Ngày trở về từ "địa ngục" - Khúc khải hoàn ca của những người tù Côn Đảo năm 1975

1. "Đêm trước" của ngày đại thắng

Đầu năm 1975, dù bị cách ly hoàn toàn, nhưng qua những kênh liên lạc bí mật và tiếng gõ Morse trên vách tường, những người tù chính trị tại Côn Đảo đã bắt đầu cảm nhận được luồng sinh khí mới từ đất liền. Những bản tin về các trận thắng ở Tây Nguyên, Huế, Đà Nẵng bay ra đảo như liều thuốc tiên hồi sinh niềm tin.

Các chi bộ Đảng trong tù bắt đầu họp kín, chuẩn bị lực lượng, phân công vị trí để khi có tín hiệu sẽ đồng loạt vùng lên. "Chúng tôi không thể chết trong tù khi quê hương đang được giải phóng", đó là mệnh lệnh trái tim của mỗi chiến sĩ.

2. Lá cờ đỏ tung bay trên đỉnh "Chuồng Cọp"

Sáng ngày 1 tháng 5 năm 1975, khi biết chính quyền trên đảo đã hoảng loạn và tháo chạy, Đảng ủy nhà tù Côn Đảo phát lệnh khởi nghĩa. Từ các khu biệt giam, hàng ngàn chiến sĩ cùng tù nhân chính trị đồng loạt phá xiềng xích, lao ra khỏi xà lim.

Cảnh tượng lúc bấy giờ thật nghẹt thở và xúc động: Những người tù vốn gầy gò, ốm yếu, những người bị liệt chân vì gông cùm nay như được tiếp thêm sức mạnh thần kỳ. Họ dìu nhau, dìu những người đồng đội bị thương, những người già yếu lao ra sân. Tiếng reo hò, tiếng hát vang dậy cả hòn đảo. Trên đỉnh cột cờ của nhà tù – nơi từng là biểu tượng của sự áp bức – lá cờ đỏ sao vàng được kéo lên trong niềm kiêu hãnh tột cùng. Máu của biết bao anh hùng đã đổ xuống để làm nên sắc đỏ ấy, và hôm nay, lá cờ ấy đã chứng kiến sự tự do của những người còn sống sót.

3. Cuộc hội ngộ giữa đại dương

Khi những chiếc tàu hải quân đầu tiên của quân Giải phóng cập cảng Bến Đầm, hàng ngàn người tù đã ùa ra bờ biển. Họ khóc, họ cười, họ gọi tên đồng đội. Có những người gặp lại nhau sau hàng chục năm xa cách trong ngục tối, có những người chỉ còn nhận ra nhau qua ánh mắt dù đã thay đổi hoàn toàn về hình dáng.

Trên chuyến tàu đưa hàng ngàn cựu tù chính trị về đất liền, không khí vô cùng thiêng liêng. Mọi người chia nhau từng miếng cơm, ngụm nước, kể cho nhau nghe về những ước mơ khi ra tù. "Lúc ấy, chúng tôi nhìn về phía đất liền mà thấy Tổ quốc thân thương quá. Cảm giác bước chân lên đất liền, hít thở không khí tự do, đối với tôi như là được sinh ra lần thứ hai," một cựu tù nhân từng chia sẻ.

4. Di sản của những người trở về

Những người tù Côn Đảo ngày ấy, khi trở về đất liền, dù thân thể mang đầy thương tật, dù đã mất đi tuổi trẻ trong ngục tối, họ vẫn tiếp tục bắt tay vào xây dựng lại đất nước. Họ là những người cán bộ mẫu mực, những người dân lao động tận tụy, những bậc ông bà gương mẫu.

Câu chuyện về ngày trở về của họ nhắc nhở chúng ta về cái giá của hòa bình. Hòa bình không tự nhiên mà có, hòa bình được đánh đổi bằng sự kiên trung của những người đã sẵn sàng chấp nhận ngục tù để Tổ quốc được nở hoa.