Ngày trở về quê hương

Buổi chiều hôm ấy, trong hội trường nhỏ, bác cựu chiến binh ngồi lặng một lúc lâu rồi mới bắt đầu câu chuyện. Giọng bác khàn khàn:

– “Ngày trở về… là ngày bác vui nhất… mà cũng đau nhất trong đời.”

Cả căn phòng im phăng phắc.

Bác kể, sau nhiều năm hành quân dọc dãy Trường Sơn, cuối cùng bác cũng nhận được quyết định phục viên. Trên chuyến xe trở về, tim bác đập liên hồi. Trong đầu chỉ hiện lên hình ảnh mẹ ngồi trước hiên nhà, tay phe phẩy chiếc quạt mo, miệng mỉm cười:

– “Bao giờ con mới về hở con?”

Bác nắm chặt chiếc ba lô sờn cũ:

– “Con về rồi đây, mẹ ơi…”

Xe dừng ở đầu làng. Con đường đất đỏ vẫn đó, hàng tre vẫn rì rào. Nhưng ngôi nhà nhỏ của bác nhìn xa đã thấy khác lạ – mái rạ đã được thay mới, bức tường quét vôi trắng.

Một người hàng xóm nhận ra bác trước tiên:

– “Trời đất ơi… thằng Ba phải không?”

– “Dạ… cháu đây ạ.”

Người hàng xóm bỗng chững lại, ánh mắt chùng xuống:

– “Sao mày… không về sớm hơn?”

Tim bác nhói lên.

– “Mẹ cháu đâu rồi bác?”

Người hàng xóm thở dài, giọng nghèn nghẹn:

– “Mẹ mày… mất năm ngoái rồi.”

Câu nói ấy như tiếng sét. Tai bác ù đi. Bác đứng lặng giữa con đường làng quen thuộc.

– “Không thể nào… Hôm con đi, mẹ còn khỏe mà…”

– “Bà yếu dần vì nhớ mày. Ngày nào cũng ra đầu ngõ ngóng.”

Bác kể đến đây thì dừng lại, đôi mắt đỏ hoe. Hội trường lặng thinh.

Bác bước vào sân nhà. Bàn thờ nghi ngút khói. Ảnh mẹ đặt chính giữa, nụ cười hiền hậu như ngày nào. Bác quỳ sụp xuống.

– “Mẹ ơi… con về rồi đây.”

Giọng bác run run:

– “Con xin lỗi… con về muộn quá.”

Những giọt nước mắt của người lính từng trải qua bom đạn rơi xuống nền đất. Bác kể:

– “Bom đạn bác không khóc. Đồng đội hy sinh, bác cắn răng chịu đựng. Nhưng hôm ấy… bác khóc như một đứa trẻ.”

Bác lấy từ ba lô ra một chiếc khăn tay cũ.

– “Đây là khăn mẹ thêu cho bác ngày nhập ngũ. Mẹ nói: ‘Giữ lấy mà lau mồ hôi.’ Vậy mà ngày về, bác lại dùng nó lau nước mắt.”

Tối hôm ấy, căn nhà vắng lặng. Không còn tiếng mẹ hỏi han:

– “Con ăn thêm bát cơm nữa không?”

Không còn tiếng bước chân chậm rãi trong bếp.

Chỉ có tiếng gió lùa qua vách và tiếng bác tự nói với mình:

– “Giá như… giá như con về sớm hơn một chút…”

Hôm sau, bác ra nghĩa trang làng. Trước mộ mẹ, bác thì thầm:

– “Mẹ yên tâm nhé. Con đã hoàn thành nhiệm vụ. Đất nước hòa bình rồi.”

Một người bạn cũ đến đặt tay lên vai bác:

– “Thôi, bà cụ trên đó chắc mừng lắm khi thấy mày trở về.”

Bác gật đầu:

– “Ừ… chắc mẹ đang cười.”

Rồi bác nói với chúng em:

– “Ngày trở về không phải ai cũng còn đủ người thân để ôm. Vì thế, các cháu hãy trân trọng từng khoảnh khắc bên gia đình.”

Giọng bác trầm xuống:

– “Chiến tranh cướp đi nhiều thứ lắm. Nhưng nó cũng dạy bác hiểu giá trị của hòa bình, của hai tiếng ‘gia đình’.”

Khi câu chuyện kết thúc, cả hội trường không ai nói gì. Em nhìn người cựu chiến binh già – mái tóc bạc, đôi tay run run – mà lòng nghẹn lại. Em hiểu rằng đằng sau nụ cười hiền hậu ấy là cả một trời ký ức vừa tự hào vừa đau đớn.

Và em thầm hứa sẽ sống thật tốt, để không phụ sự hy sinh của những người đã dành trọn tuổi trẻ cho đất nước, và của những người mẹ đã chờ đợi trong mòn mỏi đến phút cuối đời.