Nghệ thuật chỉ đạo và tổ chức Tổng khởi nghĩa giành chính quyền
Thắng lợi vĩ đại của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 là kết quả tổng hợp của nhiều nhân tố, trong đó nổi bật là nghệ thuật chỉ đạo sáng suốt và tổ chức tổng khởi nghĩa tài tình của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, từ khởi nghĩa từng phần giành chính quyền ở các địa phương, tiến tới tổng khởi nghĩa giành chính quyền rộng khắp trên quy mô cả nước.
Sớm nhận thức rõ mục tiêu của Cách mạng Việt Nam là phải tiến hành cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc, Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên vị trí hàng đầu và có sự chuyển hướng chỉ đạo chiến lược cách mạng đúng hướng, kịp thời. Bởi vậy, ngay khi tình thế khách quan và chủ quan thuận lợi cho cách mạng xuất hiện, Chủ tịch Hồ Chí Minh liền triệu tập Hội nghị toàn quốc của Đảng (từ ngày 13-8 đến 15-8-1945), quyết định phát động và lãnh đạo toàn dân tổng khởi nghĩa, giành chính quyền trên phạm vi cả nước trước khi quân Đồng minh vào nước ta.
Tổng khởi nghĩa giành chính quyền ở Hà Nội. Ảnh tư liệu Tận dụng thời cơ, Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh tập trung chỉ đạo và phát động toàn dân tổng khởi nghĩa, bao gồm đông đảo mọi tầng lớp nhân dân, các dân tộc và tôn giáo, nòng cốt là lực lượng công nhân, nông dân ở từng địa phương và trên cả nước. Tất cả các lực lượng tham gia Tổng khởi nghĩa được tổ chức thành những đội quân chính trị rất rộng lớn và đội quân vũ trang, do Ủy ban Khởi nghĩa toàn quốc và các Đảng bộ địa phương lãnh đạo, thực hiện thống nhất theo 3 nguyên tắc: Tập trung lực lượng vào những mục tiêu chính; thống nhất các mặt chính trị, quân sự, hành động và chỉ huy; kịp thời tổ chức hành động đồng loạt, không bỏ lỡ cơ hội. Nhờ vậy, Đảng đã phát huy được sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc thành một khối vững chắc để tiến hành khởi nghĩa từng phần, rộng khắp, tiến tới tổng khởi nghĩa trên quy mô toàn quốc, tạo nên sức mạnh tổng hợp to lớn, áp đảo quân thù.Dưới sự chỉ đạo của Trung ương Đảng, cuộc Tổng khởi nghĩa diễn ra trên cả nước với hình thái rất đa dạng và phong phú. Thực hiện Lệnh Tổng khởi nghĩa của Trung ương (ngày 13-8-1945), đông đảo nhân dân ở nhiều địa phương có đội quân vũ trang (tổ, đội) hỗ trợ, xung kích nổi dậy, giành chính quyền. Ở một số địa phương, tuy chưa nhận được Lệnh Tổng khởi nghĩa, nhưng thực hiện Chỉ thị “Nhật-Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta” (ngày 12-3-1945) của Ban Thường vụ Trung ương Đảng, các Đảng bộ lãnh đạo quần chúng nhân dân, có các đội tự vệ xung kích nổi dậy, giành chính quyền ở từng địa phương. Trong số 65 tỉnh, thành phố và đặc khu tiến hành khởi nghĩa thì 36 tỉnh, thành phố về cơ bản các Đảng bộ địa phương tổ chức, lãnh đạo bắt đầu khởi nghĩa từ xã, huyện tiến lên tỉnh lỵ, từ ngoại thành vào nội thành, rồi kết thúc ở một vài huyện, xã còn lại; 15 tỉnh tổ chức khởi nghĩa ở tỉnh lỵ trước rồi tỏa về các huyện và 11 tỉnh, đặc khu tổ chức khởi nghĩa cả ở tỉnh lỵ và nông thôn, đập tan bộ máy thống trị của địch, giành chính quyền cách mạng trong một ngày.Một trong những nét nổi bật về nghệ thuật chỉ đạo và tổ chức tổng khởi nghĩa là Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh kết hợp chặt chẽ giữa lực lượng chính trị và lực lượng quân sự. Hầu hết các tỉnh, thành phố cả nước tổ chức khởi nghĩa từ từng phần lên tổng khởi nghĩa đều dưới hình thức kết hợp chặt chẽ giữa lực lượng chính trị hùng hậu của quần chúng nhân dân và lực lượng quân sự (gồm Việt Nam giải phóng quân, lực lượng vũ trang các địa phương) làm nòng cốt, giữa đấu tranh chính trị rộng khắp với đòn tiến công quân sự hỗ trợ. Trong đó, lực lượng chính trị tiến hành đấu tranh chính trị đóng vai trò quyết định, lực lượng quân sự đóng vai trò chế áp quân địch, kết hợp với sách lược mềm dẻo, từng bước cô lập, vô hiệu hóa phát xít Nhật và bọn tay sai, khiến chúng hoang mang, dao động, không thể chống đối nổi, nên giành được thắng lợi tương đối nhanh, gọn, ít đổ máu. Thắng lợi của cuộc Tổng khởi nghĩa ở các tỉnh, thành phố khắp ba miền Bắc, Trung, Nam, đặc biệt là thắng lợi ở Hà Nội (19-8), Huế (23-8) và Sài Gòn (25-8) đã đập tan sức kháng cự của quân Nhật và bọn tay sai, góp phần tác động mạnh tới các địa phương khác tiến hành khởi nghĩa giành chính quyền. Ngày 30-8, đoàn đại biểu Chính phủ lâm thời nước Việt Nam dân chủ cộng hòa vào thành phố Huế tiếp nhận sự thoái vị của vua Bảo Đại. Đến đây, cuộc Tổng khởi nghĩa giành chính quyền trên phạm vi cả nước đã cơ bản kết thúc. Thắng lợi của cuộc Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945 thể hiện nghệ thuật chỉ đạo sáng suốt và tổ chức tổng khởi nghĩa giành chính quyền tài tình của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đó là kết quả của quá trình thường xuyên nắm bắt, chỉ đạo kịp thời, chính xác, chuẩn bị lực lượng chu đáo, chọn đúng thời cơ, chủ động tổ chức và phát huy sức mạnh đại đoàn kết của cả dân tộc; kết hợp chặt chẽ giữa hai lực lượng chính trị và quân sự cả ở nông thôn và thành thị, miền núi, trung du và đồng bằng suốt từ Bắc, Trung, Nam; trong đó lực lượng quân sự làm nòng cốt xung kích, hỗ trợ tích cực cho lực lượng chính trị, tạo ưu thế áp đảo khiến kẻ thù không kịp đối phó, nhanh chóng giành chính quyền trên phạm vi toàn quốc. Nước Việt Nam dân chủ cộng hòa ra đời, mở ra kỷ nguyên độc lập và chủ nghĩa xã hội của dân tộc Việt Nam.
Tổng khởi nghĩa giành chính quyền ở Hà Nội. Ảnh tư liệu Tận dụng thời cơ, Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh tập trung chỉ đạo và phát động toàn dân tổng khởi nghĩa, bao gồm đông đảo mọi tầng lớp nhân dân, các dân tộc và tôn giáo, nòng cốt là lực lượng công nhân, nông dân ở từng địa phương và trên cả nước. Tất cả các lực lượng tham gia Tổng khởi nghĩa được tổ chức thành những đội quân chính trị rất rộng lớn và đội quân vũ trang, do Ủy ban Khởi nghĩa toàn quốc và các Đảng bộ địa phương lãnh đạo, thực hiện thống nhất theo 3 nguyên tắc: Tập trung lực lượng vào những mục tiêu chính; thống nhất các mặt chính trị, quân sự, hành động và chỉ huy; kịp thời tổ chức hành động đồng loạt, không bỏ lỡ cơ hội. Nhờ vậy, Đảng đã phát huy được sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc thành một khối vững chắc để tiến hành khởi nghĩa từng phần, rộng khắp, tiến tới tổng khởi nghĩa trên quy mô toàn quốc, tạo nên sức mạnh tổng hợp to lớn, áp đảo quân thù.Dưới sự chỉ đạo của Trung ương Đảng, cuộc Tổng khởi nghĩa diễn ra trên cả nước với hình thái rất đa dạng và phong phú. Thực hiện Lệnh Tổng khởi nghĩa của Trung ương (ngày 13-8-1945), đông đảo nhân dân ở nhiều địa phương có đội quân vũ trang (tổ, đội) hỗ trợ, xung kích nổi dậy, giành chính quyền. Ở một số địa phương, tuy chưa nhận được Lệnh Tổng khởi nghĩa, nhưng thực hiện Chỉ thị “Nhật-Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta” (ngày 12-3-1945) của Ban Thường vụ Trung ương Đảng, các Đảng bộ lãnh đạo quần chúng nhân dân, có các đội tự vệ xung kích nổi dậy, giành chính quyền ở từng địa phương. Trong số 65 tỉnh, thành phố và đặc khu tiến hành khởi nghĩa thì 36 tỉnh, thành phố về cơ bản các Đảng bộ địa phương tổ chức, lãnh đạo bắt đầu khởi nghĩa từ xã, huyện tiến lên tỉnh lỵ, từ ngoại thành vào nội thành, rồi kết thúc ở một vài huyện, xã còn lại; 15 tỉnh tổ chức khởi nghĩa ở tỉnh lỵ trước rồi tỏa về các huyện và 11 tỉnh, đặc khu tổ chức khởi nghĩa cả ở tỉnh lỵ và nông thôn, đập tan bộ máy thống trị của địch, giành chính quyền cách mạng trong một ngày.Một trong những nét nổi bật về nghệ thuật chỉ đạo và tổ chức tổng khởi nghĩa là Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh kết hợp chặt chẽ giữa lực lượng chính trị và lực lượng quân sự. Hầu hết các tỉnh, thành phố cả nước tổ chức khởi nghĩa từ từng phần lên tổng khởi nghĩa đều dưới hình thức kết hợp chặt chẽ giữa lực lượng chính trị hùng hậu của quần chúng nhân dân và lực lượng quân sự (gồm Việt Nam giải phóng quân, lực lượng vũ trang các địa phương) làm nòng cốt, giữa đấu tranh chính trị rộng khắp với đòn tiến công quân sự hỗ trợ. Trong đó, lực lượng chính trị tiến hành đấu tranh chính trị đóng vai trò quyết định, lực lượng quân sự đóng vai trò chế áp quân địch, kết hợp với sách lược mềm dẻo, từng bước cô lập, vô hiệu hóa phát xít Nhật và bọn tay sai, khiến chúng hoang mang, dao động, không thể chống đối nổi, nên giành được thắng lợi tương đối nhanh, gọn, ít đổ máu. Thắng lợi của cuộc Tổng khởi nghĩa ở các tỉnh, thành phố khắp ba miền Bắc, Trung, Nam, đặc biệt là thắng lợi ở Hà Nội (19-8), Huế (23-8) và Sài Gòn (25-8) đã đập tan sức kháng cự của quân Nhật và bọn tay sai, góp phần tác động mạnh tới các địa phương khác tiến hành khởi nghĩa giành chính quyền. Ngày 30-8, đoàn đại biểu Chính phủ lâm thời nước Việt Nam dân chủ cộng hòa vào thành phố Huế tiếp nhận sự thoái vị của vua Bảo Đại. Đến đây, cuộc Tổng khởi nghĩa giành chính quyền trên phạm vi cả nước đã cơ bản kết thúc. Thắng lợi của cuộc Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945 thể hiện nghệ thuật chỉ đạo sáng suốt và tổ chức tổng khởi nghĩa giành chính quyền tài tình của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đó là kết quả của quá trình thường xuyên nắm bắt, chỉ đạo kịp thời, chính xác, chuẩn bị lực lượng chu đáo, chọn đúng thời cơ, chủ động tổ chức và phát huy sức mạnh đại đoàn kết của cả dân tộc; kết hợp chặt chẽ giữa hai lực lượng chính trị và quân sự cả ở nông thôn và thành thị, miền núi, trung du và đồng bằng suốt từ Bắc, Trung, Nam; trong đó lực lượng quân sự làm nòng cốt xung kích, hỗ trợ tích cực cho lực lượng chính trị, tạo ưu thế áp đảo khiến kẻ thù không kịp đối phó, nhanh chóng giành chính quyền trên phạm vi toàn quốc. Nước Việt Nam dân chủ cộng hòa ra đời, mở ra kỷ nguyên độc lập và chủ nghĩa xã hội của dân tộc Việt Nam.
