Nghệ thuật chỉ huy tiến công hợp đồng binh chủng tiêu diệt căn cứ Đắk Tô – Tân Cảnh tháng 4/1972 và giải phóng Đà Nẵng tháng 3/1975 của Sư đoàn trưởng Nguyễn Chơn

Trưởng thành từ người lính trinh sát đến Trung đoàn trưởng Trung đoàn 1 (Trung đoàn Ba Gia) và Sư đoàn trưởng Sư đoàn 2 chủ lực Quân khu 5, Nguyễn Chơn nổi tiếng với tác phong chỉ huy sâu sát, luôn trực tiếp bò vào tận hàng rào kẽm gai của cứ điểm địch để khảo sát hỏa điểm trước khi lập phương án tác chiến. Ông đã tổng kết và vận dụng hiệu quả chiến thuật vây điểm diệt viện: dùng một bộ phận lực lượng vây ép chặt cứ điểm hoặc chi khu quân sự để buộc quân đội Hoa Kỳ và Sài Gòn phải đổ bộ trực thăng hoặc đưa thiết giáp đến ứng cứu, sau đó tung lực lượng chủ lực đã mai phục sẵn trên các địa hình có lợi tiêu diệt gọn viện binh địch. Giai đoạn 1966 – 1971, ông đã chỉ huy đơn vị đánh thiệt hại nặng nhiều lữ đoàn thuộc Sư đoàn Bộ binh Americal, Sư đoàn Thủy quân lục chiến số 1 Hoa Kỳ tại Quảng Nam, Quảng Ngãi và lập công xuất sắc trong Chiến dịch Đường 9 – Nam Lào (1971). Ông được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân ngày 25/8/1970.

Trong Chiến dịch Bắc Tây Nguyên mùa Xuân – Hè năm 1972, Sư đoàn trưởng Nguyễn Chơn chỉ huy Sư đoàn 2 (được phối thuộc Trung đoàn 66, 1 đại đội xe tăng T-54 và pháo binh, cao xạ) đảm nhiệm nhiệm vụ tiến công căn cứ E42 Tân Cảnh (tỉnh Kon Tum) — tập đoàn phòng ngự kiên cố nhất Bắc Tây Nguyên do Đại tá Lê Đức Đạt (Sư đoàn trưởng Sư đoàn 22 bộ binh Sài Gòn) trực tiếp chỉ huy. Nhận thấy đối phương tập trung toàn bộ hệ thống bãi mìn và hỏa lực chống tăng về hướng tây dọc theo trục đường 14, Nguyễn Chơn đã quyết định giữ một bộ phận nhỏ nghi binh ở hướng tây, đồng thời huy động hàng nghìn cán bộ, chiến sĩ dùng cưa tay và cuốc xẻng bí mật mở một con đường cơ động dài hơn 20 km xuyên qua rừng già ở hướng đông để kéo pháo 105mm, pháo phòng không và đưa xe tăng áp sát sườn phía đông căn cứ. Sáng ngày 24/4/1972, sau khi sử dụng tên lửa chống tăng điều khiển bằng dây hữu tuyến B-72 bắn cháy các xe tăng M41 và lô cốt đầu cầu làm tê liệt sự kháng cự của địch, Nguyễn Chơn phát lệnh cho xe tăng T-54 dẫn dắt bộ binh đột phá dứt điểm hoàn toàn căn cứ Tân Cảnh và sân bay Phượng Hoàng chỉ trong vòng chưa đầy một ngày đêm, tiêu diệt Đại tá Lê Đức Đạt, bắt sống hơn 1.000 binh sĩ, thu giữ toàn bộ vũ khí hạng nặng và giải phóng hoàn toàn vùng bắc Kon Tum.

Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975, từ ngày 10/3 đến ngày 24/3/1975, Sư đoàn trưởng Nguyễn Chơn chỉ huy Sư đoàn 2 đánh chiếm quận lỵ Tiên Phước, Phước Lâm và mở đợt tiến công thần tốc giải phóng hoàn toàn thị xã Tam Kỳ (tỉnh lỵ Quảng Tín), cắt đứt tuyến Quốc lộ 1 giữa Đà Nẵng và Chu Lai. Ngay sau khi Tam Kỳ giải phóng, nhận định hệ thống phòng thủ của Quân đoàn 1 Sài Gòn tại Đà Nẵng đang rơi vào khủng hoảng dây chuyền, ông lập tức tổ chức cho toàn sư đoàn hành quân cơ giới tốc độ cao tiến thẳng ra hướng bắc, đập tan tuyến phòng ngự của Lữ đoàn Thủy quân lục chiến và Sư đoàn 3 địch tại Vĩnh Điện – Bà Rén; đến trưa ngày 29/3/1975, các trung đoàn của Sư đoàn 2 đã thọc sâu chiếm lĩnh hoàn toàn sân bay Đà Nẵng, Bộ Tư lệnh Quân đoàn 1 địch và bán đảo Sơn Trà, góp phần quyết định vào thắng lợi của Chiến dịch Huế – Đà Nẵng.