Trong căn nhà cấp 4 được xây dựng khá lâu nhưng gọn gàng, sạch sẽ bên bờ sông Gianh, cựu chiến binh (CCB) Nguyễn Văn Thành (SN 1957) ở thôn Thanh Sơn, xã Quảng Thanh và những người đồng đội đang cùng nhau ôn lại kỷ niệm những ngày quân ngũ hào hùng. Họ là những người lính từng tham gia trận chiến ở Xuân Lộc (Đồng Nai), mở toang “cánh cửa thép” để quân ta tiến vào giải phóng Sài Gòn làm nên Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Như thước phim quay chậm hiện lại trong đầu, những người lính già kể lại, cuối năm 1972, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, những chàng trai trẻ đầy nhiệt huyết của quê hương Quảng Trạch đã lên đường nhập ngũ. Những người chiến sĩ trẻ măng ngày ấy được biên chế vào Tiểu đoàn 53 (bộ đội chủ lực của tỉnh), sau đó được biên chế vào Sư đoàn 341 (Quân khu 4).
Theo lời kể của những CCB, tháng 1/1975, khi đang đóng quân huấn luyện ở khu vực miền núi phía Tây huyện Lệ Thủy, Sư đoàn 341 nhận lệnh hành quân “thần tốc” vào miền Đông Nam bộ trong đội hình Quân đoàn 4. Sau khoảng 3 tháng hành quân, vừa đi xe vận tải, vừa đi bộ xuyên rừng Trường Sơn, cuối tháng 3/1975, toàn bộ Sư đoàn 341 đã có mặt ở Chiến khu D, chuẩn bị cho trận đánh giải phóng Xuân Lộc.
Trong trận đánh Xuân Lộc lịch sử kéo dài 12 ngày đêm, từ 9-21/4/1975, CCB Nguyễn Văn Thành là một chiến sĩ quân y, được biên chế ở Tiểu đoàn 24. Ông Thành kể, để quyết giữ “cánh cửa thép” Xuân Lộc bằng mọi giá, địch tập trung ở đây một lực lượng rất mạnh và điên cuồng kháng cự nên cả hai bên đều bị thương vong khá nặng nề. Đặc biệt, trong những ngày cao điểm của chiến dịch (ngày 9-19/4), mỗi ngày đều có hàng trăm thương binh được chuyển đến. Đội điều trị của ông Thành lúc đó chỉ có một bác sĩ và phải phẫu thuật liên tục hết ca này đến ca khác. Thiếu bác sĩ chữa bệnh nên ông Thành (y sĩ) tham gia phụ bác sĩ phẫu thuật những ca khó và trực tiếp phẫu thuật những ca đơn giản. “Thời điểm đó, trạm phẫu thuật của chúng tôi lúc nào cũng chật kín thương binh. Những thương binh sau khi xử lý vết thương xong được chuyển về hậu phương điều trị để tiếp nhận đợt mới. Hết đợt này đến đợt khác, chiến sĩ quân y thức trắng đêm mà vẫn làm không kịp. Nhiều đêm phải chứng kiến đồng chí, đồng đội của mình ra đi vĩnh viễn mà đau thắt lòng. Có những đồng đội của chúng tôi, trước khi hy sinh trên môi vẫn mấp máy hai từ “quyết thắng”, thương vô cùng!”, ông Thành xúc động nhớ lại.
CCB Nguyễn Văn Thành hiện là Trưởng ban liên lạc CCB của Sư đoàn 341 huyện Quảng Trạch. Trước đó, khi tham gia chiến đấu ở chiến trường Campuchia, ông Thành đã bị thương nặng (tỷ lệ thương tật 41%). Sau một thời gian điều dưỡng, năm 1979, ông chính thức được xuất ngũ, trở về địa phương, tích cực tham gia công tác xã hội. Ông từng đảm nhận chức vụ Xã đội trưởng xã Quảng Thanh, cán bộ thôn nhiều nhiệm kỳ liền…
