NGÃ BA ĐỒNG LỘC – NƠI MƯỜI ĐOÁ HOA BẤT TỬ NỞ GIỮA BOM ĐẠN
NGÃ BA ĐỒNG LỘC – NƠI MƯỜI ĐOÁ HOA BẤT TỬ NỞ GIỮA BOM ĐẠN
Ngã ba Đồng Lộc nằm trên tuyến đường Trường Sơn, thuộc huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh. Đó là một thung lũng hình tam giác, bốn bề đồi trọc, giữa là con đường độc đạo lõm sâu như một chiếc lòng máng. Mọi con đường từ miền Bắc vào chiến trường miền Nam đều phải đi qua nơi này. Đồng Lộc vì thế được ví như “cổ họng giao thông” của tuyến chi viện chiến lược. Nếu cổ họng bị bóp nghẹt, dòng máu chi viện cho tiền tuyến sẽ bị cắt đứt.
Chính vì thế, không quân Mỹ đã biến Đồng Lộc thành một “tọa độ lửa”. Chỉ trong 240 ngày đêm từ tháng 3 đến tháng 10 năm 1968, nơi đây đã hứng chịu 48.600 quả bom, biến đất đá thành bùn lửa, biến rừng cây thành tro bụi. Nhưng dù bom đạn trút xuống không ngừng, con đường ấy vẫn phải thông, bởi từng đoàn xe chở lương thực, đạn dược, vũ khí và cả những người lính đang hướng về miền Nam ruột thịt.
Giữa mưa bom bão đạn ấy, lực lượng Thanh niên xung phong đã đứng ở tuyến đầu của sự sống và cái chết. Họ là những chàng trai, cô gái tuổi mười tám, đôi mươi, với cuốc xẻng trong tay, ngày đêm san lấp hố bom, sửa đường, mở lối cho xe ra trận.
Chiều ngày 24 tháng 7 năm 1968, tại trọng điểm Đồng Lộc, tiểu đội 4 được lệnh ra san lấp hố bom, sửa lại đoạn đường vừa bị đánh phá, chuẩn bị cho đoàn xe thông tuyến trong đêm. Tiểu đội ấy gồm mười cô gái trẻ:
Võ Thị Tần – 24 tuổi, tiểu đội trưởng
Hồ Thị Cúc – 24 tuổi, tiểu đội phó
Võ Thị Hợi – 24 tuổi
Nguyễn Thị Xuân – 20 tuổi
Dương Thị Xuân – 19 tuổi
Trần Thị Rạng – 19 tuổi
Hà Thị Xanh – 18 tuổi
Nguyễn Thị Nhỏ – 19 tuổi
Võ Thị Hà – 17 tuổi
Trần Thị Hường – 19 tuổi
Họ ra hiện trường với tinh thần lạc quan, không ai nghĩ đến cái chết. Trong tiếng bom xa xa, các cô vẫn cười, vẫn gọi nhau, vừa làm vừa mong từng đoàn xe sớm lăn bánh.
Một tốp máy bay Mỹ lao tới, bom rít xé trời. Các cô vội nằm ép xuống đường. Bom ngớt, họ lại đứng lên làm tiếp – như đã quen với việc đối diện cái chết. Nhưng rồi, máy bay bất ngờ quay lại, trút thêm một loạt bom nữa. Một quả bom rơi ngay trước cửa hầm trú ẩn của tiểu đội.
Tiếng nổ rung chuyển cả thung lũng. Khi đồng đội và người dân xóm Bãi Dịa chạy đến, chỉ còn thấy một hố bom sâu hoắm, vài chiếc xẻng, cuốc văng ra… còn mười cô gái thì đã vĩnh viễn nằm lại trong lòng đất.
Mười cuộc đời, mười tuổi xuân đã hòa vào đất đá Đồng Lộc, để con đường được thông, để những đoàn xe vẫn tiếp tục ra trận.
Sự hy sinh ấy đã trở thành một trong những biểu tượng bi tráng nhất của tuổi trẻ Việt Nam trong kháng chiến chống Mỹ. Quốc hội và Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã truy tặng danh hiệu Anh hùng cho mười cô gái Ngã ba Đồng Lộc.
Ngày nay, nơi đây không chỉ là một di tích lịch sử, mà còn là một địa chỉ đỏ, nơi nhắc nhở các thế hệ rằng: có những con đường được mở bằng máu, nước mắt và tuổi xuân của những con người bình dị mà vĩ đại.
