Ngày thành lập lực lượng Giải phóng quân liên quận Hóc Môn – Bà Điểm – Đức Hòa

Thời gian: Ngày 1/11/1945

Địa điểm: Đình làng Mỹ Hạnh, Đức Hòa (nay thuộc tỉnh Long An)

Bối cảnh lịch sử

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, chính quyền cách mạng ở Nam Bộ vừa được thành lập đã phải đối mặt với cuộc tái xâm lược của thực dân Pháp. Tại vùng ven Sài Gòn – Chợ Lớn, việc xây dựng một lực lượng vũ trang thống nhất trở thành yêu cầu cấp bách nhằm bảo vệ chính quyền cách mạng và tổ chức kháng chiến lâu dài.

Diễn biến sự kiện

Ngày 1/11/1945, tại Đình làng Mỹ Hạnh (Đức Hòa), Xứ ủy và Tỉnh ủy Gia Định – Chợ Lớn tổ chức thành lập Giải phóng quân liên quận Hóc Môn – Bà Điểm – Đức Hòa. Đây được nhiều tài liệu lịch sử xác định là lực lượng vũ trang cách mạng đầu tiên của miền Đông Nam Bộ do Đảng trực tiếp tổ chức và lãnh đạo sau Cách mạng Tháng Tám.

Trong Ban Chỉ huy đầu tiên có các đồng chí Tô Ký, Trần Văn Trà, Huỳnh Văn Một và Nguyễn Văn Hượt trực tiếp tổ chức, chỉ huy lực lượng. Theo một số hồ sơ di tích và tài liệu địa phương, Trần Văn Trà phụ trách công tác chính trị của đơn vị, cùng Ban Chỉ huy xây dựng tổ chức, huấn luyện và củng cố lực lượng trong điều kiện vô cùng thiếu thốn.

Ngay sau lễ thành lập, đơn vị nhanh chóng triển khai nhiệm vụ bảo vệ các địa bàn Hóc Môn, Bà Điểm và Đức Hòa; tổ chức đánh địch, bảo vệ nhân dân, xây dựng chính quyền cách mạng và làm công tác dân vận. Chỉ trong vài tháng, từ hạt nhân ban đầu, lực lượng này phát triển thành Chi đội 12, Chi đội 14 và Chi đội 15, sau này tiếp tục phát triển thành các trung đoàn chủ lực của Nam Bộ.

Đối với Trần Văn Trà, đây là dấu mốc đặc biệt quan trọng. Từ một cán bộ hoạt động bí mật vừa bước ra khỏi nhà tù, ông bắt đầu đảm nhiệm vai trò xây dựng và chỉ huy lực lượng vũ trang cách mạng, mở đầu cho con đường binh nghiệp gắn bó với chiến trường Nam Bộ suốt ba mươi năm sau đó.

Ý nghĩa lịch sử

Sự ra đời của Giải phóng quân liên quận Hóc Môn – Bà Điểm – Đức Hòa đánh dấu bước chuyển từ đấu tranh chính trị sang xây dựng lực lượng vũ trang tập trung ở vùng ven Sài Gòn. Đây cũng là một trong những nền móng của lực lượng vũ trang Nam Bộ trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Bài học rút ra

Trong những thời điểm đất nước đứng trước thử thách, việc nhanh chóng xây dựng tổ chức, đoàn kết lực lượng và đặt dưới sự lãnh đạo thống nhất là yếu tố quyết định để bảo vệ thành quả cách mạng.