NGÃ BA ĐỒNG LỘC – NƠI TUỔI TRẺ HOÁ THÀNH BẤT TỬ

Có những chuyến đi không chỉ đơn thuần là sự dịch chuyển của đôi chân, mà còn là hành trình chạm đến những cảm xúc sâu thẳm trong trái tim mỗi người. Mỗi vùng đất ta đi qua đều mang trong mình những câu chuyện, những dấu ấn riêng, khiến ta thêm hiểu, thêm yêu và thêm trân trọng cuộc sống. Và với tôi, chuyến thăm di tích lịch sử Ngã ba Đồng Lộc vào một ngày hè nắng rực đã trở thành một kỷ niệm đặc biệt như thế – một hành trình không chỉ để khám phá mà còn để lắng nghe, cảm nhận và ghi nhớ. Đứng giữa không gian lịch sử ấy, tôi cảm nhận rõ ràng hơn bao giờ hết về sự hy sinh, tinh thần kiên cường và lý tưởng cao đẹp của những người lính, những thanh niên xung phong năm xưa.

Ngã Ba Đồng Lộc nơi ghi dấu những tháng ngày đau thương nhưng rất đỗi hào hùng của lực lượng bộ đội, thanh niên xung phong (TNXP), dân quân, công nhân giao thông, lái xe … trên mặt trận giao thông vận tải, tất cả cho một con đường ra mặt trận, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Chính tại nơi này, cách đây gần 58 năm (24/7/1968), 10 cô gái TNXP Ngã ba Đồng Lộc thuộc tiểu đội 4-C552-tổng đội TNXP 55 do Võ Thị Tần làm tiểu đội trưởng đã anh dũng hy sinh, cả 10 cô bị vùi lấp trong một hố bom, khi bát cơm chiều chưa kịp ăn, nồi cá còn kho dở.

Người ta kể lại rằng, lúc ấy vào khoảng 16h ngày 24/7/1968, tiểu đội 4 của Võ Thị Tần được lệnh đến vùng trọng điểm ở khu vực địch vừa thả bom để san lấp hố bom, sửa chữa đường, hầm trú ẩn, khơi sâu rãnh thoát nước ở đoạn đường độc đạo (QL 15A) để nhanh chóng thông đường cho xe qua. Nồi cá còn kho dở, các chị hăng hái lên đường làm nhiệm vụ.

Ngay sau đó, một tốp máy bay phản lực từ hướng Bắc vào Nam vượt qua vùng trọng điểm. Tất cả các cô nhanh chóng nằm rạp xuống đường. Ngớt tiếng máy bay các cô lại chồm dậy tất bật làm việc. Rồi bất ngờ tốp máy bay phản lực quay lại, bay từ trong ra, thả một loạt bom rơi đúng vào đội hình 10 cô gái. Các tiểu đội thanh niên xung phong đi sau chồm lên gào thét, nhân dân xóm Bãi Dĩa quanh đấy cũng lao ra gọi tên từng người. Khi đến nơi quả bom vừa nổ chỉ thấy một hố bom sâu hoắm, một vài chiếc xẻng, cuốc văng ra nhưng không còn thấy một ai, không nghe thấy một tiếng người. Cả 10 cô gái trẻ, tuổi còn xuân xanh đã hy sinh. Họ còn rất trẻ. Người lớn nhất mới 24 tuổi, người nhỏ nhất chỉ mới 17 tuổi – độ tuổi đẹp nhất của cuộc đời. Đáng lẽ họ có thể sống những tháng ngày bình yên, có ước mơ, có tình yêu, có tương lai phía trước. Nhưng họ đã chọn ở lại nơi "tọa độ lửa", đối mặt với bom đạn để giữ cho mạch máu giao thông không bị gián đoạn. Sự hy sinh ấy khiến tôi lặng người khi đứng trước từng ngôi mộ nhỏ, trước những dòng tên khắc trên bia đá.

Trong khoảnh khắc ấy, tôi như nghe thấy tiếng cuốc xẻng vang lên trong đêm, tiếng gọi nhau giữa khói bom, và cả những câu chuyện giản dị của người lính năm xưa. Có người trước lúc hy sinh vẫn chưa kịp gửi bức thư về nhà, có người vẫn còn dang dở giấc mơ trở thành cô giáo, có người chưa một lần biết đến tình yêu. Những kỷ niệm giản dị ấy càng khiến sự hi sinh trở nên thiêng liêng, xúc động và đẹp đẽ hơn bao giờ hết.

Trên mảnh đất Đồng Lộc ngày ấy chưa bao giờ ngớt tiếng bom đạn. tính riêng từ tháng 4 đến tháng 10 năm 1968, Ngã ba Đồng Lộc phải gánh chịu gần 50.000 quả bom các loại, bình quân mỗi 1m2 đất nơi đây phải gánh chịu trên 3 quả bom, đất đá bị cày đi xới lại, hố bom chồng lên hố bom. Chiến tranh ác liệt là vậy nhưng trong tâm hồn những thiếu nữ tiểu đội 4-C552- Tổng đội TNXP 55 vẫn phơi phới sự lạc quan, yêu đời. Trong đó chị Trần Thị Hường được mệnh danh là “con chim sơn ca” của tiểu đội. Ngày nay tại khu di tích Ngã ba Đồng Lộc có những kỉ vật gắn liền với những cô gái kiên trung ấy. Ngày các cán bộ quản lí khu di tích “đi xin” chiếc va ly đựng đồ, kỷ vật của liệt sĩ Trần Thị Hường. Người cậu của liệt sĩ Trần Thị Hường khi trao chiếc va ly ông đã ôm nó vào lòng và khóc nức nở bởi với ông khi ôm chiếc va ly giống như ôm đứa cháu bé nhỏ của mình vào lòng và đây là kỷ vật duy nhất Trần Thị Hường để lại cho gia đình. Những nhiếc áo cũ, sờn mà ngày xưa các chị mặc được người nhà cất giữ và trao lại cho bảo tàng trưng bày. Trong số đó có chiếc áo của chị Nguyễn Thị Xuân. Sau khi chị hy sinh, người em gái vẫn thường mặc chiếc áo của chị như vật gắn bó của mình. Trên áo vẫn còn nhiều vết ố do bùn đất. Hay chiếc đồng hồ của chị Võ Thị Hà, 3 đôi dép cao su các chị đều được cán bộ bảo tàng Ngã ba Đồng Lộc cất công tìm kiếm và “xin lại”.

Sự hy sinh của 10 cô gái Ngã ba Đồng Lộc đã hóa thành bất tử và ở lại trong tâm hồn của các thế hệ hôm nay và mai sau. Những kỷ vật gắn liền cuộc sống của các cô gái như những đoá hoa toả hương.

Là một sinh viên – một thanh niên vừa tròn đôi mươi tôi nhận ra rằng không phải trang sách nào cũng có thể truyền tải đầy đủ cảm xúc như khi được tận mắt chứng kiến nơi lịch sử đã diễn ra. Ngã ba Đồng Lộc không chỉ là một di tích lịch sử, mà còn là biểu tượng của tinh thần yêu nước, của tuổi trẻ dũng cảm và lý tưởng sống cao đẹp. Đó là những giá trị bất tử mà thế hệ hôm nay cần trân trọng và tiếp nối.

Nhìn lại tuổi trẻ ngày nay, chúng tôi không còn phải đối mặt với bom đạn chiến tranh, nhưng vẫn đứng trước nhiều thử thách mới: học tập, lập nghiệp, cống hiến cho xã hội. Nếu thế hệ thanh niên ngày xưa sẵn sàng hy sinh tuổi trẻ để bảo vệ đất nước, thì thanh niên hôm nay cần nỗ lực học tập, rèn luyện, sống có trách nhiệm để xây dựng đất nước ngày càng phát triển.

Chuyến thăm Ngã ba Đồng Lộc khiến tôi tự hỏi: mình đã làm gì xứng đáng với sự hy sinh ấy? Câu hỏi ấy thôi thúc tôi sống có trách nhiệm hơn, trân trọng từng cơ hội học tập và trưởng thành. Tuổi trẻ hôm nay cần có lý tưởng sống đẹp, không ngại khó khăn, không sống thờ ơ với lịch sử và những giá trị truyền thống.

Trước anh linh của những người đã ngã xuống tại Ngã ba Đồng Lộc, tôi – một sinh viên của thế hệ hôm nay – xin hứa sẽ sống xứng đáng với sự hy sinh ấy. Hứa sẽ học tập thật tốt, rèn luyện bản thân, đóng góp sức trẻ vào sự phát triển của quê hương, đất nước. Hứa sẽ giữ gìn và lan tỏa những giá trị lịch sử thiêng liêng đến thế hệ mai sau.

Rời Ngã ba Đồng Lộc, tôi mang theo trong lòng không chỉ là những cảm xúc lắng đọng mà còn là niềm tự hào, biết ơn sâu sắc. Những người lính năm xưa đã sống và hy sinh để tuổi trẻ hôm nay được sống trong hòa bình. Và chính điều đó nhắc nhở tôi rằng: tuổi trẻ không chỉ là những tháng ngày đẹp đẽ, mà còn là trách nhiệm, là khát vọng và là sự cống hiến không ngừng cho Tổ quốc.

Ngã ba Đồng Lộc – một địa danh lịch sử, nhưng cũng là bài học sống mãi trong trái tim những người trẻ.