Ngày Độc lập – Khoảnh khắc Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập

Ngày Độc lập – Khoảnh khắc lịch sử tại Quảng trường Ba Đình

Mùa thu năm 1945, lịch sử Việt Nam bước sang một trang mới. Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám, chính quyền đã về tay nhân dân ở nhiều địa phương. Trong những ngày cuối tháng 8, tại Hà Nội, công việc chuẩn bị cho một sự kiện trọng đại của đất nước cũng được tiến hành khẩn trương: tổ chức ngày lễ Độc lập và công bố bản Tuyên ngôn Độc lập.

Trong những ngày ấy, Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng các đồng chí làm việc để chuẩn bị cho sự kiện quan trọng. Ngày 29/8/1945, tại số nhà 48 phố Hàng Ngang, Người tiếp L.A. Patti và trao đổi về những công việc của Chính phủ lâm thời, trong đó có việc tổ chức ngày lễ Độc lập 2/9. Ngày 30/8, Người mời một số đồng chí đến nghe bản dự thảo Tuyên ngôn Độc lập và góp ý kiến. Đến ngày 31/8, Người tiếp tục bổ sung vào bản thảo và hỏi về công tác chuẩn bị cho cuộc mít tinh lớn tại Quảng trường Ba Đình.

Những công việc tưởng như rất cụ thể ấy lại gắn với một thời khắc có ý nghĩa đặc biệt. Một bản tuyên ngôn không chỉ là văn bản công bố sự ra đời của một nhà nước mới mà còn là lời tuyên bố về quyền độc lập của dân tộc Việt Nam trước đồng bào trong nước và nhân dân thế giới.

Buổi sáng mùa thu tại Ba Đình

Sáng ngày 2/9/1945, Hà Nội như khoác lên mình một diện mạo khác. Người dân từ nhiều nơi tập trung về khu vực Ba Đình. Cờ hoa xuất hiện trên các tuyến đường, không khí ngày lễ lan rộng trong thành phố.

Tại Quảng trường Ba Đình, một lễ đài được dựng lên. Hàng chục vạn đồng bào tập trung về đây để tham dự sự kiện lịch sử. Đây không chỉ là một buổi mít tinh thông thường mà là ngày mà một nhà nước mới chính thức tuyên bố sự ra đời trước quốc dân và thế giới.

Đến 14 giờ ngày 2/9/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh xuất hiện trên lễ đài. Thay mặt Chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Người đọc bản Tuyên ngôn Độc lập trước đông đảo đồng bào.

Mở đầu bản Tuyên ngôn, Người dẫn lại những tư tưởng về quyền con người và quyền bình đẳng, từ đó khẳng định quyền của dân tộc Việt Nam. Sau khi nêu những vấn đề liên quan đến chế độ thực dân và quá trình đấu tranh của nhân dân Việt Nam, bản Tuyên ngôn đi đến lời khẳng định về nền độc lập của đất nước.

Một trong những câu nói được ghi lại từ sự kiện là:

“Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã thành một nước tự do và độc lập.”

Đó là lời tuyên bố trước quốc dân đồng bào và thế giới về sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Một khoảnh khắc được ghi nhớ

Điều làm nên ý nghĩa đặc biệt của ngày 2/9/1945 không chỉ nằm ở bản văn được đọc trên lễ đài. Đó còn là hình ảnh hàng chục vạn người cùng có mặt tại Quảng trường Ba Đình trong một ngày lịch sử.

Sau buổi lễ, Chính phủ lâm thời làm lễ tuyên thệ và nhân dân thể hiện sự ủng hộ đối với Chính phủ. Trong ngày hôm đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh còn tiếp tục làm việc với các đại biểu và gửi thư tới cộng đồng người Hoa đang sinh sống tại Việt Nam.

Từ một sự kiện diễn ra vào mùa thu năm 1945, ngày 2/9 đã trở thành một dấu mốc được nhắc lại qua nhiều thế hệ. Hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh đứng trên lễ đài Quảng trường Ba Đình đọc Tuyên ngôn Độc lập đã trở thành một trong những hình ảnh tiêu biểu của lịch sử Việt Nam hiện đại.

Bản Tuyên ngôn Độc lập cũng là một văn kiện có dung lượng không dài nhưng chứa đựng những nội dung quan trọng về quyền con người, quyền dân tộc và nền độc lập của Việt Nam. Các tư liệu của Bảo tàng Hồ Chí Minh ghi nhận bản Tuyên ngôn do Chủ tịch Hồ Chí Minh trực tiếp soạn thảo và đọc tại Quảng trường Ba Đình ngày 2/9/1945.

Giá trị còn lại với hôm nay

Nhìn lại câu chuyện ngày 2/9/1945, điều còn lại không chỉ là một mốc thời gian trong sách giáo khoa. Đó là câu chuyện về một thời điểm mà khát vọng độc lập của dân tộc được tuyên bố công khai trước đồng bào cả nước và thế giới.

Đối với thế hệ hôm nay, việc tìm hiểu những câu chuyện lịch sử như ngày Độc lập giúp chúng ta hiểu thêm về hoàn cảnh đất nước trong quá khứ, về những con người đã góp phần tạo nên những bước ngoặt của lịch sử, đồng thời trân trọng hơn giá trị của hòa bình, độc lập và cuộc sống hiện tại.