Nghệ sĩ nhân dân Xuân Khải - Tiếng Đàn Bầu Trên Luỹ Thép – Vũ Khí Của Lòng Nhân Nghĩa
Nghệ sĩ Nhân dân bầu Xuân Khải, người anh hùng đã dùng tiếng đàn bầu để "tác chiến" trên một mặt trận không tiếng súng nhưng lại có sức công phá vô cùng mạnh mẽ vào tâm lý đối phương.
Tiếng Đàn Bầu Trên Luỹ Thép – Vũ Khí Của Lòng Nhân Nghĩa
Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước, tại vùng đất lửa Quảng Bình, Vĩnh Linh, nơi mỗi tấc đất đều bị cày xới bởi hàng vạn tấn bom đạn, có một "trận địa" kỳ lạ nằm ngay bên bờ sông Bến Hải – giới tuyến chia cắt hai miền Nam - Bắc. Ở đó, hằng ngày, người ta không chỉ nghe thấy tiếng loa tuyên truyền khô khan, mà còn nghe thấy những giai điệu da diết, trầm bổng của chiếc đàn bầu. Đó là tiếng đàn của nghệ sĩ Xuân Khải, người đã biến âm nhạc thành một sợi dây kết nối đồng bào và là một mũi tên xuyên thấu vào nỗi nhớ quê hương của những người lính phía bên kia chiến tuyến.
Nghệ sĩ Xuân Khải sinh năm 1938 tại tỉnh Bắc Ninh, vùng quê quan họ vốn dĩ đã ngấm vào máu thịt ông cái chất trữ tình, đằm thắm. Khi cuộc chiến bước vào giai đoạn quyết liệt, ông đã tình nguyện vác đàn lên đường ra mặt trận. Giữa những đợt oanh tạc dữ dội, trong những căn hầm trú ẩn chật hẹp, ông vẫn miệt mài ôm lấy cây đàn bầu – nhạc cụ chỉ có một dây nhưng chứa đựng cả linh hồn của dân tộc Việt Nam. Tiếng đàn của ông khi thì dìu dặt như tiếng ru của mẹ, khi lại mạnh mẽ như sóng trùng dương, khơi gợi trong lòng người nghe một tình yêu quê hương đất nước thiết tha.
Chiến công đặc biệt nhất của ông chính là những lần "độc tấu" bên bờ sông Hiền Lương. Tiếng đàn bầu của Xuân Khải thông qua hệ thống loa phóng thanh cực lớn đã bay qua dòng sông, lọt vào tai của những người lính cộng hòa ở bờ Nam. Có những buổi tối lặng gió, khi giai điệu bài "Ru con" hay "Tình quê hương" vút lên, cả một vùng không gian như ngưng đọng lại. Người ta kể rằng, nhiều binh lính phía bên kia đã buông súng, ngồi lặng đi vì nhớ nhà, nhớ mẹ, nhớ người thân. Tiếng đàn ấy đã thực hiện một sứ mệnh cao cả: nó làm mềm đi những trái tim băng giá, làm thức tỉnh lương tri và khát vọng hòa bình, điều mà đôi khi hàng ngàn tờ truyền đơn không thể làm được.
Nhân cách của nghệ sĩ Xuân Khải là hình ảnh của một người nghệ sĩ - chiến sĩ đích thực. Ông không ngại hiểm nguy, sẵn sàng biểu diễn ngay trên mâm pháo hay dưới giao thông hào để khích lệ tinh thần bộ đội. Với ông, âm nhạc là vũ khí, và cây đàn bầu là người bạn đồng hành thủy chung. Sau chiến tranh, ông trở thành một trong những nhà sư phạm âm nhạc hàng đầu, truyền lửa cho biết bao thế hệ học trò về nghệ thuật đàn bầu truyền thống. Ông được tôn vinh không chỉ vì tài năng âm nhạc xuất chúng, mà còn vì sự đóng góp thầm lặng nhưng đầy uy lực của văn hóa vào sự nghiệp giải phóng dân tộc. Câu chuyện về tiếng đàn bên dòng Bến Hải của ông mãi mãi là một biểu tượng đẹp đẽ về sức mạnh của cái đẹp và lòng nhân hậu Việt Nam trong chiến tranh.
