Nghệ thuật bao vây, chia cắt kết hợp thọc sâu

Sau thắng lợi Chiến dịch Tây Nguyên, Chiến dịch Huế-Đà Nẵng, cuối tháng 3-1975, Bộ Chính trị hạ quyết tâm giải phóng miền Nam trong tháng 4-1975.

Thực hiện kế hoạch tác chiến, quân ta đã nhanh chóng cơ động lực lượng, hình thành thế trận bao vây, chia cắt địch từ nhiều hướng. Hướng đông, đông bắc: Quân đoàn 2 và Quân đoàn 4, cắt Đường số 1, áp sát Trảng Bom, sẵn sàng cắt đứt Đường số 15, Long Bình và sông Lòng Tàu, uy hiếp Biên Hòa, Vũng Tàu, làm tê liệt sân bay Biên Hòa. Hướng tây và tây nam: Đoàn 232 và chủ lực Khu 8 cắt Đường số 4 ở nhiều đoạn từ Minh Hải, Cần Thơ, Mỹ Tho; Sư đoàn 5 áp sát Đường số 4 đoạn từ Tân An đến Cai Lậy, Sư đoàn 3 ở tây và đông sông Vàm Cỏ Đông để tiến công Đức Hòa-Hậu Nghĩa... Trên hướng bắc và tây bắc: Quân đoàn 1 (để lại Sư đoàn 308 bảo vệ miền Bắc) hành quân thần tốc từ miền Bắc vào triển khai đội hình ở nam Sông Bé (hướng bắc Sài Gòn). Quân đoàn 3 (thành lập ngày 26-3-1975) gấp rút hành quân vào khu vực Dầu Tiếng. Các đơn vị đặc công, biệt động vào ém sẵn tại các vị trí quy định ở vùng ven và cả trong nội thành, sẵn sàng đánh chiếm các mục tiêu, mở và bảo vệ đường tiến cho các binh đoàn cơ động tiến công; đường vận chuyển chiến dịch, chiến thuật đã được nối liền, nhiều bộ phận lãnh đạo và chính quyền cách mạng đã vào nội thành chuẩn bị cho việc nổi dậy của quần chúng vào tiếp quản thành phố.

Sau khi thực hiện bao vây, chia cắt, cô lập Sài Gòn, 17 giờ ngày 26-4-1975, Chiến dịch Hồ Chí Minh bắt đầu. Trên các hướng đồng loạt nổ súng tiến công, tiêu diệt lực lượng địch phòng ngự vòng ngoài theo kế hoạch đã thống nhất. Chiều 28-4-1975, các sư đoàn địch phòng ngự ở vòng ngoài bị tiêu diệt và tan rã. 5 giờ ngày 29-4-1975, ta tổng tiến công trên toàn mặt trận; sáng 30-4-1975, các cánh quân của ta trên các hướng đồng loạt tiến công vào nội đô Sài Gòn, thọc sâu đánh chiếm các mục tiêu chủ yếu của chiến dịch. Mũi thọc sâu của Quân đoàn 2 vượt qua cầu Đồng Nai, cầu Sài Gòn, tiến thẳng vào dinh Độc Lập, buộc Tổng thống Dương Văn Minh và nội các ngụy quyền Sài Gòn phải đầu hàng vô điều kiện; Sư đoàn 10 (Quân đoàn 3) đánh chiếm sân bay Tân Sơn Nhất, một bộ phận phối hợp với Sư đoàn 320B (Quân đoàn 1) đánh chiếm Bộ Tổng Tham mưu ngụy; Quân đoàn 4 đánh chiếm sở chỉ huy Quân đoàn 3 của ngụy ở Biên Hòa, thọc sâu vào trung tâm nội đô đánh chiếm cảng Bạch Đằng; Đoàn 232 đánh chiếm Biệt khu Thủ đô, Tổng nha cảnh sát ngụy. 11 giờ 30 phút ngày 30-4-1975, cờ cách mạng tung bay trên dinh Độc Lập, Chiến dịch Hồ Chí Minh kết thúc thắng lợi.

Thắng lợi của Chiến dịch Hồ Chí Minh đã để lại bài học sáng tạo về nghệ thuật quân sự. Đó là, bao vây, chia cắt địch ra từng mảng, không cho chúng hỗ trợ, ứng cứu lẫn nhau, kết hợp chặt chẽ việc tập trung lực lượng ưu thế tuyệt đối đột phá tuyến phòng ngự bên ngoài với tiêu diệt quân địch ứng cứu, đồng thời thọc sâu vào trung tâm thành phố đánh chiếm các mục tiêu chủ yếu. Thắng lợi của chiến dịch đánh dấu bước phát triển cao của nghệ thuật quân sự Việt Nam trong thời đại Hồ Chí Minh.