Ngày 22 tháng 8 năm 1945 – Hợp Tiến đứng lên giành chính quyền
Nguyễn Minh Vương
Mùa hè năm 1945, tin Nhật đầu hàng Đồng minh lan đến các làng quê. Tình hình chính trị thay đổi rất nhanh. Ở Hợp Tiến, phong trào cách mạng đã được chuẩn bị từ nhiều năm trước.
Đặc biệt, ngày 19/5/1940, tại Nghè Bến, Chi bộ Tạ Xá được thành lập với chỉ 3 đảng viên. Đây là chi bộ cộng sản đầu tiên của huyện Nam Sách và là tiền thân của Đảng bộ Hợp Tiến ngày nay.
Từ một nhóm nhỏ, phong trào dần phát triển.
Đình Đầu trở thành một cơ sở cách mạng quan trọng: nơi cất giấu vũ khí, nuôi giấu cán bộ và tổ chức lực lượng tự vệ. Đặc biệt, đội tự vệ Tạ Xá được thành lập tại đây, được địa phương xác định là đội tự vệ đầu tiên của tỉnh Hải Dương.
Rồi tháng Tám năm 1945 đến.
Không khí trong làng quê lúc ấy chắc hẳn rất khác thường.
Người dân vẫn là những người nông dân quen với đồng ruộng, nhưng họ biết rằng một thời điểm lịch sử đang đến.
Ngày 22/8/1945, dưới sự lãnh đạo của chi bộ, đội tự vệ quần chúng cùng đông đảo nhân dân Hợp Tiến tổ chức mít tinh, tuyên bố giải tán chính quyền thực dân phong kiến và thành lập Ủy ban Cách mạng lâm thời. Trụ sở chính quyền cách mạng được đặt ngay tại đình Đầu.
Hãy thử tưởng tượng khoảnh khắc ấy.
Những người dân từng phải hoạt động bí mật.
Những người từng che chở cán bộ.
Những người từng cất giấu vũ khí.
Những thanh niên trong đội tự vệ.
Tất cả giờ đây công khai tập hợp giữa làng quê, tuyên bố chính quyền cũ chấm dứt.
Một ngôi đình vốn là nơi sinh hoạt của làng trở thành trụ sở của chính quyền cách mạng đầu tiên ở địa phương.
Đó hẳn phải là một khoảnh khắc rất đặc biệt đối với những người đã âm thầm chuẩn bị cho ngày này suốt nhiều năm.
Từ 3 người đến cả một phong trào
Điều đáng nhớ nhất của câu chuyện là khoảng thời gian chỉ hơn 5 năm.
Năm 1940, Chi bộ Tạ Xá chỉ có 3 đảng viên.
Đến tháng 8/1945, phong trào đã có lực lượng tự vệ và đông đảo quần chúng tham gia giành chính quyền.
Vì vậy, ngày 22/8 không phải một sự kiện bất ngờ.
Nó là kết quả của nhiều năm xây dựng cơ sở cách mạng trong từng thôn, từng gia đình và từng người dân.
Và sau khi giành chính quyền, Hợp Tiến lại bước vào một cuộc chiến mới: kháng chiến chống thực dân Pháp.
Những người vừa tham gia giành chính quyền chẳng bao lâu sau lại phải cầm súng bảo vệ chính quyền non trẻ.
Điều mình thấy hay nhất ở câu chuyện này là:
“Thời hoa lửa” của Hợp Tiến không bắt đầu bằng một trận đánh. Nó bắt đầu từ những người dân bình thường âm thầm xây dựng cơ sở cách mạng, rồi đến một ngày họ cùng nhau bước ra giữa làng và giành lấy chính quyền.
