NGÀY 10 THÁNG 6 NĂM 1940 – MỘT DẤU MỐC TRÊN QUÊ HƯƠNG HỢP TIẾN
Thẩm Thị Giang
Có những ngày tháng đi qua rất nhanh trong cuộc đời mỗi con người, nhưng lại ở lại rất lâu trong lịch sử của một vùng đất. Với Hợp Tiến, ngày 10 tháng 6 năm 1940 là một ngày như thế.
Hơn tám mươi năm đã trôi qua kể từ ngày ấy. Quê hương hôm nay đã có những con đường mới, những mái trường mới, những ngôi nhà mới. Cuộc sống của người dân cũng đã bước sang một trang khác. Thế nhưng, trên mảnh đất này vẫn còn những địa chỉ nhắc nhớ về một thời mà cách mạng được gây dựng trong điều kiện vô cùng khó khăn.
Theo tư liệu chính thức của xã Hợp Tiến, ngày 10 tháng 6 năm 1940, tại Tạ Xá, Ban Tỉnh ủy lâm thời tỉnh Hải Dương được thành lập. Đây là tiền thân của Đảng bộ tỉnh Hải Dương sau này. Chỉ hơn một tháng sau, ngày 20 tháng 7 năm 1940, Ban Phủ ủy lâm thời huyện Nam Sách cũng được thành lập tại Tạ Xá.
Hai sự kiện cách nhau chỉ hơn một tháng. Nhưng đằng sau hai mốc thời gian ấy là cả một quá trình chuẩn bị, xây dựng và củng cố phong trào cách mạng. Năm 1940, đất nước đang nằm dưới ách thống trị của thực dân Pháp. Hoạt động cách mạng phải đối mặt với sự theo dõi, đàn áp và khủng bố. Trong hoàn cảnh ấy, việc xây dựng được tổ chức Đảng ở địa phương có ý nghĩa rất quan trọng. Tạ Xá khi ấy không phải một thành phố lớn. Đó là một vùng quê. Nhưng chính từ những vùng quê như vậy, phong trào cách mạng từng bước được gây dựng. Một tổ chức được thành lập nghĩa là phong trào có thêm cơ sở để tập hợp quần chúng, tuyên truyền, vận động nhân dân và tổ chức đấu tranh.
Bởi vậy, khi nhìn lại ngày 10 tháng 6 năm 1940, chúng ta không nên chỉ nhìn nó như một mốc lịch sử được ghi trong sách. Đó còn là một phần ký ức của quê hương. Tạ Xá đã trở thành một trong những địa điểm quan trọng trong lịch sử cách mạng của Nam Sách. Chính quyền địa phương ngày nay vẫn gìn giữ các nhà bia và di tích liên quan đến những sự kiện ấy để giáo dục truyền thống cho thế hệ sau.
Điều đáng quý của lịch sử là mỗi khi nhìn lại, chúng ta càng thấy rõ giá trị của những điều tưởng như rất bình thường.
Một cuộc họp.
Một tổ chức được thành lập.
Một địa điểm được lựa chọn.
Một nhóm người cùng chung lý tưởng.
Những điều ấy khi đứng riêng có vẻ nhỏ bé. Nhưng khi đặt trong dòng chảy của lịch sử, chúng lại trở thành những viên gạch đầu tiên xây nên một phong trào lớn.
Ngày hôm nay, Hợp Tiến được nhắc đến như một vùng quê giàu truyền thống cách mạng. Chính địa phương cũng khẳng định việc lựa chọn tên gọi Hợp Tiến cho xã mới nhằm giữ lại địa danh gắn với phong trào đấu tranh cách mạng từ rất sớm và những dấu mốc quan trọng của Đảng bộ tỉnh Hải Dương, Đảng bộ huyện Nam Sách. Tên gọi ấy vì thế mang trong mình ký ức. Ký ức về những con người đã sống trong một thời đại mà lựa chọn con đường cách mạng đồng nghĩa với việc phải chấp nhận nhiều gian khổ, hiểm nguy.
Chúng ta hôm nay được sống trong hòa bình nên có thể không hình dung hết được giá trị của những ngày tháng ấy. Nhưng lịch sử nhắc chúng ta rằng: hòa bình không tự nhiên mà có. Nó được tạo nên từ sự kiên trì của nhiều thế hệ. Từ những cơ sở cách mạng nhỏ bé. Từ những con người bình dị. Và từ những vùng quê đã không đứng ngoài cuộc đấu tranh của dân tộc. Ngày 10 tháng 6 năm 1940 vì thế không chỉ là một ngày trong quá khứ. Đó là một dấu mốc để người Hợp Tiến hôm nay nhìn về quê hương bằng niềm tự hào. Bởi trên mảnh đất mình đang sống, từng có những con người góp sức viết nên một phần lịch sử. Và lịch sử ấy vẫn đang được tiếp tục kể lại.
