Ngày thành lập đội quân 34 người

Mỗi lần đọc lại lịch sử Quân đội nhân dân Việt Nam, tôi luôn xúc động trước một hình ảnh rất đặc biệt: 34 con người đứng giữa núi rừng Cao Bằng trong mùa đông năm 1944, với vũ khí còn ít hơn cả niềm tin mà họ mang theo.

Đó là ngày 22 tháng 12 năm 1944.

Khi ấy, tình hình cách mạng đang chuyển biến nhanh chóng. Theo chỉ thị của lãnh tụ Hồ Chí Minh, đồng chí Võ Nguyên Giáp được giao nhiệm vụ thành lập một đội quân chủ lực đầu tiên của cách mạng. Tên gọi của đơn vị là Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân.

Nơi thành lập là khu rừng Trần Hưng Đạo, thuộc huyện Nguyên Bình, Cao Bằng. Trời cuối đông lạnh buốt, sương phủ dày trên những tán cây. Không có lễ đài, không có quân phục chỉnh tề, không có tiếng nhạc hay hàng quân dài vô tận.

Chỉ có 34 chiến sĩ.

Trong số họ có người là nông dân, người là thợ thủ công, người là thanh niên dân tộc Tày, Nùng, Dao, có người mới rời gia đình chưa lâu. Tuổi đời phần lớn còn rất trẻ. Vũ khí cũng vô cùng thiếu thốn: vài khẩu súng trường, súng kíp, súng ngắn và một số vũ khí thô sơ.

Một nhân chứng sau này kể rằng, khi nhìn đội hình nhỏ bé ấy, nhiều người hiểu rõ con đường phía trước sẽ vô cùng gian nan. Đối đầu với quân đội thực dân được trang bị mạnh, 34 người ấy dường như quá ít ỏi.

Trước giờ thành lập, Võ Nguyên Giáp đọc chỉ thị của Hồ Chí Minh. Có một ý được nhấn mạnh mà các chiến sĩ nhớ mãi: “Tên Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân nghĩa là chính trị trọng hơn quân sự.”

Đội quân ấy không chỉ để đánh giặc, mà còn để tuyên truyền, giác ngộ và tổ chức quần chúng.

Sau lễ thành lập ngắn gọn, từng chiến sĩ tuyên thệ dưới lá cờ đỏ sao vàng. Họ hứa trung thành với Tổ quốc, giữ bí mật, đoàn kết và chiến đấu đến cùng cho độc lập dân tộc.

Tôi đặc biệt nhớ lời kể của một cựu chiến sĩ:

— Lúc giơ tay tuyên thệ, tôi vừa tự hào vừa lo. Không biết mình có sống đến ngày thắng lợi không, nhưng ai cũng tin việc mình làm là đúng.

Niềm tin ấy mới là sức mạnh lớn nhất của đội quân 34 người.

Ngay sau khi thành lập, đơn vị không có thời gian nghỉ ngơi lâu. Chỉ vài ngày sau, đội đã mở trận đánh đầu tiên vào đồn Phai Khắt, rồi tiếp đó là đồn Nà Ngần. Cả hai trận đều giành thắng lợi nhanh gọn, thu thêm vũ khí và gây tiếng vang lớn trong vùng.

Những chiến thắng ấy không chỉ có ý nghĩa quân sự. Chúng chứng minh rằng lực lượng cách mạng tuy nhỏ nhưng có thể đánh thắng nếu biết dựa vào dân, biết tổ chức và có quyết tâm cao.

Điều làm tôi xúc động nhất là bữa cơm sau ngày thành lập. Theo nhiều hồi ký, bữa ăn rất đơn sơ: cơm độn, rau rừng, chút muối và nước suối. Không ai nghĩ mình đang dự phần vào một sự kiện sẽ được lịch sử ghi nhớ. Họ chỉ nghĩ rằng ngày mai phải tiếp tục hành quân, tiếp tục chiến đấu.

Từ 34 người ấy, lực lượng vũ trang cách mạng dần lớn mạnh thành Việt Nam Giải phóng quân, rồi Quân đội quốc gia và dân quân tự vệ, và sau này là Quân đội nhân dân Việt Nam.

Khi đứng trước những hàng quân hùng mạnh hôm nay, tôi thường nhớ đến buổi chiều mùa đông ở rừng Trần Hưng Đạo năm ấy. Lịch sử đôi khi bắt đầu không phải từ những điều lớn lao, mà từ 34 con người bình dị, vài khẩu súng cũ và một niềm tin không gì dập tắt được.

Ngày thành lập đội quân 34 người là lời nhắc nhở rằng sức mạnh của quân đội Việt Nam trước hết không nằm ở số lượng hay vũ khí, mà ở lý tưởng độc lập dân tộc, ở sự gắn bó với nhân dân và ở ý chí dám đứng lên khi đất nước cần.