NGÀY 4/5/1954: HOÀN THÀNH CÔNG TÁC CHUẨN BỊ ĐIỂM HỎA KHỐI BỘC PHÁ DƯỚI ĐỒI A1

Ngày 4/5/1954, trong giai đoạn cuối của Chiến dịch Điện Biên Phủ, quân và dân ta tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động chuẩn bị cho đợt tiến công quyết định vào các cứ điểm còn lại của quân Pháp, đặc biệt là cứ điểm A1 (Éliane 2) – một vị trí phòng ngự then chốt bảo vệ trung tâm Mường Thanh.

Sau 15 ngày đêm đào hầm trong điều kiện chiến đấu vô cùng gian khổ, lực lượng công binh đã hoàn thành đường hầm dài khoảng 49 mét dẫn vào lòng đồi A1. Chiều và đêm 4/5/1954, gần 1.000 kg thuốc nổ, được chia thành 49 gói, đã được đưa vào buồng nổ ở cuối đường hầm. Hệ thống điểm hỏa gồm dây cháy chậm, dây chuyền nổ và đường dây điện được lắp đặt hoàn chỉnh, sẵn sàng chờ lệnh kích nổ.

Lực lượng công binh hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ đào hầm và đưa thuốc nổ vào vị trí quy định. Tổ điểm hỏa gồm các đồng chí Nguyễn Phú Xuyên Khung, Nguyễn Điệt, Lưu Viết Thoảng và Nguyễn Văn Bạch, do đồng chí Nguyễn Phú Xuyên Khung chỉ huy, được giao nhiệm vụ trực tiếp điều khiển việc kích nổ khi có lệnh của Bộ Chỉ huy chiến dịch. Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, các chiến sĩ công binh đã thể hiện tinh thần dũng cảm, kiên cường và sẵn sàng hy sinh vì nhiệm vụ. Đồng chí Lưu Viết Thoảng sau này được tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Trên mặt trận, quân ta tiếp tục siết chặt vòng vây tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Sau khi làm chủ sân bay Mường Thanh từ cuối tháng 4/1954, quân ta đã cắt đứt gần như hoàn toàn tuyến tiếp tế bằng đường không của quân Pháp, khiến lực lượng đồn trú rơi vào tình trạng thiếu thốn nghiêm trọng về quân số, lương thực, đạn dược và thuốc men.

Về phía quân Pháp, trong rạng sáng 4/5/1954, một đơn vị thuộc Tiểu đoàn Dù Thuộc địa số 1 được điều lên tăng cường phòng ngự tại cứ điểm Éliane 2 (A1). Trong khi đó, một số đơn vị khác được điều chỉnh lực lượng để củng cố tuyến phòng thủ trung tâm trước sức ép ngày càng lớn của quân ta.

Cũng trong ngày 4/5/1954, Tổng chỉ huy quân viễn chinh Pháp ở Đông Dương Henri Navarre chỉ đạo nghiên cứu phương án rút quân khỏi Điện Biên Phủ trong trường hợp tập đoàn cứ điểm không thể giữ vững. Theo đó, Tướng Christian de Castries được phổ biến kế hoạch mang mật danh Albatros, đồng thời vẫn nhận lệnh tiếp tục tổ chức phòng ngự và giữ bí mật tuyệt đối về mọi phương án rút lui. Sau cuộc họp với các sĩ quan chỉ huy tại Mường Thanh, Bộ Chỉ huy quân Pháp dự kiến nếu buộc phải rút quân sẽ chia lực lượng thành nhiều hướng để tìm cách thoát khỏi vòng vây của Quân đội Nhân dân Việt Nam.

Trong khi chiến sự tại Điện Biên Phủ diễn ra quyết liệt, Hội nghị Genève về Đông Dương khai mạc tại Thụy Sĩ. Đoàn đại biểu Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa do Phó Thủ tướng Phạm Văn Đồng làm Trưởng đoàn tham dự hội nghị nhằm tìm kiếm một giải pháp hòa bình cho vấn đề Đông Dương trên cơ sở tôn trọng độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của các dân tộc.

Những công tác chuẩn bị hoàn tất trong ngày 4/5/1954, đặc biệt là việc hoàn thành đường hầm và bố trí khối bộc phá dưới đồi A1, đã tạo điều kiện quan trọng cho trận tiến công cuối cùng vào cứ điểm này. Đến đêm 6 rạng sáng 7/5/1954, khối bộc phá được kích nổ, góp phần quyết định vào việc tiêu diệt cứ điểm A1 và mở đường cho thắng lợi hoàn toàn của Chiến dịch Điện Biên Phủ vào ngày 7/5/1954.