Ngày giặc về làng
Trên vùng đồng bằng phù sa sông Hồng, nơi những buổi chiều vàng trải dài trên những cánh đồng nhãn lồng trĩu quả, có một ngôi làng nhỏ mang tên Nhân Dục. Đó là quê hương của Lương Văn Khải, người mà dân gian Hưng Yên vẫn gọi bằng cái tên trìu mến: ngọn đuốc của làng quê.
Từ thuở nhỏ, Khải đã nổi tiếng thông minh, chăm chỉ và có sức khỏe hơn người. Cha mất sớm, mẹ tần tảo nuôi con, Khải lớn lên giữa những ngày quê hương chìm trong lửa khói xâm lược. Chứng kiến cảnh làng xóm bị tàn phá, người dân bị bắt bớ, trong lòng Khải nung nấu quyết tâm đứng dậy bảo vệ quê hương.
Ngày giặc về làng
Một buổi chiều mùa hạ, khi những cánh cò vừa bay về đầm, tin báo giặc kéo đến trấn Hưng Yên lan khắp vùng. Chúng lùng sục, cướp bóc, bắt người. Làng Nhân Dục nhỏ bé đứng trước nguy cơ bị tàn phá.
Khải lúc ấy mới ngoài đôi mươi, nhưng đã tập hợp thanh niên trong làng, lập đội nghĩa dũng. Không khí căng như dây đàn, nhưng ai cũng nhìn vào Khải — người đứng đầu với ánh mắt kiên định và bình tĩnh đến lạ thường.
Trận phục kích bên bờ sông
Khải suy nghĩ thật lâu rồi quyết định dẫn dân làng dựng bẫy ở con đường nhỏ bên bờ sông Luộc — nơi đoàn quân giặc chắc chắn phải đi qua. Trong đêm, dưới ánh trăng mờ, những người nông dân hiền lành biến thành chiến binh, tay cầm giáo, mác, cuốc, gậy… nhưng tinh thần thì mạnh hơn bất cứ thứ vũ khí nào.
Khi giặc lọt vào bẫy, Khải ra hiệu. Những tiếng hô vang lên như sấm:
“Vì quê hương Hưng Yên! Xông lên!”
Giặc bất ngờ, đội quân nhỏ của Khải đã đánh tan toán quân xâm lược, giải thoát nhiều người bị bắt, giữ vững được cả vùng.
Người anh hùng trong lòng dân
Sau trận đánh, tiếng tăm của Khải lan khắp Phố Hiến, từ bến sông đến các phiên chợ. Ông được nhân dân yêu mến không chỉ bởi lòng dũng cảm, mà còn bởi trái tim nhân hậu:
ông vận động dân trồng lại ruộng,
xây dựng đê điều,
dạy trẻ học chữ,
chăm sóc người nghèo.
Khi giặc trở lại với lực lượng lớn hơn, Khải tiếp tục chiến đấu đến hơi thở cuối cùng. Người dân kể rằng khi ông ngã xuống, tay vẫn nắm chặt lá cờ đỏ đã bạc màu.
Ngày an táng Khải, cả làng Nhân Dục trắng khăn, con đường nhỏ dẫn ra bãi sông đầy hoa dại. Người dân lập miếu thờ ông, xem ông như thần hộ vệ của vùng đất.
Ý nghĩa câu chuyện
Câu chuyện về người anh hùng đất Hưng Yên ca ngợi:
lòng yêu nước,
tinh thần đoàn kết,
sự dũng cảm của những người nông dân bình dị,
và sức mạnh bất khuất của con người Việt Nam trước giặc ngoại xâm.
