NGHỆ THUẬT CẢI TIẾN VÀ CÁCH ĐÁNH VẠCH NHIỄU TÌM B-52 CỦA BỘ ĐỘI TÊN LỬA SAM-2

Trong 12 ngày đêm cuối năm 1972, không quân Mỹ tự tin vào sức mạnh tuyệt đối của B-52 nhờ hệ thống tác chiến điện tử tối tân. Mỗi chiếc B-52 được trang bị tới 15 máy tản nhiễu, đi kèm các máy bay phản lực F-4, F-105 rải những "bức tường" nhiễu sợi bạc bao phủ bầu trời. Trên màn hình radar của bộ đội tên lửa Việt Nam lúc bấy giờ, mục tiêu B-52 hoàn toàn biến mất, thay vào đó là những dải nhiễu trắng xóa, dày đặc như hoa cải, đan xen rực sáng. Tuy nhiên, bằng sự sáng tạo và trí tuệ thiên tài, bộ đội Phòng không - Không quân Việt Nam đã cải tiến kỹ thuật và tìm ra cách "vạch nhiễu" để bắn rơi tại chỗ siêu máy bay Mỹ bằng tên lửa SAM-2.

Sáng kiến cải tiến kỹ thuật từ cuốn "Cẩm nang đỏ"

Tên lửa SAM-2 do Liên Xô viện trợ vốn được thiết kế để đánh các mục tiêu bay thông thường và chưa từng đối đầu với hệ thống nhiễu điện tử phức tạp như của Mỹ. Để giải bài toán này, Quân chủng Phòng không - Không quân đã thành lập các nhóm kỹ sư, trắc thủ giỏi để ngày đêm nghiên cứu, đúc rút kinh nghiệm từ thực địa.

Kết quả của quá trình này là sự ra đời của cuốn cẩm nang mang tên "Cách đánh B-52 của tên lửa tầm cao" (thường gọi là Cuốn cẩm nang đỏ) do Tổng cục Thừa hành biên soạn. Về mặt kỹ thuật, các kỹ sư Việt Nam đã dũng cảm cải tiến hệ thống mạch điện của bệ phóng và đài điều khiển radar. Ta đã tăng cường công suất phát sóng, thu hẹp dải tần số thu và lắp đặt thêm hệ thống kính quang học hỗ trợ nhìn bằng mắt thường khi nhiễu quá nặng. Những cải tiến này giúp radar có thể lọc bớt sóng nhiễu tạp, tăng khả năng bắt bám vào cốt lõi tín hiệu phản xạ thực tế của máy bay địch.

Nghệ thuật vạch nhiễu trên màn hình radar

Cách đánh "vạch nhiễu" của các trắc thủ Việt Nam là một nghệ thuật đỉnh cao của sự kiên nhẫn và đôi mắt tinh anh. Giữa một màn hình radar trắng xóa, các trắc thủ không tìm kiếm một chiếc máy bay rõ ràng, mà họ tìm kiếm những quy luật dịch chuyển của dải nhiễu.

B-52 có kích thước rất lớn, khi bay sẽ tạo ra một luồng xung lực mạnh làm thay đổi cấu trúc của dải nhiễu xung quanh nó. Các trắc thủ tài năng đã phát hiện ra rằng: trong "đống" nhiễu mịn của máy bay tiêm kích hộ tống sẽ xuất hiện những đốm nhiễu đậm đặc hơn, có độ giật và di chuyển chậm rãi, ổn định – đó chính là "tim nhiễu" của B-52. Bằng cách tập trung khóa chặt vào tim nhiễu này, các kíp trắc thủ đã xác định chính xác cự ly, tốc độ và tọa độ của pháo đài bay để truyền lệnh cho bệ phóng.

Phương pháp đánh bằng "vạch ngắm quang học" và "đón nửa góc"

Khi Mỹ tung ra các thủ đoạn gây nhiễu đậm đặc nhất khiến cả màn hình radar hoàn toàn bị tê liệt, bộ đội tên lửa đã linh hoạt chuyển sang phương pháp đánh bằng kính quang học (đánh bằng mắt). Các chiến sĩ trắc thủ ngồi trên đài quan sát, dùng kính chỉ thị mục tiêu tầm xa để thu vào tầm mắt những luồng lửa từ đuôi phản lực hoặc vệt bom rải thảm của B-52 rực sáng trong đêm. Tọa độ nhìn thấy bằng mắt được truyền bằng tay xuống cabin điều khiển để phóng tên lửa.

Đồng thời, ta áp dụng phương pháp bắn "đón nửa góc" (phương pháp T-T). Thay vì điều khiển tên lửa lao thẳng vào mục tiêu ngay từ đầu (dễ bị radar địch phát hiện và né tránh), ta điều khiển tên lửa bay đón trước một góc, bám theo đường phân giác của góc giữa đài ra-đa và máy bay địch. Khi tên lửa áp sát ở khoảng cách tối ưu, ngòi nổ vô tuyến cận kích trên tên lửa sẽ tự động kích hoạt, tung ra hàng ngàn mảnh vỡ bao vây hủy diệt hoàn toàn chiếc B-52 mà đối phương không kịp trở tay.

Sự kết hợp hoàn hảo giữa bản lĩnh kiên cường, sự am hiểu khí tài và tư duy sáng tạo dũng cảm đã giúp bộ đội tên lửa SAM-2 Việt Nam làm nên điều kỳ diệu: hạ gục 34 "pháo đài bay" B-52, đập tan hoàn toàn huyền thoại về sức mạnh tối tân của Không quân chiến lược Mỹ trên bầu trời Hà Nội.