NGÀY CHÚNG TÔI GỌI TÊN NHỮNG NGƯỜI ĐÃ NẰM LẠI

Tôi là Trần Văn Lộc, sinh năm 1947. Trong đời lính của tôi, có rất nhiều trận đánh đã qua, nhưng có một “ngày chiến đấu” mà tôi nhớ nhất – đó là ngày chúng tôi tổ chức lễ tưởng niệm cho những người đồng đội đã nằm lại.

Ngày ấy không có tiếng súng, không có bom rơi. Chỉ có gió thổi qua rừng già và tiếng bước chân chậm chạp của những người lính đã đi qua chiến tranh, nay tóc đã bạc quá nửa.

Chúng tôi trở lại chiến trường cũ vào một buổi sáng nhiều sương. Con đường mòn năm xưa giờ đã phủ kín cỏ dại. Có đoạn tôi phải dừng lại rất lâu, vì nơi ấy từng là hố bom lớn – chỗ tiểu đội tôi trú ẩn trong một trận pháo kích ác liệt. Ba người đã không bước ra khỏi đó.

Ý tưởng tổ chức lễ tưởng niệm bắt đầu từ một cuộc họp nhỏ của anh em cựu binh. Không ai bảo ai, tất cả đều thấy mình còn nợ những người đã ngã xuống một lời gọi tên tử tế. Ngày họ hy sinh, không có kèn truy điệu, không có vòng hoa, chỉ có tiếng bom và đất đá vùi lấp. Chúng tôi muốn bù lại cho họ một điều gì đó, dù rất muộn.

Lễ tưởng niệm được tổ chức ngay bên một khoảng rừng trống, nơi trước kia là điểm tập kết của đại đội. Chúng tôi dựng một bàn thờ đơn sơ bằng mấy khúc gỗ, đặt lên đó bó hương, ít hoa rừng và danh sách những người đã hy sinh.

Không ai phân công, nhưng tôi được anh em giao đọc tên đồng đội. Có lẽ vì tôi là người còn giữ được cuốn sổ tay cũ, nơi tôi từng ghi lại tên từng người trong đại đội.

Khi tôi cất giọng đọc cái tên đầu tiên, cổ họng tôi nghẹn lại.
“Nguyễn Văn Tuấn…”
Tên vừa dứt, rừng im phăng phắc. Tôi có cảm giác như ai đó đang đứng rất gần, rất gần.

Tôi đọc tiếp. Mỗi cái tên là một gương mặt hiện lên rõ mồn một. Có người còn rất trẻ, chưa kịp gửi về nhà một lá thư. Có người đã có vợ, con chưa kịp chào đời. Có người hy sinh trong vòng tay tôi, máu thấm ướt cả ngực áo.

Đến tên cuối cùng, tôi không đọc được nữa. Nước mắt cứ thế chảy xuống, rơi trên cuốn sổ đã ố vàng. Những người lính đứng quanh tôi, không ai nói gì, nhưng vai họ rung lên trong im lặng.

Sau phút mặc niệm, mỗi người chúng tôi tự thắp một nén hương. Có người khẽ thì thầm như đang nói chuyện với bạn cũ:
“Tao đây rồi.”
“Chúng tao về thăm mày đây.”

Tôi chợt nhận ra, lễ tưởng niệm này không chỉ dành cho người đã khuất, mà còn là một cách để những người còn sống được nhẹ lòng. Suốt bao năm, chúng tôi sống với cảm giác mình đã đi tiếp con đường mà đồng đội không thể đi cùng. Nỗi day dứt ấy chưa bao giờ nguôi.

Trước khi rời đi, chúng tôi thống nhất mỗi năm sẽ quay lại. Không phải để khơi lại nỗi đau, mà để nhắc nhau rằng sự sống hôm nay được đánh đổi bằng sinh mạng của những người đã nằm lại.

Trên đường về, tôi quay đầu nhìn lại cánh rừng. Gió thổi mạnh hơn, lá xào xạc. Tôi tin rằng, ở đâu đó giữa rừng sâu này, những người đồng đội của tôi đã nghe thấy tiếng gọi tên mình.

Và tôi hiểu: chừng nào chúng tôi còn nhớ, còn gọi tên họ, thì họ vẫn chưa bao giờ thực sự rời xa chúng tôi.