NGÀY TRỞ VỀ

Ngày trở về, Minh không nhận ra con đường làng.

Con đường đất ngày trước đã thành đường bê tông.

Những bụi tre cũ không còn.

Căn nhà đầu làng cũng đã thay bằng một ngôi nhà mới.

Minh đứng xuống xe, cầm chiếc ba lô cũ.

Anh không biết phải đi hướng nào.

Một người phụ nữ trung niên nhìn anh rồi hỏi:

“Anh tìm ai?”

Minh nói tên mình.

Người phụ nữ sững lại.

“Anh là… Minh?”

Anh gật đầu.

Bà bật khóc.

“Anh còn sống?”

Minh không hiểu.

Bà nói:

“Gia đình đã nhận tin anh mất từ nhiều năm trước.”

Minh đứng lặng.

Chiến tranh và những lần di chuyển khiến tin tức về anh bị gián đoạn.

Gia đình tưởng anh không còn.

Trong căn nhà, mẹ anh đã mất từ lâu.

Cha cũng không còn.

Người em gái ngày nào giờ đã có gia đình.

Cô đứng trước mặt anh, nước mắt không ngừng rơi.

“Anh về muộn quá.”

Minh không biết trả lời.

Anh nhìn quanh căn nhà.

Chiếc bàn cũ vẫn còn.

Trên tường có một bức ảnh gia đình.

Trong ảnh là một chàng trai trẻ.

Đó là anh.

Nhưng người trong ảnh chưa từng biết rằng mình sẽ có một ngày trở về trong một gia đình đã đổi khác.

Buổi tối, em gái nấu cơm.

Cô làm món mà mẹ ngày trước thường nấu.

Minh ăn một miếng rồi dừng lại.

“Giống mẹ.”

Em gái quay đi lau nước mắt.

Hai anh em ngồi rất lâu.

Họ kể cho nhau nghe những năm tháng đã mất.

Minh kể về đồng đội.

Kể về những người không trở về.

Em gái kể về cha mẹ.

Kể về những lần gia đình chờ thư.

Kể về ngày nhận tin báo tử.

Hai câu chuyện ghép lại thành một khoảng đời.

Minh nhận ra mình đã sống trong chiến tranh, còn gia đình sống trong sự chờ đợi.

Mỗi bên đều có một cuộc chiến riêng.

Đêm ấy, Minh ra trước sân.

Trời đầy sao.

Anh nghĩ về những người bạn không có ngày trở về.

Anh nghĩ về những bà mẹ đã chờ con đến cuối đời.

Anh nghĩ về tuổi trẻ của mình.

Chiến tranh đã kết thúc từ lâu.

Nhưng trong lòng mỗi người từng đi qua nó, có những ký ức sẽ ở lại mãi.

Sáng hôm sau, Minh đi quanh làng.

Anh nhận ra một gốc cây cũ.

Ngày nhỏ anh từng trèo lên đó.

Anh đứng nhìn rất lâu.

Rồi anh mỉm cười.

Có những thứ đã mất.

Có những người không còn.

Nhưng quê hương vẫn ở đây.

Và anh đã trở về.

Không phải tất cả những người ra đi đều có được ngày ấy.

Vì thế, với Minh, trở về không chỉ là bước qua cánh cửa nhà mình.

Đó còn là trở về thay cho những người bạn đã nằm lại.

Là sống tiếp phần đời mà họ không có.

Là kể lại những câu chuyện của họ để người sau biết rằng hòa bình hôm nay không tự nhiên mà có.

Nó được đánh đổi bằng tuổi trẻ, bằng nước mắt, bằng những lời hẹn không thành và bằng những người đã đi mãi không về.