Ngày 29-3-1975 – Giải phóng Quảng Nam – Đà Nẵng
Đỗ Ngọc Hải Đăng
Ngày 29-3-1975 – Ngày Đà Nẵng Bừng Tỉnh
Câu chuyện về giải phóng Quảng Nam – Đà Nẵng
Sáng 29 tháng 3 năm 1975.
Bầu trời Đà Nẵng hôm ấy phủ một màu xám nhạt. Thành phố sau những ngày chiến tranh chìm trong sự căng thẳng. Người dân đứng nép bên những cánh cửa, lặng lẽ dõi mắt về phía những con đường dẫn vào thành phố.
Tin tức từ các hướng liên tục truyền đến.
Quảng Nam đã được giải phóng.
Những cánh quân đang tiến về Đà Nẵng.
Trong một đơn vị bộ đội, người chiến sĩ trẻ tên Minh ngồi bên chiếc xe vận tải. Anh đã nhiều năm chiến đấu xa quê.
Một đồng đội hỏi:
— Minh, cậu có nghĩ hôm nay mình sẽ vào được Đà Nẵng không?
Minh nhìn về phía thành phố:
— Tôi nghĩ hôm nay sẽ là một ngày rất khác.
Không ai nói thêm.
Tiếng động cơ bắt đầu vang lên.
Đoàn quân tiến về phía trước.
Những con đường cuối cùng
Những ngày trước đó, tình hình chiến trường miền Trung thay đổi rất nhanh.
Sau những thắng lợi liên tiếp, lực lượng cách mạng tiến xuống phía Nam.
Quảng Nam được giải phóng.
Đà Nẵng trở thành mục tiêu quan trọng tiếp theo.
Các đơn vị hành quân với tốc độ cao.
Những con đường vốn đầy dấu vết chiến tranh giờ trở thành tuyến tiến quân.
Minh ngồi trên xe.
Hai bên đường, người dân đứng nhìn.
Có người vẫy tay.
Có người bật khóc.
Có người chỉ đứng im, không nói được lời nào.
Một bà mẹ bế đứa trẻ trên tay gọi với theo:
— Các chú bộ đội ơi!
Minh quay lại.
Bà mẹ nói:
— Bao giờ hết chiến tranh vậy chú?
Minh nghẹn lại.
Anh chỉ có thể trả lời:
— Sắp rồi, má ạ.
Tiến vào thành phố
Đến gần Đà Nẵng, không khí càng trở nên căng thẳng.
Những người lính được lệnh giữ đội hình, tiến nhanh nhưng phải hết sức cảnh giác.
Minh nhìn thành phố phía trước.
Đà Nẵng hiện ra sau những ngày chiến tranh.
Anh đã từng nghe rất nhiều về thành phố này.
Nhưng anh chưa bao giờ nghĩ mình sẽ bước vào đây trong một ngày lịch sử như thế.
Các đơn vị tiếp tục tiến.
Trên những tuyến đường, người dân bắt đầu đổ ra.
Những khu phố vốn im lặng nay xuất hiện những gương mặt.
Một cô gái trẻ đứng bên đường hỏi:
— Các anh là bộ đội giải phóng phải không?
Một chiến sĩ gật đầu.
Cô gái bật khóc.
— Vậy là chiến tranh sắp hết rồi!
Người chiến sĩ chỉ mỉm cười.
Nhưng trong mắt anh cũng có nước.
Bởi họ hiểu rằng phía sau câu nói ấy là bao nhiêu năm chờ đợi.
Một cuộc gặp bên đường
Giữa dòng người, Minh nhìn thấy một ông cụ đứng bên hiên nhà.
Ông mặc chiếc áo cũ, mái tóc bạc trắng.
Khi đoàn quân đi qua, ông chắp tay trước ngực.
Minh bước xuống.
— Bác có khỏe không?
Ông cụ nhìn anh:
— Tôi chờ ngày này lâu lắm rồi.
— Bác có người thân ngoài mặt trận không?
Ông cụ im lặng.
Một lúc sau, ông nói:
— Hai đứa con tôi đi chiến đấu. Một đứa không trở về.
Minh cúi đầu.
Ông cụ nhìn đoàn quân:
— Nhưng hôm nay tôi thấy các chú vào thành phố. Tôi biết con tôi không hy sinh vô ích.
Minh không biết nói gì.
Anh chỉ nắm lấy bàn tay gầy guộc của ông.
Bàn tay ấy run nhẹ.
Hai con người không quen biết, giữa một ngày lịch sử, đứng lặng bên nhau.
Ngày 29 tháng 3
Đến ngày 29 tháng 3 năm 1975, Đà Nẵng được giải phóng.
Tin chiến thắng lan nhanh khắp thành phố.
Những con đường đông người.
Những gương mặt từ lo âu chuyển sang vui mừng.
Những người lính sau nhiều ngày hành quân mệt mỏi vẫn đứng lặng nhìn thành phố.
Có người ôm đồng đội.
Có người khóc.
Có người lấy từ túi áo ra tấm ảnh gia đình.
Minh cũng lấy ra một bức ảnh cũ.
Trong ảnh là mẹ anh đang đứng trước căn nhà quê.
Anh nhìn rất lâu.
Một người đồng đội hỏi:
— Nhớ mẹ à?
Minh gật đầu:
— Ừ. Mẹ bảo nếu có ngày đất nước yên bình thì về.
Người đồng đội cười:
— Vậy thì sắp được về rồi.
Minh nhìn bầu trời Đà Nẵng.
Lần đầu tiên sau rất nhiều năm, anh cho phép mình nghĩ về ngày trở về.
Đà Nẵng của ngày mai
Những ngày sau giải phóng, thành phố dần trở lại nhịp sống.
Người dân sửa sang nhà cửa.
Những con đường bắt đầu đông hơn.
Trẻ em chạy chơi.
Những người lính vẫn tiếp tục làm nhiệm vụ.
Minh đi ngang một trường học.
Qua hàng rào, anh nhìn thấy một nhóm trẻ đang ngồi bên nhau.
Một em bé hỏi:
— Bao giờ chúng cháu được đi học lại bình thường?
Minh cười:
— Sớm thôi.
Đứa trẻ nhìn anh:
— Sau này cháu muốn làm bác sĩ.
Minh vỗ nhẹ lên vai em.
— Hãy học thật giỏi nhé.
Anh bước đi.
Nhưng trong lòng anh thấy ấm áp.
Bởi anh hiểu rằng những người lính chiến đấu không phải để chiến tranh kéo dài.
Họ chiến đấu để những đứa trẻ có thể nói về tương lai.
Một trang sử khép lại
Ngày 29 tháng 3 năm 1975 đã trở thành một dấu mốc đặc biệt trong lịch sử dân tộc.
Quảng Nam – Đà Nẵng được giải phóng, tạo điều kiện quan trọng để lực lượng cách mạng tiếp tục tiến về phía Nam, hướng tới mục tiêu giải phóng Sài Gòn và thống nhất đất nước.
Nhưng với những người lính như Minh, lịch sử không chỉ là một ngày tháng.
Lịch sử là khuôn mặt của người mẹ đứng bên đường.
Là bàn tay run rẩy của ông cụ mất con.
Là tiếng khóc của những người đã chờ hòa bình quá lâu.
Là nụ cười của những đứa trẻ bắt đầu nghĩ về ngày mai.
Chiều hôm ấy, Minh đứng trên một con đường nhìn về phía biển.
Gió từ biển thổi vào mát rượi.
Anh nhớ đến những đồng đội đã không thể nhìn thấy ngày này.
Anh nói rất khẽ:
— Đà Nẵng giải phóng rồi.
Không có ai trả lời.
Chỉ có tiếng gió biển.
Nhưng trong lòng anh, dường như có một lời đáp.
Bởi những người đã hy sinh không còn trở về được nữa.
Nhưng điều họ mong muốn đã bắt đầu thành hiện thực.
Một thành phố được sống trong hòa bình. Một quê hương không còn chia cắt. Và một dân tộc đang tiến gần hơn đến ngày thống nhất.
Ngày 29 tháng 3 năm 1975 vì thế không chỉ là ngày một thành phố được giải phóng.
Đó còn là ngày niềm hy vọng về một tương lai hòa bình đã trở thành hiện thực trong trái tim hàng triệu người.



