổng đội 55, hy sinh ngày 24/7/1968.

[Ảnh tư liệu chân dung mười nữ thanh niên xung phong Ngã ba Đồng Lộc]

Năm 1968, Ngã ba Đồng Lộc thuộc huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh là một vị trí giao thông chiến lược trên tuyến vận chuyển từ miền Bắc vào chiến trường miền Nam.

Nằm giữa những ngọn đồi, con đường qua đây có địa hình hiểm trở. Khi bom đánh xuống, đất đá dễ đổ lấp mặt đường, gây trở ngại cho các đoàn xe vận chuyển. Vì vậy, Đồng Lộc trở thành trọng điểm bị không quân Mỹ đánh phá ác liệt.

Từ tháng 4 đến tháng 10/1968, nơi đây phải hứng chịu gần 50.000 quả bom các loại. Thế nhưng, giữa những hố bom chồng chất, các lực lượng bộ đội, thanh niên xung phong, công nhân giao thông và người dân vẫn bám trụ để bảo đảm tuyến đường thông suốt.

Trong số đó có Tiểu đội 4 gồm mười cô gái, do chị Võ Thị Tần làm Tiểu đội trưởng và chị Hồ Thị Cúc làm Tiểu đội phó. Người trẻ nhất mới 17 tuổi, người lớn nhất 24 tuổi.

[Tư liệu nữ thanh niên xung phong san lấp hố bom, sửa chữa đường tại Đồng Lộc trong chiến tranh]

Ngày 24/7/1968, sau những đợt ném bom liên tiếp, tiểu đội được giao nhiệm vụ san lấp hố bom, sửa chữa đoạn đường bị đánh phá để các đoàn xe tiếp tục hành trình.

Công việc của các chị là xúc đất, san đường, sửa chữa những vị trí hư hỏng và bảo đảm giao thông. Đó là những nhiệm vụ đòi hỏi sức bền, sự bình tĩnh và lòng dũng cảm, bởi nguy hiểm có thể xảy đến bất cứ lúc nào.

Theo tư liệu Báo Quân khu 4, trong ngày ấy, các cô nhiều lần bị đất đá vùi lấp nhưng vẫn tiếp tục thực hiện nhiệm vụ.

Chiều 24/7/1968, trong một đợt không kích, một quả bom rơi xuống sát hầm trú ẩn của tiểu đội. Cả mười nữ thanh niên xung phong đã hy sinh.

Sau trận bom, đồng đội khẩn trương tìm kiếm những người đã nằm lại. Thi thể chị Hồ Thị Cúc được tìm thấy sau ba ngày. Sự mất mát ấy đã trở thành ký ức không thể quên đối với những người từng cùng các chị chiến đấu, lao động tại Đồng Lộc.

Mười cô gái ấy là Võ Thị Tần, Hồ Thị Cúc, Nguyễn Thị Nhỏ, Dương Thị Xuân, Võ Thị Hợi, Nguyễn Thị Xuân, Hà Thị Xanh, Trần Thị Hường, Trần Thị Rạng và Võ Thị Hà.

Mười cái tên, mười cuộc đời với những ước mơ còn dang dở, đã cùng ở lại mảnh đất này khi tuổi thanh xuân chưa kịp đi hết.

[Khu mộ mười nữ thanh niên xung phong tại Di tích Ngã ba Đồng Lộc ngày nay]

Chiến tranh đã lùi xa. Ngã ba Đồng Lộc hôm nay trở thành một địa chỉ giáo dục truyền thống, nơi các thế hệ tìm về để tưởng nhớ những người đã hy sinh.

Sự cống hiến của mười cô gái nhắc chúng ta rằng, có những đóng góp cho lịch sử được tạo nên từ công việc bình dị: một nhát cuốc, một đoạn đường được sửa chữa, một nhiệm vụ hoàn thành giữa hiểm nguy.

Và khi những con đường hôm nay đã bình yên, câu chuyện về các chị vẫn nhắc mỗi người biết trân trọng hòa bình và sống có trách nhiệm với những điều thế hệ đi trước đã gìn giữ.