"Ngày này năm xưa" - 25/4/1882: Pháp đánh thành Hà Nội lần 2

Sáng ngày 25/4, sau một ngày gửi tối hậu thư đòi giải tán quân đội và giao nộp thành, 500 lính Pháp do đại tá Henri Rivière nổ súng tấn công thành Hà Nội do tổng đốc Hoàng Diệu cùng 9000 lính triều đình canh giữ.Tuy kém xa về quân số nhưng Pháp có sự hỗ trợ của 4 pháo hạm bắn từ sông vào, và vũ khí trang bị đều trội hơn quân thủ thành. Mỗi lính viễn chinh mang 1 khẩu súng nòng rãnh, có lưỡi lê, túi đạn 200 viên và một con dao găm. Trong khi đó, chỉ 1/3 lính trong thành Hà Nội có súng, mà lại toàn hỏa mai đời cũ, nòng trơn nhồi thuốc nổ đen, còn lại là gươm giáo, mã tấu.....49 khẩu thần công trên tường thành thì gỉ ngoét ra và chẳng thấy miêu tả bắn được phát nào từ đầu đến cuối trận.Đúng 8:15, các pháo thuyền Fanfare, Surprise, Massue và Carbine từ bờ sông Hồng bắn đại bác vào thành. Pháo mặt đất cũng kéo đến sát cổng thành mà bắn (trong ảnh). Tới 10:45, quân Pháp đổ bộ tấn công, và chỉ mất 15 phút để cắm cờ. Vẫn có sự kháng cự yếu ớt khiến thiếu tá Berthe des Villers và 3 binh sĩ Pháp bị thương, nhưng nói chung là quan binh mạnh ai nấy chạy (60 người chết và bị thương). Tổng đốc Hoàng Diệu không giữ được thành, đành treo cổ tự vẫn dưới một cái cây trước Võ Miếu ( nằm ở vị trí đầu phố Chu Văn An trước mặt trụ sở Bộ Ngoại giao ngày nay).