Nghệ sĩ nhiếp ảnh Triệu Đại và những bức ảnh khét mùi bom đạn

Đại tướng Võ Nguyên Giáp và Nghệ sĩ nhiếp ảnh Triệu Đại. Ảnh do gia đình cung cấpNăm 1953, bắt đầu với việc chụp ảnh Bộ Chính trị họp Chiến khu Việt Bắc quyết định mở Chiến dịch Tây Bắc là khởi nguồn cho một vệt ảnh đi vào lịch sử sau này của Triệu Đại. Cơ duyên để ông tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ từ sau đợt chỉnh quân chính trị, ông được Bộ Quốc phòng và Tổng Tư lệnh Võ Nguyên Giáp điều động “đi chiến dịch Trần Đình" - mật danh của Chiến dịch Điện Biên Phủ. Nhiệm vụ chính của ông tại Chiến dịch Điện Biên Phủ là phóng viên nhiếp ảnh mặt trận.Ý thức được sự cần thiết của việc ghi lại các hoạt động chiến dịch, Ban chỉ huy Chiến dịch Điện Biên Phủ đã viết thư tay gửi các đơn vị chiến đấu với nội dung: “Giới thiệu đồng chí Triệu Đại đi với thê đội 1 để chụp ảnh chiến dịch, các đơn vị cần bảo vệ đồng chí Triệu Đại an toàn lúc thường cũng như lúc chiến đấu”.Và Triệu Đại đã theo các mũi xung kích mặt trận, ghi chụp toàn bộ hình ảnh của Chiến dịch Điện Biên Phủ 1954. Bao xe của chiến sĩ để đựng băng đạn, còn Triệu Đại dùng để đựng phim chụp ảnh. Chụp xong cuốn nào lập tức đưa cho bộ phận in tráng đem về tuyến sau còn ông tiếp tục lăn xả vào những khuôn hình mới. Dù được phân công bảo vệ nhưng với đặc thù nghề nghiệp, luôn phải chớp những khoảnh khắc quan trọng nhất, những lát cắt không thể bỏ qua của chiến dịch, Triệu Đại không tránh khỏi những pha va đập, bị thương.Một lần, căn hầm của ông trú ẩn bị sập, khi được cứu ra, chiếc bát sắt Triệu Đại đeo sau hông bị ông bị đè lên bẹp dí, thế mà ngay lập tức ông vẫn chạy đi chụp ảnh tại Đồi E; bức ảnh Đại tướng Tổng tư lệnh Võ Nguyên Giáp quan sát trận địa qua ống nhòm đã ra đời trong hoàn cảnh ấy. Kết thúc Chiến dịch Điện Biên Phủ, với 7 mảnh đạn trong đùi và một viên đạn bắn sượt qua đầu bay một mảng xương sọ nhưng ông vẫn may mắn trở về. Đến năm 1960, ông mới vào Viện Quân y 108 (nay là Bệnh viện Trung ương Quân đội 108) để gắp những mảnh đạn trong đùi ra.Tuy vậy, những bức ảnh về Chiến dịch Điện Biên Phủ đã như một mốc son bằng vàng trong sự nghiệp nhiếp ảnh của Triệu Đại với những bức ảnh chiến trường khét mùi khói súng