NGÀY TRỞ VỀ VÀ NHỮNG ĐỒNG ĐỘI KHÔNG CÒN NỮA

Mỗi lần kể về ngày xuất ngũ trở về quê hương, bác Trần Văn Hùng thường im lặng rất lâu. Có lẽ với người lính từng đi qua chiến tranh, ngày trở về không chỉ là niềm vui mà còn chất chứa rất nhiều cảm xúc khó gọi thành lời. Bác kể rằng cuối năm 1981, sau nhiều năm công tác tại Tây Nguyên và chiến trường Campuchia, bác nhận quyết định xuất ngũ trở về quê hương Hoằng Tiến. “Hôm nhận quyết định, tôi vừa mừng vừa bâng khuâng,” bác kể.
“Mừng vì sắp được về nhà, nhưng cũng thương đồng đội lắm.” Người viết hiểu rằng, gần mười năm quân ngũ không chỉ là quãng thời gian làm nhiệm vụ mà còn là cả tuổi trẻ của một con người. Ở đó có mồ hôi, nước mắt, có bom đạn, mất mát và cả những tình cảm sâu nặng không thể nào quên. Ngày rời đơn vị, bác cùng đồng đội ngồi với nhau rất lâu dưới tán rừng già. Không ai nói nhiều, chỉ lặng lẽ chuyền nhau điếu thuốc và nhắc lại những kỷ niệm suốt bao năm chiến đấu. “Có người ôm nhau khóc,” bác nhớ lại.
“Bởi chẳng biết sau này còn gặp lại không.” Trong ba lô của bác ngày ấy không có nhiều đồ đạc. Ngoài vài bộ quần áo bạc màu là cuốn sổ nhỏ ghi tên những đồng đội thân thiết, vài tấm ảnh cũ và chiếc khăn tay mẹ đưa trước ngày nhập ngũ. Người viết hình dung người lính năm ấy bước lên xe trở về quê với bao tâm trạng đan xen. Phía trước là gia đình, là quê hương yêu dấu. Nhưng phía sau là cả một quãng đời không thể nào quên. Sau nhiều ngày di chuyển, bác Hùng cuối cùng cũng đặt chân về đến Hoằng Tiến. “Vừa nhìn thấy biển là tôi muốn khóc,” bác nói nhỏ. Biển quê vẫn vậy. Những con sóng vẫn bạc đầu xô vào bờ cát trắng như ngày bác ra đi. Nhưng chàng trai trẻ năm nào giờ đã khác. Những năm tháng chiến tranh đã khiến bác già dặn hơn rất nhiều. Ngày bác trở về, mẹ bác ôm chầm lấy con trai mà bật khóc. “Bà cứ sờ mãi lên vai tôi rồi nói: ‘Con còn sống trở về là mẹ mừng rồi’,” bác xúc động kể. Người viết cảm nhận rõ niềm hạnh phúc giản dị nhưng vô cùng lớn lao của một gia đình có con trai trở về sau chiến tranh. Trong làng năm ấy, không phải ai cũng may mắn được đoàn tụ. Có những người mãi mãi nằm lại chiến trường, có những bà mẹ ngày ngày ngóng con trong vô vọng. “Về đến quê rồi tôi mới biết nhiều bạn cùng nhập ngũ năm ấy không còn nữa,” bác trầm giọng. Câu nói ấy khiến người viết lặng đi. Chiến tranh kết thúc nhưng nỗi đau thì còn ở lại rất lâu trong lòng những người sống sót. Những ngày đầu trở về cuộc sống đời thường, bác Hùng gặp không ít khó khăn. Sau gần mười năm quân ngũ, bác gần như phải bắt đầu lại mọi thứ từ đầu. Ban ngày bác theo cha đi biển, tối về phụ giúp gia đình. Cuộc sống còn nhiều thiếu thốn nhưng bác chưa bao giờ nản lòng. “Người lính quen gian khổ rồi,” bác cười hiền. Điều khiến bác nhớ nhất sau khi trở về là cảm giác được ngủ một giấc yên bình mà không phải giật mình vì tiếng báo động hay tiếng bom đạn. “Đêm đầu tiên ở nhà tôi thức gần trắng,” bác kể.
“Nghe tiếng sóng biển mà thấy bình yên lạ lắm.” Người viết hiểu rằng, với những người từng đi qua chiến tranh, hai chữ “bình yên” quý giá hơn bất cứ điều gì. Dẫu đã trở về cuộc sống đời thường, nhưng ký ức chiến tranh chưa bao giờ rời xa bác. Có những đêm nằm ngủ, bác vẫn mơ thấy những cánh rừng Tây Nguyên mịt mù sương, những đêm mưa ở Campuchia và cả gương mặt những đồng đội đã hy sinh. Bác kể về Bình – người chiến sĩ trẻ với lá thư chưa kịp gửi năm nào – bằng giọng nghẹn lại: “Đến giờ tôi vẫn nhớ như in gương mặt cậu ấy.” Mỗi năm đến ngày thương binh liệt sĩ, bác lại cùng đồng đội cũ đi thắp hương cho những người đã khuất. Họ ngồi với nhau, nhắc lại chuyện cũ rồi lặng im rất lâu. “Càng lớn tuổi càng nhớ đồng đội,” bác nói. Người viết nhìn đôi mắt đỏ hoe của bác mà cảm nhận rõ chiến tranh có thể đã lùi xa, nhưng ký ức về những người nằm lại thì không bao giờ mất đi. Sau này, bác Hùng lập gia đình, sinh con và tiếp tục lao động, xây dựng cuộc sống trên quê hương Hoằng Tiến. Dù cuộc sống còn nhiều khó khăn, bác vẫn giữ nguyên tác phong của người lính: đúng giờ, ngăn nắp và sống trách nhiệm. Trong căn nhà nhỏ gần biển, bác vẫn cẩn thận lưu giữ những tấm huân chương, những bức ảnh quân ngũ như báu vật. Bác thường kể cho con cháu nghe về quãng đời “Thời hoa lửa”, không phải để nhắc về gian khổ mà để thế hệ sau hiểu giá trị của hòa bình hôm nay. “Các con bây giờ được sống yên bình là may mắn lắm,” bác thường nói. Người viết nhận ra rằng, điều lớn lao nhất mà chiến tranh để lại trong người lính không phải là huân chương hay thành tích, mà chính là tình yêu quê hương, sự trân trọng cuộc sống và lòng biết ơn đối với những người đã hy sinh. Cuối buổi trò chuyện, bác Hùng lặng nhìn ra biển quê hương đang rì rào sóng vỗ rồi chậm rãi nói: “Chúng tôi đi qua chiến tranh nên hiểu hòa bình quý giá thế nào. Những đồng đội không còn nữa đã gửi lại tuổi xuân nơi chiến trường để đất nước có được ngày hôm nay. Vì thế, còn sống ngày nào, tôi vẫn luôn nhắc mình phải sống thật tốt, thật xứng đáng với họ.”