“Ngày trở về không còn đông đủ”

Bác Vinh kể, sau ngày đất nước hoàn toàn giải phóng, đơn vị của bác được lệnh tập hợp lại lần cuối trước khi giải thể. Đó là một buổi sáng không còn tiếng súng, không còn những cuộc hành quân vội vã. Mọi thứ yên tĩnh đến lạ. Anh em đứng thành hàng, vẫn là đội hình quen thuộc năm nào, nhưng cảm giác thì không còn như trước nữa.

Bác nói, lúc ấy ai cũng nghĩ sẽ là một ngày thật vui. Và đúng là có vui — nhưng không phải kiểu vui ồn ào.

Mọi người nhìn nhau, có người cười, có người vỗ vai nhau, có người đứng lặng. Những gương mặt đã đi cùng nhau qua bao nhiêu trận đánh, bao nhiêu lần sống chết… giờ vẫn còn đó. Nhưng khi nhìn dọc hàng ngũ, tự nhiên ai cũng nhận ra: hàng quân không còn kín như xưa.

Có người khẽ hỏi:
“Anh A đâu rồi?”

Một người khác đứng bên cạnh, im một lúc rồi đáp rất nhẹ:
“Nằm lại rồi…”

Không ai hỏi thêm nữa.

Một lát sau lại có tiếng:
“Còn thằng B, hôm trước còn thấy…”

Người khác nhìn xuống đất:
“Nó ở lại trận năm ngoái.”

Những câu trả lời đều ngắn, rất khẽ.
Như thể chỉ cần nói to hơn một chút thôi… là không giữ được nữa.

Bác Vinh kể, không ai khóc thành tiếng. Nhưng có những ánh mắt đỏ lên. Có người quay mặt đi chỗ khác, giả vờ nhìn xa xăm. Có người cúi xuống chỉnh lại dây giày, dù chẳng có gì để chỉnh.

Ngày chiến thắng, đáng lẽ phải là ngày trọn vẹn nhất.
Nhưng cũng chính ngày đó… người ta nhận ra rõ nhất những chỗ trống.

Có những vị trí trong hàng ngũ… sẽ mãi mãi không có ai đứng vào nữa.

Sau khi điểm danh xong, chỉ huy nói vài lời. Đại ý là nhiệm vụ đã hoàn thành, đất nước đã hòa bình, mỗi người rồi sẽ trở về với cuộc sống riêng. Những lời rất bình thường, ai cũng hiểu. Nhưng khi nghe xong, không ai vỗ tay.

Vì ai cũng biết, có những người đã không có ngày trở về.

Bác Vinh nói, lúc giải tán, mọi người không ai đi ngay. Họ đứng lại thêm một lúc, nhìn nhau, như muốn nhớ thật kỹ gương mặt của từng người còn lại. Có người bắt tay rất chặt. Có người chỉ gật đầu.

Không cần nói nhiều.

Vì những điều cần nói… đã nằm lại hết trên những chặng đường họ đã đi qua cùng nhau.

Bác bảo, sau này trở về cuộc sống bình thường, nhiều khi đang giữa một ngày rất yên ổn, bác lại nhớ đến buổi tập hợp hôm đó. Không phải nhớ đến niềm vui chiến thắng, mà nhớ đến cảm giác khi nhìn một hàng ngũ… không còn đủ người.

Chiến tranh kết thúc, đất nước hòa bình — đó là điều lớn lao nhất.

Nhưng với những người đã đi qua cuộc chiến,
thì ngày trở về… không bao giờ là một ngày trọn vẹn.

Vì trong mỗi niềm vui,
luôn có những khoảng trống lặng im —

mà chỉ những người từng đứng trong hàng ngũ ấy… mới hiểu hết được.