Ngày 15/10/1964 – Chín phút làm nên lịch sử

Ngày 15/10/1964 là ngày Nguyễn Văn Trỗi hy sinh. Sau hơn năm tháng bị bắt và giam giữ, anh bị chính quyền Sài Gòn đưa ra xử bắn tại sân sau nhà lao Chí Hòa. Các tài liệu của Báo Quân đội nhân dân ghi nhận thời điểm xử bắn vào khoảng 9 giờ 45 phút sáng.

Những phút cuối đời của Nguyễn Văn Trỗi sau này được gọi là “chín phút làm nên lịch sử”. Hình ảnh một người thanh niên 24 tuổi đứng trước pháp trường nhưng vẫn giữ tư thế hiên ngang đã được nhiều phóng viên nước ngoài ghi lại.

Theo những tư liệu được công bố, trong thời gian ngắn trước khi bị xử bắn, Nguyễn Văn Trỗi tiếp tục thể hiện thái độ phản đối chiến tranh và khẳng định niềm tin của mình. Anh không biểu hiện sự khuất phục trước cái chết.

Điều đặc biệt của những phút cuối ấy là Nguyễn Văn Trỗi đã biến pháp trường, nơi đối phương muốn thể hiện quyền lực, thành nơi anh thể hiện khí phách của người chiến sĩ. Sự tương phản giữa tuổi đời rất trẻ và tư thế kiên cường đã gây ấn tượng mạnh đối với những người chứng kiến.

Báo Quân đội nhân dân sau đó đăng tải hình ảnh Nguyễn Văn Trỗi trước giờ hy sinh. Bức ảnh nhanh chóng trở thành một biểu tượng. Hình ảnh ấy cho thấy một người thanh niên gầy gò nhưng vẫn đứng thẳng, ngẩng cao đầu trước họng súng.

Ngày 15/10/1964 vì thế không chỉ là ngày một người chiến sĩ hy sinh. Đó còn là ngày một biểu tượng được hình thành. Nguyễn Văn Trỗi từ một người thợ điện, một chiến sĩ biệt động trở thành hình ảnh tiêu biểu cho lòng yêu nước và tinh thần bất khuất của tuổi trẻ Việt Nam.

Hơn sáu thập niên sau, câu chuyện về chín phút cuối cùng ấy vẫn được nhắc lại trong các hoạt động giáo dục truyền thống.